Συνάδελφοι, όχι και τον καταδικασμένο Χρυσαυγίτη ως «θύμα» στην ΕΡΤ!

Θα ξεκινήσω από κάτι που γνωρίζω πολύ καλά ως δημοσιογράφος που εργάζεται καθημερινά σε site και τηλεόραση.

Όταν σκάει μια μεγάλη υπόθεση, όταν οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη και όταν ο χρόνος μέχρι να βγεις στον αέρα μετριέται αντίστροφα, υπάρχει μια σχεδόν αγωνιώδης αναζήτηση για πρόσωπα που θα μιλήσουν.

Θέλεις τη μαρτυρία. Θέλεις τον άνθρωπο που θα σου περιγράψει τι έζησε. Θέλεις να δώσεις πρόσωπο σε μια είδηση που διαφορετικά κινδυνεύει να χαθεί ανάμεσα σε αριθμούς, δικογραφίες και αστυνομικές ανακοινώσεις.

Το καταλαβαίνω απόλυτα.

Το έχω ζήσει.

Αλλά, συνάδελφοι, όχι και να παρουσιάζουμε έναν καταδικασμένο για συμμετοχή στην εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής απλώς ως «θύμα» και «ιδρυτή λέσχης», χωρίς να εξηγούμε στους τηλεθεατές ποιος είναι.

Ο Παναγιώτης Ηλιόπουλος δεν είναι ένα άγνωστο πρόσωπο

Παρακολουθώντας στιγμιότυπο από την ΕΡΤ, είδα τον Παναγιώτη Ηλιόπουλο να εμφανίζεται σε τηλεοπτική σύνδεση για την υπόθεση της ΜΚΟ «Παιδική Χαρά».

Στη λεζάντα που συνόδευε την εικόνα του αναγραφόταν:

«ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ – ιδρυτής λέσχης, θύμα ΜΚΟ».

Μόνο που ο Παναγιώτης Ηλιόπουλος δεν είναι απλώς ένας ιδρυτής λέσχης.

Είναι πρώην βουλευτής της Χρυσής Αυγής, ο οποίος καταδικάστηκε το 2020 σε κάθειρξη επτά ετών για ένταξη σε εγκληματική οργάνωση.

Και αυτό δεν είναι μια ασήμαντη πληροφορία από το βιογραφικό του.

Είναι ένα γεγονός με προφανές δημόσιο ενδιαφέρον, το οποίο ο τηλεθεατής δικαιούται να γνωρίζει προκειμένου να αξιολογήσει το πρόσωπο που εμφανίζεται μπροστά του.

Δεν γνωρίζω αν οι συνάδελφοι που οργάνωσαν τη συγκεκριμένη σύνδεση γνώριζαν την ταυτότητά του. Δεν γνωρίζω αν έγινε κάποιος έλεγχος πριν από την εμφάνισή του.

Γνωρίζω, όμως, ότι η δημοσιογραφική ταχύτητα δεν μπορεί να αντικαθιστά τη δημοσιογραφική έρευνα.

Άλλο η ιδιότητα του καταγγέλλοντος και άλλο η δημόσια παρουσίασή του

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι για να μην παρεξηγηθούμε.

Το γεγονός ότι κάποιος έχει καταδικαστεί για ένα έγκλημα δεν σημαίνει ότι χάνει το δικαίωμα να καταγγείλει μια διαφορετική αξιόποινη πράξη εις βάρος του.

Ούτε σημαίνει ότι μια πιθανή εξαπάτησή του είναι λιγότερο σοβαρή.

Αν ο Παναγιώτης Ηλιόπουλος υπέστη οικονομική ζημία από τη δράση της συγκεκριμένης ΜΚΟ, έχει κάθε δικαίωμα να προσφύγει στις αρμόδιες Αρχές και να διεκδικήσει το δίκιο του.

Το αν πράγματι εξαπατήθηκε είναι ζήτημα που απαιτεί τεκμηρίωση.

Εκείνο που με προβληματίζει δεν είναι ότι μίλησε. Είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάστηκε.

Γιατί άλλο πράγμα είναι να φιλοξενείς τη μαρτυρία ενός προσώπου, αναφέροντας με ακρίβεια την ταυτότητά του, και άλλο να περιορίζεις τη δημόσια εικόνα του σε έναν τίτλο που παραλείπει ένα τόσο σημαντικό στοιχείο.

Η τηλεόραση δεν μεταδίδει μόνο πληροφορίες.

Δημιουργεί εντυπώσεις. Προσδίδει αξιοπιστία. Καθορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο τηλεθεατής αντιλαμβάνεται εκείνον που βλέπει.

Και γι’ αυτό η επιλογή των λέξεων έχει σημασία.

Η υπόθεση της «Παιδικής Χαράς» έχει πραγματικά θύματα που ζητούν απαντήσεις

Η υπόθεση της ΜΚΟ «Παιδική Χαρά» είναι εξαιρετικά σοβαρή.

