Ευρώπη: Προετοιμασίες για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης με τη Ρωσία – Το «αδύναμο σημείο» του ΝΑΤΟ

Η Ευρώπη ενισχύει σταδιακά την πολιτική, στρατιωτική και κοινωνική ετοιμότητά της απέναντι στο ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης με τη Ρωσία, με ένα στενό πέρασμα στα σύνορα Πολωνίας και Λιθουανίας να βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των αμυντικών σχεδιασμών του ΝΑΤΟ.

Πρόκειται για το πέρασμα του Σουβάλκι, μια λωρίδα γης ανάμεσα στη Λευκορωσία και τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ, η οποία αποτελεί τη χερσαία σύνδεση των κρατών της Βαλτικής με την υπόλοιπη επικράτεια της Συμμαχίας.

Οι τελευταίες εξελίξεις στην ανατολική πτέρυγα, σε συνδυασμό με την αύξηση των περιστατικών που ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποδίδουν στη ρωσική υβριδική δραστηριότητα, έχουν οδηγήσει πολλές χώρες να επανεξετάσουν όχι μόνο τη στρατιωτική τους ετοιμότητα αλλά και την ανθεκτικότητα των ίδιων των κοινωνιών τους.

Το ΝΑΤΟ αναφέρει ότι η Ρωσία έχει εντείνει τα τελευταία χρόνια τις υβριδικές ενέργειες εναντίον κρατών-μελών, στις οποίες περιλαμβάνει σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεις, ηλεκτρονικές παρεμβολές, παραπληροφόρηση και άλλες επιχειρήσεις. Η Μόσχα έχει επανειλημμένα απορρίψει ευρωπαϊκές κατηγορίες περί υβριδικών επιθέσεων. (NATO)

Γιατί το Σουβάλκι θεωρείται τόσο ευαίσθητο

Το πέρασμα του Σουβάλκι βρίσκεται μεταξύ της Πολωνίας και της Λιθουανίας.

Στα δυτικά βρίσκεται το Καλίνινγκραντ, ο ρωσικός θύλακας στη Βαλτική, και στα ανατολικά η στενή σύμμαχος της Μόσχας, Λευκορωσία.

Η γεωγραφική του θέση είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς μέσω αυτού συνδέονται χερσαία η Λιθουανία —και κατ’ επέκταση η Λετονία και η Εσθονία— με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ.

Γι’ αυτό και η περιοχή αποτελεί σταθερά μέρος των αμυντικών σχεδίων και ασκήσεων της Συμμαχίας.

Το ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει σημαντικά την παρουσία του σε ολόκληρη την ανατολική πτέρυγα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αναπτύσσοντας πολυεθνικές δυνάμεις από τη Βαλτική έως τη Μαύρη Θάλασσα. (NATO)

Ο μεγαλύτερος φόβος μπορεί να μην είναι μια εισβολή

Αυτό που απασχολεί ιδιαίτερα τους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς δεν είναι μόνο το ακραίο σενάριο μιας μεγάλης συμβατικής επίθεσης της Ρωσίας σε χώρα του ΝΑΤΟ.

Υπάρχει και η λεγόμενη «γκρίζα ζώνη».

Ένα περιστατικό περιορισμένης έκτασης, μια κυβερνοεπίθεση, μια δολιοφθορά σε κρίσιμη υποδομή, μια επιχείρηση με drones ή μια ενέργεια της οποίας η προέλευση δεν μπορεί να αποδειχθεί αμέσως θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα πολύ δυσκολότερο πολιτικό και στρατιωτικό δίλημμα για τη Συμμαχία.

Το ερώτημα σε ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν εάν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό ή για εχθρική ενέργεια που απαιτεί συλλογική αντίδραση.

Ακριβώς γι’ αυτό η Ευρώπη στρέφει πλέον σημαντικό μέρος της προσοχής της στις υβριδικές απειλές.

Μακρόν: «Η ρωσική υβριδική απειλή έχει ενταθεί»

Την Παρασκευή, ο Εμανουέλ Μακρόν συγκάλεσε στο Παρίσι τους αρχηγούς των γαλλικών πολιτικών κομμάτων για ενημέρωση σχετικά με τις διεθνείς εξελίξεις.

Μετά τη συνάντηση, ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε ότι τις τελευταίες εβδομάδες η απειλή που αντιμετωπίζουν η Ευρώπη και η Γαλλία —και ειδικότερα η ρωσική υβριδική απειλή— έχει ενταθεί.

