Από την ανάπτυξη στην καθημερινότητα: Το μεγάλο στοίχημα του Μητσοτάκη μετά τη ΔΕΘ

Η πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα εξακολουθεί συχνά να εγκλωβίζεται σε παλιές διαχωριστικές γραμμές. Στο ποιος είναι δεξιός, ποιος αριστερός, ποιος κυβερνητικός και ποιος αντιπολιτευόμενος. Η καθημερινότητα, όμως, έχει προ πολλού ξεπεράσει αυτές τις βολικές κατηγοριοποιήσεις.

Ο πολίτης δεν πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ με την κομματική του ταυτότητα. Δεν πληρώνει το ενοίκιο με ιδεολογικά συνθήματα, ούτε γεμίζει το ρεζερβουάρ με ποσοστά ανάπτυξης. Αξιολογεί την κυβέρνηση μέσα από μία πολύ πιο απλή και αμείλικτη εξίσωση: πόσα χρήματα μπαίνουν στην τσέπη του και πόσα απομένουν στο τέλος του μήνα.

Μέσα από αυτήν την πραγματικότητα πρέπει να αξιολογηθούν και οι εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη στην 90ή ΔΕΘ.

Το πακέτο των παρεμβάσεων έχει θετικά στοιχεία, κινείται σε μία κατεύθυνση ενίσχυσης των εισοδημάτων και επιχειρεί να μοιράσει στην κοινωνία ένα μέρος του δημοσιονομικού χώρου που δημιούργησε η οικονομία. Δεν είναι αμελητέο. Δεν είναι, όμως, και αρκετό από μόνο του για να απαντήσει στο μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής οικογένειας: την ακρίβεια.

Η πρόοδος της χώρας δεν πρέπει να μηδενίζεται

Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Ελλάδα της βαθιάς οικονομικής κρίσης. Η χώρα έχει ανακτήσει σημαντικό μέρος της διεθνούς αξιοπιστίας της, προσελκύει επενδύσεις, καταγράφει ανάπτυξη, έχει μειώσει την ανεργία και διαθέτει πλέον μία πολύ πιο σύγχρονη ψηφιακή δημόσια διοίκηση.

Αυτά δεν είναι ούτε αυτονόητα ούτε ασήμαντα. Και δεν πρέπει να διαγράφονται για λόγους κομματικής αντιπαράθεσης.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πιστώνεται ότι διατήρησε τη χώρα σε μία σταθερή οικονομική τροχιά και δημιούργησε ένα περιβάλλον περισσότερο φιλικό προς την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις. Η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν αποτελεί αντίπαλο της κοινωνικής πολιτικής. Αντιθέτως, μία ισχυρή και παραγωγική οικονομία είναι απαραίτητη για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την αύξηση των μισθών και τη χρηματοδότηση ενός αποτελεσματικού κοινωνικού κράτους.

Γι’ αυτό και αρκετές από τις εξαγγελίες της ΔΕΘ πρέπει να αξιολογηθούν θετικά. Η πορεία του κατώτατου μισθού προς τα 1.000 ευρώ, η ενίσχυση των συνταξιούχων, οι παρεμβάσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους, η μείωση της προκαταβολής φόρου για επαγγελματίες και επιχειρήσεις, οι ελαφρύνσεις για οικογένειες και αγρότες, καθώς και το νέο στεγαστικό πρόγραμμα, αποτελούν κινήσεις προς τη σωστή κατεύθυνση.

Θετικό είναι επίσης ότι το πακέτο παρουσιάστηκε ως κοστολογημένο και ενταγμένο στα πραγματικά δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας. Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά την εποχή των υποσχέσεων χωρίς λογαριασμό. Η δημοσιονομική σοβαρότητα δεν είναι ιδεολογική εμμονή. Είναι η προϋπόθεση ώστε οι σημερινές ενισχύσεις να μη μετατραπούν σε αυριανούς φόρους.

Χίλια ευρώ μισθός – Αλλά με ποια αγοραστική δύναμη;

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αναπάντητο: Αρκούν σήμερα 1.000 ευρώ;

Τι σημαίνει ένας μισθός 1.000 ευρώ όταν ένα δυσανάλογα μεγάλο μέρος του χάνεται στο ενοίκιο πριν καν ξεκινήσει ο μήνας; Πόσο βελτιώνεται η ζωή ενός εργαζομένου όταν η αύξηση στις αποδοχές του εξανεμίζεται στο σούπερ μάρκετ, στη βενζίνη, στο ηλεκτρικό ρεύμα και στις υπόλοιπες βασικές ανάγκες;

Η ακρίβεια δεν είναι ένας αφηρημένος οικονομικός δείκτης. Είναι η σακούλα του σούπερ μάρκετ που περιέχει λιγότερα προϊόντα, ενώ η απόδειξη γράφει μεγαλύτερο ποσό. Είναι το ζευγάρι που αδυνατεί να βρει προσιτή κατοικία. Είναι ο γονιός που περιορίζει ακόμη και βασικές ανάγκες και ο εργαζόμενος που παίρνει μία αύξηση, αλλά εξακολουθεί να μη βγάζει τον μήνα.