Σύμφωνα με την αστυνομική έρευνα, πίσω από τις εκκλήσεις για οικονομική ενίσχυση παιδιών με σοβαρά προβλήματα υγείας φέρεται να αναπτύχθηκε ένα σύστημα διαχείρισης δωρεών από το οποίο προέκυψε εκτιμώμενο παράνομο περιουσιακό όφελος άνω των 2,8 εκατομμυρίων ευρώ.

Στο DEBATER έχουμε παρουσιάσει απομαγνητοφωνημένες συνομιλίες και στοιχεία της δικογραφίας για τα τιμολόγια, τη διαχείριση χρημάτων και τη στοιχηματική δραστηριότητα.

Έχουμε δημοσιεύσει διαλόγους στους οποίους γίνεται λόγος για χιλιάδες ευρώ που ξοδεύτηκαν μέσα σε λίγες ημέρες.

Έχουμε αναδείξει μαρτυρίες ανθρώπων που προσέφεραν χρήματα πιστεύοντας ότι βοηθούν άρρωστα παιδιά.

Υπάρχουν οικογένειες που ζητούν απαντήσεις. Υπάρχουν δωρητές που θέλουν να μάθουν πού κατέληξαν τα χρήματά τους.

Αυτές οι φωνές αξίζει να ακουστούν.

Όπως αξίζει να ακουστεί κάθε πρόσωπο που διαθέτει ουσιαστικά στοιχεία για την υπόθεση, ανεξάρτητα από την προσωπική ή πολιτική του διαδρομή.

Για τους κατηγορουμένους της υπόθεσης ισχύει, ασφαλώς, το τεκμήριο αθωότητας.

Η δημόσια τηλεόραση έχει μεγαλύτερη ευθύνη

Δεν θεωρώ ότι κάθε ατυχής τηλεοπτική επιλογή αποτελεί συνειδητή απόπειρα παραπλάνησης.

Στη δουλειά μας γίνονται λάθη. Κάποια διορθώνονται αμέσως και άλλα χρειάζονται περισσότερη αυτοκριτική.

Ακριβώς επειδή γνωρίζω τις συνθήκες παραγωγής μιας ζωντανής εκπομπής, δεν θα ισχυριστώ ότι ξέρω τι συνέβη πίσω από τις κάμερες της ΕΡΤ.

Ωστόσο, η δημόσια τηλεόραση έχει μια πρόσθετη υποχρέωση: να προσφέρει στον πολίτη όσο το δυνατόν πληρέστερη και ακριβέστερη ενημέρωση.

Και όταν εμφανίζεται ένας πρώην βουλευτής καταδικασμένος για συμμετοχή στην εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής, η ιδιότητά του αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν μια πληροφορία που δεν ενδιαφέρει το κοινό.

Δεν χρειάζεται να αποκλειστεί από τον δημόσιο διάλογο.

Χρειάζεται να παρουσιαστεί με την πραγματική του ταυτότητα.

Η δημοσιογραφία δεν οφείλει να επιλέγει ποιος δικαιούται να είναι θύμα. Οφείλει, όμως, να ενημερώνει με ακρίβεια για το ποιος μιλά.

Η τηλεθέαση περνάει, η δημοσιογραφική ευθύνη μένει

Δεν γράφω αυτές τις γραμμές για να κάνω μάθημα σε συναδέλφους.

Τις γράφω επειδή θεωρώ ότι οφείλουμε να είμαστε αυστηροί και με τη δική μας δουλειά.

Το κυνήγι μιας αποκλειστικής μαρτυρίας, η πίεση της τηλεθέασης, η ανάγκη να γεμίσει μια ζωντανή εκπομπή με πρόσωπα και αποκαλύψεις είναι πραγματικές συνθήκες.

Αλλά υπάρχει μια γραμμή που δεν πρέπει να ξεπερνάμε: να μη θυσιάζουμε την ουσιαστική ενημέρωση για χάρη της ταχύτητας.

Στην προκειμένη περίπτωση, η εμφάνιση του Παναγιώτη Ηλιόπουλου στην ΕΡΤ εγείρει ένα απλό δημοσιογραφικό ερώτημα:

Γιατί ο τηλεθεατής ενημερώθηκε ότι είναι «ιδρυτής λέσχης» και «θύμα ΜΚΟ», αλλά όχι ότι πρόκειται για πρώην βουλευτή της Χρυσής Αυγής, καταδικασμένο για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση;

Η απάντηση έχει σημασία.

Όχι επειδή το παρελθόν του ακυρώνει αυτομάτως όσα μπορεί να καταγγέλλει.

Αλλά επειδή η αλήθεια δεν πρέπει να παρουσιάζεται αποσπασματικά, ακόμη κι όταν η αποσιώπηση μιας σημαντικής λεπτομέρειας δεν είναι σκόπιμη.

Και αυτό είναι ένα μάθημα που αφορά όλους μας.