Ο Μακρόν έδωσε εντολή στην κυβέρνησή του να εκπονήσει σχέδιο για την προστασία κρίσιμων υποδομών από drones και κυβερνοεπιθέσεις.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, απορρίπτει τις συγκεκριμένες κατηγορίες, κάνοντας λόγο για αντιρωσική υστερία. (Reuters)

Σαμποτάζ, drones και κυβερνοεπιθέσεις

Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες έχουν πλέον μεταφερθεί πέρα από το πεδίο μιας κλασικής στρατιωτικής σύγκρουσης.

Το ΝΑΤΟ αναφέρει μεταξύ των υβριδικών ενεργειών που έχουν καταγραφεί:

• σαμποτάζ,
• κυβερνοεπιθέσεις,
• παρεμβολές σε ηλεκτρονικά συστήματα,
• επιχειρήσεις παραπληροφόρησης,
• προκλήσεις στα σύνορα,
• ενέργειες μέσω τρίτων ή πληρεξουσίων.

Το βασικό χαρακτηριστικό αυτών των επιχειρήσεων είναι ότι μπορούν να παραμένουν κάτω από το κατώφλι ενός συμβατικού πολέμου και να δυσκολεύουν την άμεση απόδοση ευθύνης.

Η Ευρώπη οργανώνεται και πέρα από τα όπλα

Η προετοιμασία, όμως, δεν αφορά πλέον μόνο στρατούς, αεροσκάφη και πυραύλους.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα των ευρωπαϊκών κρατών να συνεχίσουν να λειτουργούν σε μια παρατεταμένη κρίση.

Νοσοκομεία, ηλεκτρικά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες, μεταφορές, τρόφιμα, νερό και εφοδιαστικές αλυσίδες αποτελούν πλέον κομμάτι του ευρύτερου αμυντικού σχεδιασμού.

Η λογική είναι απλή: ένα κράτος μπορεί να διαθέτει ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά εάν μια επίθεση προκαλέσει κατάρρευση στις βασικές υποδομές και στις κρατικές λειτουργίες, η ικανότητά του να αντέξει σε μια κρίση περιορίζεται δραματικά.

Από τη Γερμανία μέχρι την Ελβετία

Στη Γερμανία εξετάζεται η ετοιμότητα των νοσοκομείων για την αντιμετώπιση μεγάλου αριθμού τραυματιών σε περίπτωση σοβαρής κρίσης.

Η Βρετανία έχει ενισχύσει την ενημέρωση πολιτικής προστασίας προς τους πολίτες, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να ανταποκριθούν σε σοβαρές διακοπές βασικών υπηρεσιών.

Ακόμη και η παραδοσιακά ουδέτερη Ελβετία έχει ενισχύσει στον νέο σχεδιασμό εθνικής ασφαλείας την προστασία απέναντι σε υβριδικές απειλές και την ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών.

Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στις «γκρίζες» επιθέσεις

Η συζήτηση έχει φτάσει πλέον και στο ανώτατο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «counter-hybrid playbook», δηλαδή ενός κοινού πρωτοκόλλου για την αντίδραση σε περιστατικά όπως σαμποτάζ, εμπρησμοί και επιθέσεις με drones, τα οποία βρίσκονται κάτω από το επίπεδο μιας συμβατικής στρατιωτικής επίθεσης. (Reuters)

Παράλληλα, υποστήριξε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, με συμμετοχή όχι μόνο χωρών της ΕΕ αλλά και εταίρων όπως η Βρετανία, η Νορβηγία, η Ουκρανία και ο Καναδάς.

Το μάθημα της Ουκρανίας

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αντιλαμβάνεται την άμυνα.

Δεν αρκεί πλέον η ύπαρξη στρατιωτικών δυνάμεων.

Απαιτούνται ενεργειακά δίκτυα που μπορούν να επανέλθουν μετά από πλήγματα, νοσοκομεία που μπορούν να λειτουργήσουν υπό τεράστια πίεση, εναλλακτικές επικοινωνίες, επαρκή αποθέματα και κρατικές υπηρεσίες που εξακολουθούν να λειτουργούν σε συνθήκες κρίσης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια στρατιωτική σύγκρουση Ρωσίας – ΝΑΤΟ είναι αναπόφευκτη, ούτε ότι υπάρχει δημόσια τεκμηριωμένη απόφαση της Μόσχας για επίθεση στη Συμμαχία.

Δείχνει, όμως, ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον σοβαρότερα από ό,τι πριν από λίγα χρόνια το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης κρίσης και προετοιμάζεται για σενάρια που εκτείνονται από τις κυβερνοεπιθέσεις και το σαμποτάζ μέχρι μια στρατιωτική πρόκληση στην ανατολική πτέρυγα.

Και στον χάρτη αυτών των σεναρίων, το πέρασμα του Σουβάλκι εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πλέον ευαίσθητα γεωγραφικά σημεία του ΝΑΤΟ.