Οι μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων χρόνων στη Χαλκιδική – Από το Άγιο όρος έως τη Σίβηρη

 Τις μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων χρόνων στη Χαλκιδική θυμάται ο Γενικός Διευθυντής Προγραμματισμού και Υποδομών και Περιφερειακός Συντονιστής Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Μπάμπης Στεργιάδης, ο οποίος μιλά στο ΑΠΕ – ΜΠΕ για τις ιδιαιτερότητες της περιοχής, τον ρόλο του πευκοδάσους, το ανάγλυφο του τόπου, την κλιματική αλλαγή και την ανάγκη υπογειοποίησης των καλωδίων ηλεκτροδότησης σε όλες τις δασώδεις περιοχές.

         Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, το 2012 πυρκαγιά είχε ξεσπάσει στο Άγιον Όρος κοντά στη Μονή Χιλανδαρίου, ενώ είχε επεκταθεί κοντά στον οικισμό της Ουρανούπολης, όπου απείλησε σπίτια και ξενοδοχεία, με αποτέλεσμα να εκκενωθούν αρκετά από αυτά. Η κινητοποίηση των δυνάμεων πυρόσβεσης ήταν τεράστια καθώς το μέτωπο της φωτιάς έφτανε τα 25 χιλιόμετρα, ενώ η ευρύτερη περιοχή είχε κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ο αέρας που έπνεε μετέφερε αποκαΐδια και στάχτες στις απέναντι ακτές της Σιθωνίας. Τελικά, ύστερα από τέσσερις μέρες ξεκίνησε βροχή προσφέροντας μία ανέλπιστη βοήθεια στις δυνάμεις πυρόσβεσης που κατάφεραν να σβήσουν τη φωτιά δυο μέρες αργότερα.

         Το 2006, εβδομήντα επτά τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους είχαν καεί από την πυρκαγιά στην Κασσάνδρα, στα δύο μέτωπα της φωτιάς που είχαν εκδηλωθεί στην Καλάνδρα και τη Νέα Σκιώνη από τη μία πλευρά του πρώτου ποδιού και την Αγία Παρασκευή, από την άλλη. Τραυματίες με εγκαύματα, καρδιολογικά και αναπνευστικά προβλήματα είχαν διακομιστεί στο νοσοκομείο Πολυγύρου και τα Κέντρα Υγείας της περιοχής ενώ ένας Γερμανός τουρίστας είχε πνιγεί στην προσπάθειά του να φύγει από την παραλία του Πολύχρονου.

         Δύο χρόνια νωρίτερα, το 2004, η φωτιά που ξέσπασε στη χωματερή του Νέου Μαρμαρά, μέσα σε δασική έκταση, πήρε γρήγορα διαστάσεις και έφτασε σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από τα σπίτια. Οι ισχυρές δυνάμεις της πυροσβεστικής κατάφεραν να απομακρύνουν το πύρινο μέτωπο από το χωριό ενώ είχε διαταχθεί προκαταρκτική εξέταση από την εισαγγελέα προκειμένου να διερευνηθούν τυχόν ευθύνες.

         Μεγάλη πυρκαγιά είχε σημειωθεί και το 1990 στο Άγιον Όρος από την οποία απειλήθηκε η Μονή Σίμωνος Πέτρας. Η φωτιά έκαιγε για 13 συνεχόμενες μέρες και άφησε πίσω της χιλιάδες στρέμματα καμμένης δασικής έκτασης, καλλιεργειών και ελαιώνων αλλά και υλικές ζημιές. Φωτιά είχε ξεσπάσει άλλωστε, το 1989 από κεραυνό στη Σιθωνία και κατέκαψε σχεδόν όλο το βόρειο τμήμα της χερσονήσου. Αρκετά παλαιότερα, το 1978 είχε εκδηλωθεί μεγάλη πυρκαγιά στην Κασσάνδρα όπου είχαν καεί πενήντα δύο χιλιάδες στρέμματα δάσους και τουριστικές εγκαταστάσεις, δεν υπήρξαν ωστόσο, ευτυχώς, θύματα.

         Ο κ. Στεργιάδης, ο οποίος συμπληρώνει φέτος 25 χρόνια στην πολιτική προστασία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας τονίζει ότι η Χαλκιδική έχει αρκετές ιδιαίτερότητες ως περιοχή καθώς είναι κατάφυτη με πευκόδασος που καίγεται εύκολα ενώ η συσσωρευμένη βιομάζα σε αυτό αυξάνει τις πιθανότητες εκδήλωσης φωτιάς. Παράλληλα λόγω του ανάγλυφου του τόπου φιλοξενεί κάθε είδους καιρικό φαινόμενο και λόγω της κλίσης, η φωτιά επεκτείνεται ταχύτατα στα παρακείμενα δέντρα και η πρόσβαση των μηχανημάτων έργου στο πεδίο είναι πολύ δύσκολη. Σε ό,τι αφορά τον ρόλο της κλιματικής αλλαγής τονίζει ότι η ένταση των φαινομένων πλέον δεν μπορεί να προβλεφθεί και να αντιμετωπιστεί με τα έργα του παρελθόντος και υπογραμμίζει τη σημασία των καθαρισμών για την απομάκρυνση των ξερών χόρτων για λόγους πρόληψης της εκδήλωσης ή της επέκτασης πυρκαγιάς αλλά και την ανάγκη υπογειοποίησης των καλωδίων ηλεκτροδότησης σε όλες τις δασώδεις περιοχές. Όπως επισημαίνει, αρκετές πυρκαγιές εκδηλώνονται από καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος ενώ είναι απαραίτητο να συνεχιστεί σε όλες τις δασώδεις περιοχές η υπογειοποίησή τους που ξεκίνησε από τη Σιθωνία της Χαλκιδικής.

         Από την πλευρά του, ο επίτιμος καθηγητής Μηχανικής της Αειφορίας και πρώην κοσμήτορας της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Νίκος Μουσιόπουλος, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, με αφορμή την πυρκαγιά στη Σίβηρη επισημαίνει ότι «η περιορισμένη έκταση της περιοχής που κάηκε δείχνει ότι είναι μάλλον περιορισμένο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της πυρκαγιάς». Ωστόσο τονίζει ότι «σίγουρα είναι μια καταστροφή σε μια από από τις ωραιότερες περιοχές της βόρειας Ελλάδας» και σχολιάζει: «δεν ξέρουμε τι θα συμβεί τον χειμώνα με τις έντονες βροχές που θα υπάρξουν, αν δεν γίνουν τα απαιτούμενα για τη θωράκιση του τόπου ώστε να αποφευχθούν τα προβλήματα από την επέλαση μπαζών».