Ο Αντώνης Σαμαράς πολεμά ξανά έναν Μητσοτάκη – Αλλά ποιον αφορά;

Ο Αντώνης Σαμαράς βρίσκεται ξανά απέναντι σε έναν Μητσοτάκη.

Πριν από περισσότερα από 30 χρόνια συγκρούστηκε με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, αποχώρησε από τη Νέα Δημοκρατία, ίδρυσε την Πολιτική Άνοιξη και συνδέθηκε πολιτικά με την πτώση της κυβέρνησης του 1993.

Σήμερα συγκρούεται με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ασκεί ολοένα και σκληρότερη κριτική στην κυβέρνηση και αφήνει ανοιχτό –μέσα από δημόσιες παρεμβάσεις και πολιτικά σενάρια– το ενδεχόμενο μιας νέας κομματικής κίνησης.

Η Ιστορία ασφαλώς δεν επαναλαμβάνεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Η ομοιότητα, όμως, είναι τόσο έντονη ώστε δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη.

Ένας Σαμαράς απέναντι σε έναν Μητσοτάκη. Ξανά.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος από τους δύο θα κερδίσει ακόμη μία εσωτερική μάχη στον ευρύτερο χώρο της Κεντροδεξιάς. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πολύ απλούστερο:

Ποιον αφορά σήμερα αυτή η σύγκρουση;

«Τον κόσμο δεν τον νοιάζει η προσωπική ατζέντα κανενός»

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σχολιάζοντας τα σενάρια δημιουργίας κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό, υποστήριξε ότι μέχρι στιγμής δεν διακρίνεται μια διαφορετική πολιτική πλατφόρμα ή ένα ολοκληρωμένο μανιφέστο προτάσεων.

«Τον κόσμο που μας βλέπει δεν τον νοιάζει η προσωπική ατζέντα κανενός», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αυτό που φαίνεται να κυριαρχεί είναι μια προσωπική αντιπαράθεση και «ένα ακόμα γινάτι».

Η διατύπωση είναι σκληρή, αλλά αγγίζει τον πυρήνα του ζητήματος.

Οι πολίτες δεν ξυπνούν το πρωί αγωνιώντας για την επόμενη πράξη στη σχέση του Αντώνη Σαμαρά με την οικογένεια Μητσοτάκη. Ανησυχούν για την ακρίβεια, τα ενοίκια, τους μισθούς, την κατάσταση των νοσοκομείων, την ποιότητα της εκπαίδευσης και την ασφάλεια της χώρας μέσα σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.

Δεν τους απασχολεί ποιος δικαιώθηκε σε μια πολιτική σύγκρουση που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Τους απασχολεί ποιος μπορεί να δώσει πειστικές λύσεις στα προβλήματα του 2026.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση δικαιούται να απορρίπτει κάθε κριτική του πρώην πρωθυπουργού ως προϊόν προσωπικής πικρίας. Ο Αντώνης Σαμαράς έχει συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις και κάθε ένστασή του πρέπει να αξιολογείται επί της ουσίας.

Όσο, όμως, η δημόσια παρουσία του περιστρέφεται κυρίως γύρω από την αποδόμηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, το ερώτημα περί προσωπικής ατζέντας θα παραμένει εύλογο.

Από τη ρήξη με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη…

Οι ρίζες αυτής της δύσκολης σχέσης βρίσκονται στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Ο Αντώνης Σαμαράς, ως υπουργός Εξωτερικών, συγκρούστηκε με τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Μητσοτάκη για τον χειρισμό του Μακεδονικού. Τον Απρίλιο του 1992 απομακρύνθηκε από την κυβέρνηση, ενώ τον Ιούνιο του 1993 ίδρυσε την Πολιτική Άνοιξη.

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, η αποχώρηση του βουλευτή Γιώργου Συμπιλίδη από τη Νέα Δημοκρατία στέρησε από την κυβέρνηση την οριακή κοινοβουλευτική της πλειοψηφία. Ακολούθησαν πρόωρες εκλογές και η επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης δεν συγχώρησε ποτέ πολιτικά τον Αντώνη Σαμαρά, τον οποίο θεωρούσε υπεύθυνο για την ανατροπή της κυβέρνησής του και την ανακοπή της μεταρρυθμιστικής της προσπάθειας.

