Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Νέα επιστολή της Ελλάδας στον ΟΗΕ – «Άκυρο και ανυπόστατο, δεν παράγει έννομα αποτελέσματα»

Τις πάγιες ελληνικές θέσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο επαναφέρει επισήμως η Αθήνα στα Ηνωμένα Έθνη, με επιστολή της Μόνιμης Αντιπροσώπου της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβεως Αγλαΐας Μπαλτά, προς το Γραφείο του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού.

Η επιστολή απεστάλη την Πέμπτη (22/10), στον απόηχο της ενημέρωσης του Συμβουλίου Ασφαλείας για τις τελευταίες εξελίξεις και της απόφασης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το μνημόνιο του 2019.

Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, η Ελλάδα ξεκαθαρίζει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών, ανεξάρτητα από την έγκριση ή την επικύρωσή του.

Η ελληνική παρέμβαση εντάσσεται σε μια σειρά διπλωματικών ενεργειών με στόχο την καταγραφή των θέσεων της Αθήνας ενώπιον της διεθνούς κοινότητας.

«Η έγκριση δεν προσδίδει νομιμότητα στο μνημόνιο»

Κεντρικό σημείο της επιστολής αποτελεί η ελληνική θέση ότι η πρόσφατη απόφαση της λιβυκής Βουλής δεν μεταβάλλει τον χαρακτήρα του μνημονίου.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα στο Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς παραγνωρίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις θαλάσσιες ζώνες των ελληνικών νησιών.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η επιστολή επισημαίνει ότι η έγκριση ή επικύρωση της συμφωνίας δεν της προσδίδει νομιμότητα ούτε αναιρεί τις ελληνικές θέσεις.

Υπενθυμίζεται ότι το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε ήδη απορρίψει την απόφαση της λιβυκής Βουλής, τονίζοντας ότι η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μεταβάλλονται με μονομερείς κοινοβουλευτικές αποφάσεις.

Το επιχείρημα για τα θαλάσσια σύνορα Τουρκίας και Λιβύης

Στην επιστολή επαναλαμβάνεται επίσης ότι, σύμφωνα με την ελληνική θέση, η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν κοινά θαλάσσια σύνορα ή επικαλυπτόμενες θαλάσσιες ζώνες που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση.

Η Αθήνα θεωρεί ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει την παρουσία ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, και τα δικαιώματά τους σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Το συγκεκριμένο ζήτημα βρίσκεται στον πυρήνα της διαφωνίας Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι το μνημόνιο συνήφθη σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και ότι δεν μπορεί να ακυρωθεί με μονομερείς αξιολογήσεις τρίτων κρατών, όπως ανέφερε πρόσφατα το τουρκικό υπουργείο Άμυνας.

Η αναφορά στις συμφωνίες με Αίγυπτο και Ιταλία

Η ελληνική επιστολή υπογραμμίζει ότι η χώρα παραμένει προσηλωμένη στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με ειρηνικά μέσα, καλή πίστη και σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Ως παραδείγματα αυτής της προσέγγισης προβάλλονται οι συμφωνίες που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Αίγυπτο και την Ιταλία.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας και Αιγύπτου του 2020, καθώς η Αίγυπτος αποτελεί βασικό συνομιλητή της Αθήνας στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου.

Άλλωστε, ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε πρόσφατα επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι, με φόντο τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η ελληνική διπλωματική κινητοποίηση ακολουθεί και την τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ζήτημα.

Όπως μετέδωσε το DEBATER, η ΕΕ επανέλαβε τη θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η ευρωπαϊκή θέση βασίζεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019, τα οποία επαναβεβαιώθηκαν τον Ιούνιο του 2025.

Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, το μνημόνιο δεν μπορεί να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Αναμένονται επιστολές και από άλλες χώρες

Σύμφωνα με τις ίδιες διπλωματικές πηγές, ανάλογες επιστολές προς τον ΟΗΕ αναμένεται να αποστείλουν και άλλες ενδιαφερόμενες χώρες της περιοχής.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν προσδιοριστεί επισήμως οι χώρες που θα προχωρήσουν σε αντίστοιχες παρεμβάσεις ούτε το ακριβές χρονοδιάγραμμα.

Η Αθήνα επιδιώκει, μέσω της καταγραφής των θέσεών της στα Ηνωμένα Έθνη, να καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται οποιαδήποτε οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών που θεωρεί ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά της δικαιώματα.