Τεχνητή Νοημοσύνη: Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει θεατής στη μεγάλη μάχη για το AI

Μπορεί η Ευρώπη να πρωταγωνιστεί στη θέσπιση κανόνων για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ωστόσο ένα διαφορετικό και πολύ πιο δύσκολο ερώτημα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο: έχει πραγματική δύναμη στη διεθνή κούρσα του AI ή κινδυνεύει να εξαρτάται από τεχνολογία που αναπτύσσεται στις ΗΠΑ και την Κίνα;

Το ζήτημα αναδεικνύει ανάλυση του Guardian, την ώρα που η συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των πλέον προηγμένων συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης έχει αναζωπυρωθεί διεθνώς.

Η Ευρώπη διαθέτει τον AI Act, ένα από τα σημαντικότερα νομοθετικά πλαίσια παγκοσμίως για την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να δημιουργήσει εταιρείες αντίστοιχης κλίμακας με τους μεγαλύτερους αμερικανικούς παίκτες της αγοράς.

Λαγκάρντ: Το δύσκολο δίλημμα της Ευρώπης

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ έθεσε πρόσφατα το ζήτημα με ιδιαίτερα σαφή τρόπο.

Η Ευρώπη, σύμφωνα με την ίδια, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη επιλογή: είτε να κινηθεί πιο αργά στην υιοθέτηση της AI και να χάσει μέρος της οικονομικής ανάπτυξης που μπορεί να δημιουργήσει η τεχνολογία, είτε να την υιοθετήσει γρήγορα και να αυξήσει την εξάρτησή της από τεχνολογίες των ΗΠΑ και της Κίνας.

Τα στοιχεία που επικαλέστηκε είναι χαρακτηριστικά.

Οι ΗΠΑ παρήγαγαν 59 σημαντικά μοντέλα AI το προηγούμενο έτος και η Κίνα 35, ενώ Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο μόλις από ένα.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση στις υποδομές: σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, περίπου το 75% της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος για AI βρίσκεται στις ΗΠΑ, έναντι περίπου 5% στην Ευρώπη.

Η Ευρώπη έχει τον AI Act – Αρκεί όμως;

Το μεγάλο πλεονέκτημα της ΕΕ βρίσκεται μέχρι στιγμής στη ρύθμιση.

Ο EU AI Act περιλαμβάνει κανόνες για συστήματα υψηλού κινδύνου, υποχρεώσεις σχετικά με την αντιμετώπιση συγκεκριμένων κινδύνων και διατάξεις που αφορούν τη χρήση της AI σε τομείς όπως η υγεία και η απασχόληση.

Προβλέπονται επίσης κανόνες σχετικά με τη διαφάνεια και τη σήμανση περιεχομένου που δημιουργείται με AI.

Το ευρωπαϊκό AI Board συζήτησε αυτή την εβδομάδα, μεταξύ άλλων, τις νέες δυνατότητες των λεγόμενων frontier AI μοντέλων, πρόσφατα περιστατικά που σχετίζονται με την τεχνολογία, την ασφάλεια και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων στον συγκεκριμένο τομέα.

Φον ντερ Λάιεν: Συζήτηση με τα κορυφαία AI labs

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να καλέσει τα σημαντικότερα εργαστήρια που αναπτύσσουν frontier AI σε συζήτηση για το πώς μπορούν να υποστηριχθούν οι προσπάθειες της βιομηχανίας γύρω από τον ρυθμό ανάπτυξης της τεχνολογίας.

Το ζήτημα έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία μετά τη δημόσια συζήτηση που έχει ξεσπάσει γύρω από το ενδεχόμενο τα πλέον προηγμένα συστήματα AI να εξελιχθούν ταχύτερα από τις δυνατότητες ελέγχου τους.

Οι εκτιμήσεις των ειδικών για το πραγματικό μέγεθος αυτού του κινδύνου διαφέρουν σημαντικά, επομένως τα ακραία σενάρια δεν αποτελούν δεδομένη εξέλιξη.

Ωστόσο, ακόμη και αν η Ευρώπη δεν αναπτύσσει τα ισχυρότερα μοντέλα, οι συνέπειες μιας σοβαρής διεθνούς κρίσης γύρω από την AI δεν θα περιορίζονταν στις χώρες όπου βρίσκονται οι εταιρείες που τα κατασκευάζουν.

Το πρόβλημα της τεχνολογικής εξάρτησης

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι η ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης.

Ένα μεγάλο μέρος των μοντέλων και των υποδομών που χρησιμοποιούνται από ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, δημόσιους οργανισμούς και πολίτες ελέγχεται από εταιρείες εκτός ΕΕ.

Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο μια μελλοντική ευρωπαϊκή οικονομία, δημόσια διοίκηση ή ακόμη και εκπαιδευτικό σύστημα να βασίζεται σε τεχνολογία και υποδομές που ελέγχονται από έναν μικρό αριθμό ξένων εταιρειών.

Η πρώην επίτροπος Ανταγωνισμού της ΕΕ Μαργκρέτε Βεστάγκερ υποστηρίζει ότι η Ευρώπη πρέπει παράλληλα με τη ρύθμιση να αναπτύξει τη δική της AI, να διατηρήσει ταλέντο και να δημιουργήσει ένα ισχυρότερο τεχνολογικό οικοσύστημα.

Περισσότερα ευρωπαϊκά data centers

Μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι η σημαντική ενίσχυση των ευρωπαϊκών data centers, των τεράστιων υπολογιστικών υποδομών πάνω στις οποίες εκπαιδεύονται και λειτουργούν τα σύγχρονα μοντέλα.

Η Λαγκάρντ έχει υποστηρίξει ότι η Ευρώπη χρειάζεται δικά της μοντέλα AI, τα οποία να μπορούν να εκτελούν το μεγαλύτερο μέρος των απαιτούμενων εργασιών και να λειτουργούν σε ευρωπαϊκές υποδομές.

Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο να βρεθεί υπερβολικά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ ή την Κίνα.

Ρύθμιση ή καινοτομία; Η συζήτηση συνεχίζεται

Υπάρχει, πάντως, έντονη διαφωνία για το εάν το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό μοντέλο βοηθά ή δυσκολεύει την προσπάθεια της Ευρώπης να καλύψει το τεχνολογικό χάσμα.

Επικριτές του AI Act θεωρούν ότι το κόστος συμμόρφωσης μπορεί να λειτουργήσει ως εμπόδιο για την καινοτομία.

Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η αποδυνάμωση των ευρωπαϊκών κανόνων στο όνομα της ανταγωνιστικότητας θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν αγώνα απορρύθμισης χωρίς να εγγυάται ότι η Ευρώπη θα καταφέρει τελικά να ανταγωνιστεί τους τεχνολογικούς κολοσσούς.

Το πραγματικό στοίχημα, επομένως, φαίνεται να είναι μεγαλύτερο από τη δημιουργία ενός ακόμη ευρωπαϊκού chatbot: αν η Ευρώπη θέλει να έχει ουσιαστικό λόγο στο μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης, θα πρέπει να συνδυάσει τους κανόνες που ήδη διαθέτει με δική της τεχνολογία, υποδομές και επενδύσεις.