Ο Αντώνης Σαμαράς, από την πλευρά του, δεν αντιμετώπισε ποτέ τη σύγκρουση ως προσωπική. Την παρουσίαζε ως πολιτική και εθνική διαφωνία για ένα θέμα που θεωρούσε θεμελιώδες.

Η διάκριση ανάμεσα στην πολιτική πεποίθηση και στην προσωπική ρήξη δεν ήταν απολύτως καθαρή ούτε τότε. Δεν είναι ούτε σήμερα.

…στη σύγκρουση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη

Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο Αντώνης Σαμαράς βρίσκεται ξανά σε μετωπική αντιπαράθεση με έναν πρωθυπουργό από την ίδια οικογένεια.

Η σημερινή σύγκρουση έχει ασφαλώς πολιτικό περιεχόμενο. Ο πρώην πρωθυπουργός εκφράζει μια σαφώς πιο συντηρητική εκδοχή της Νέας Δημοκρατίας και διαφωνεί με την κεντρώα διεύρυνση που επιχείρησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ασκεί έντονη κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το μεταναστευτικό και τα κοινωνικά ζητήματα. Θεωρεί ότι η παράταξη έχει απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές αρχές και το ιστορικό ακροατήριό της.

Αυτές είναι υπαρκτές πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές. Θα ήταν λάθος να αποδοθούν όλες σε προσωπικά κίνητρα.

Θα ήταν, όμως, εξίσου αφελές να αγνοηθεί το ιστορικό βάρος της προηγούμενης σύγκρουσης. Όταν ένας πολιτικός πολεμά διαδοχικά δύο πρωθυπουργούς από την ίδια οικογένεια, η εντύπωση της προσωπικής συνέχειας δημιουργείται αναπόφευκτα.

Και όσο η κριτική αποκτά χαρακτηριστικά συνολικής αποδόμησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, τόσο δυσκολότερο γίνεται να διαχωριστεί η πολιτική διαφωνία από το παλιό, ανεξόφλητο τραύμα.

Αν αφορά την κοινωνία, πού είναι η εναλλακτική πρόταση;

Ο Αντώνης Σαμαράς έχει κάθε δικαίωμα να θεωρεί λανθασμένη την κατεύθυνση της κυβέρνησης. Έχει επίσης το δικαίωμα να ιδρύσει νέο κόμμα και να διεκδικήσει την ψήφο των πολιτών.

Για να αφορά, όμως, πραγματικά την κοινωνία μια τέτοια πρωτοβουλία, πρέπει να απαντήσει σε πολύ περισσότερα από το γιατί διαφωνεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ποια είναι η συνολική οικονομική του πρόταση; Πώς θα αντιμετωπίσει την ακρίβεια και την κρίση στέγης; Τι προτείνει για τη δημόσια υγεία, την παιδεία, τις ανισότητες, τη δημογραφική συρρίκνωση και την τεχνολογική μετάβαση; Ποια θέση επιφυλάσσει για την Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη της επόμενης δεκαετίας;

Και, κυρίως, πώς σκοπεύει να απευθυνθεί πέρα από ένα τμήμα της παραδοσιακής και περισσότερο συντηρητικής Δεξιάς;

Μέχρι να δοθούν σαφείς απαντήσεις, τα σενάρια για νέο κόμμα θα μοιάζουν περισσότερο με όχημα αντιπαράθεσης προς τον σημερινό πρωθυπουργό και λιγότερο με ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης.

Η καταγγελία ενός αντιπάλου δεν αποτελεί από μόνη της πολιτικό πρόγραμμα. Ούτε η προσωπική δικαίωση μπορεί να μετατραπεί αυτομάτως σε κοινωνικό αίτημα.

Η κυβέρνηση οφείλει να απαντά στην ουσία

Η κυβερνητική πλευρά, πάντως, δεν μπορεί να κρύβεται διαρκώς πίσω από την «προσωπική ατζέντα» του πρώην πρωθυπουργού.

Η διαπίστωση του Παύλου Μαρινάκη έχει πολιτική βάση, αλλά δεν αρκεί ως καθολική απάντηση. Ακόμη και μια κριτική που εκφέρεται με προσωπική φόρτιση μπορεί να περιλαμβάνει ουσιαστικά ερωτήματα.

Όταν ο Αντώνης Σαμαράς μιλά για τα ελληνοτουρκικά, η κυβέρνηση πρέπει να εξηγεί τη στρατηγική της. Όταν κατηγορεί τη Νέα Δημοκρατία ότι απομακρύνθηκε από την παραδοσιακή της βάση, η απάντηση πρέπει να είναι πολιτική και όχι ψυχολογική.