Η κυβέρνηση μπορεί δικαιολογημένα να υποστηρίζει ότι οι ανατιμήσεις έχουν σε μεγάλο βαθμό διεθνείς αιτίες. Οι ενεργειακές κρίσεις, οι πολεμικές συγκρούσεις, τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ο πληθωρισμός δεν δημιουργήθηκαν στην Αθήνα.

Ο πολίτης, όμως, δεν ψηφίζει τη διεθνή συγκυρία. Ψηφίζει την κυβέρνηση από την οποία περιμένει να περιορίσει τις συνέπειές της.

Γι’ αυτό η απάντηση δεν μπορεί να εξαντλείται στα επιδόματα και στις ονομαστικές αυξήσεις των εισοδημάτων. Χρειάζεται αυστηρότερη εποπτεία της αγοράς, ουσιαστικός ανταγωνισμός, συστηματικοί έλεγχοι και αποτελεσματική αντιμετώπιση των ολιγοπωλιακών πρακτικών. Διαφορετικά, το κράτος θα δίνει με το ένα χέρι και η αγορά θα παίρνει με το άλλο.

Ελεύθερη οικονομία δεν σημαίνει ασύδοτη αγορά

Η ανάπτυξη και η κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι έννοιες ασύμβατες. Μία υγιής οικονομία χρειάζεται επιχειρήσεις που επενδύουν, καινοτομούν, δημιουργούν θέσεις εργασίας και έχουν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν.

Χρειάζεται, όμως, και καθαρούς κανόνες.

Όταν λίγοι ισχυροί παίκτες μπορούν να επηρεάζουν τις τιμές, να πιέζουν μικρότερες επιχειρήσεις και να μεταφέρουν κάθε πρόσθετο κόστος στον καταναλωτή, δεν μιλάμε για πραγματικά ελεύθερη αγορά. Μιλάμε για μία στρεβλή οικονομία, στην οποία ο ανταγωνισμός λειτουργεί περισσότερο ως σύνθημα παρά ως πραγματικότητα.

Η λύση δεν βρίσκεται ούτε στη δαιμονοποίηση του επιχειρηματικού κέρδους ούτε στην αποδοχή της αισχροκέρδειας ως φυσικού νόμου. Βρίσκεται σε μία παραγωγική οικονομία με ισχυρούς θεσμούς, κοινωνική κινητικότητα, επαρκείς μισθούς και πραγματικές ευκαιρίες για όσους εργάζονται και επιχειρούν.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αποδείξει ότι αντιλαμβάνεται την ανάγκη ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού της οικονομίας. Το επόμενο και δυσκολότερο βήμα είναι να αποδείξει ότι μπορεί να μεταφέρει τα οφέλη αυτής της προόδου σε μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας, χωρίς να τιμωρήσει την επιχειρηματικότητα και χωρίς να επιστρέψει τη χώρα στις αποτυχημένες λογικές του κρατισμού.

Από τους οικονομικούς δείκτες στο τραπέζι του πολίτη

Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπίζεται όσα πέτυχε. Η Ελλάδα είναι σήμερα πιο σταθερή, πιο εξωστρεφής και περισσότερο ελκυστική για επενδύσεις από τη χώρα που γνωρίσαμε μέσα στην κρίση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέβαλε ουσιαστικά σε αυτήν τη μετάβαση και η συμβολή του πρέπει να αναγνωρίζεται χωρίς κομματικές παρωπίδες.

Αυτό, όμως, δεν αναιρεί την υποχρέωση για κριτική. Το αντίθετο. Η ουσιαστική αξιολόγηση μίας κυβέρνησης δεν γίνεται ούτε με μηδενισμό ούτε με άκριτη επιδοκιμασία.

Οι εξαγγελίες της 90ής ΔΕΘ είναι θετικές. Δίνουν ανάσες, διορθώνουν ορισμένες αδικίες και δείχνουν ότι ένα μέρος της ανάπτυξης μπορεί να επιστρέψει στους πολίτες. Δεν θα είναι, όμως, αρκετές εάν οι τιμές εξακολουθήσουν να αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς.

Το μεγάλο στοίχημα του πρωθυπουργού δεν είναι πλέον να αποδείξει ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται. Αυτό αποτυπώνεται ήδη στους δείκτες. Είναι να κάνει αυτήν την ανάπτυξη ορατή στο ψυγείο, στο ενοίκιο, στον λογαριασμό του ρεύματος και στο ρεζερβουάρ.

Γιατί ο πολίτης δεν ζει μέσα σε πίνακες οικονομικών επιδόσεων. Ζει με όσα του απομένουν αφού πληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Και εκεί θα κριθούν όλα: όχι στο πόσα ανακοινώθηκαν από το βήμα της ΔΕΘ, αλλά στο πόσα θα μείνουν τελικά στην τσέπη.