Η κυβέρνηση οφείλει επίσης να αποδεικνύει ότι η διεύρυνση προς το Κέντρο δεν αποτελεί απλώς εκλογικό τέχνασμα, αλλά συνοδεύεται από ισχυρούς θεσμούς, αποτελεσματικές μεταρρυθμίσεις, σεβασμό στα δικαιώματα και πολιτικές που βελτιώνουν την καθημερινότητα.

Η πολιτική συζήτηση υποβαθμίζεται όταν η μία πλευρά αποδίδει κάθε κυβερνητική επιλογή σε εθνική υποχώρηση και η άλλη κάθε διαφωνία σε προσωπική πικρία.

Και οι δύο οφείλουν να μιλήσουν συγκεκριμένα για τη χώρα.

Μια υπαρκτή μάχη για τη φυσιογνωμία της Νέας Δημοκρατίας

Πίσω από τη σύγκρουση των προσώπων βρίσκεται μια πραγματική ιδεολογική διαφορά για τη φυσιογνωμία της Νέας Δημοκρατίας.

Η μία αντίληψη θέλει την παράταξη ανοιχτή προς το Κέντρο, με έμφαση στον ευρωπαϊσμό, στις μεταρρυθμίσεις και στη διεύρυνση προς πολίτες που δεν προέρχονται από την παραδοσιακή Δεξιά.

Η άλλη επιδιώκει την επιστροφή σε μια περισσότερο συντηρητική ταυτότητα, με σκληρότερη γραμμή στα εθνικά θέματα, στο μεταναστευτικό και στα κοινωνικά ζητήματα.

Αυτή η αντιπαράθεση είναι πολιτικά θεμιτή και πρέπει να διεξαχθεί ανοιχτά. Η κεντρώα διεύρυνση έδωσε στη Νέα Δημοκρατία εκλογική κυριαρχία, δημιούργησε όμως και απόσταση από ένα τμήμα της παραδοσιακής της βάσης. Η κυβέρνηση δεν δικαιούται να αγνοεί αυτή τη δυσαρέσκεια.

Αντίστοιχα, η συντηρητική πτέρυγα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε άνοιγμα προς το Κέντρο ως προδοσία των αρχών της παράταξης. Τα μεγάλα κόμματα εξουσίας εξελίσσονται και διευρύνουν το ακροατήριό τους.

Η συγκεκριμένη συζήτηση αφορά πράγματι την κοινωνία. Η προσωπική σύγκρουση δύο πολιτικών προσώπων, όμως, όχι.

Οι πολίτες δεν χρωστούν σε κανέναν μια προσωπική δικαίωση

Ο Αντώνης Σαμαράς έχει μακρά πολιτική διαδρομή και άσκησε την πρωθυπουργία σε μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για τη χώρα. Η παρουσία του δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αμελητέα ούτε η κριτική του να απορρίπτεται χωρίς συζήτηση.

Το πολιτικό βάρος του, όμως, δεν υποχρεώνει την κοινωνία να συμμετάσχει σε έναν ακόμη γύρο της ιστορικής αντιπαράθεσής του με την οικογένεια Μητσοτάκη.

Οι πολίτες δεν χρωστούν σε κανέναν την προσωπική του δικαίωση. Δεν είναι υποχρεωμένοι να επιλέξουν στρατόπεδο σε μια σύγκρουση που ξεκίνησε πριν από περισσότερα από 30 χρόνια.

Η Ελλάδα του 2026 αντιμετωπίζει εντελώς διαφορετικές προκλήσεις από εκείνες του 1993. Δεν έχει την πολυτέλεια να επιστρέφει διαρκώς στις ίδιες πληγές, στους ίδιους λογαριασμούς και στους ίδιους πρωταγωνιστές.

Ο Αντώνης Σαμαράς πολεμά ξανά έναν Μητσοτάκη.

Εάν θέλει αυτή η μάχη να αφορά και την κοινωνία, οφείλει να αποδείξει ότι δεν διεξάγεται για το παρελθόν, αλλά για το μέλλον. Να παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις, να απαντήσει στα σημερινά προβλήματα και να εξηγήσει ποια διαφορετική Ελλάδα προτείνει.

Μέχρι τότε, το ερώτημα του τίτλου θα παραμένει αναπάντητο — ή, ίσως, η απάντησή του θα είναι δυσάρεστα προφανής.