EU KIDS Act: Social media από τα 15 στην Ευρώπη – Η ελληνική πρόταση και οι νέοι κανόνες

Νέους ενιαίους κανόνες για την πρόσβαση των παιδιών στα social media και άλλες ψηφιακές υπηρεσίες προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το EU KIDS Act, βάζοντας στο επίκεντρο ένα κοινό ευρωπαϊκό όριο «ψηφιακής ενηλικίωσης» στα 15 έτη.

Η Κομισιόν παρουσίασε επίσημα στις 17 Σεπτεμβρίου την πρόταση Κανονισμού EU Keeping Internet Digital Spaces Accountable and Trustworthy (KIDS Act), με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο.

Η βασική φιλοσοφία είναι η σταδιακή πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανάλογα με την ηλικία τους και η μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης στις ίδιες τις τεχνολογικές πλατφόρμες.

Τι προβλέπεται ανά ηλικία

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημιουργεί τρεις βασικές ηλικιακές κατηγορίες.

Κάτω των 13 ετών: τα παιδιά δεν θα μπορούν να έχουν λογαριασμό σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Θα μπορούν, ωστόσο, να χρησιμοποιούν ορισμένες φιλικές προς τα παιδιά υπηρεσίες βίντεο μέσω λογαριασμού που διαχειρίζεται γονέας ή κηδεμόνας.

Από 13 έως 14 ετών: θα επιτρέπεται η χρήση social media μέσω ειδικού «mini account», ο οποίος θα δημιουργείται και θα διαχειρίζεται από γονέα ή κηδεμόνα. Θα διαθέτει περιορισμένες λειτουργίες και ημερήσιο χρονικό όριο μίας ώρας.

Από τα 15 έτη: ο ανήλικος θα μπορεί να δημιουργεί και να διαχειρίζεται αυτόνομα τον δικό του λογαριασμό στα social media.

Τι αλλάζει σε Instagram, TikTok και τις υπόλοιπες πλατφόρμες

Η πρόταση δεν περιορίζεται στην ηλικία δημιουργίας λογαριασμού.

Οι ψηφιακές υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται από ανηλίκους θα πρέπει να ακολουθούν την αρχή του «safety by design», παρέχοντας αυξημένη προστασία εξ ορισμού.

Μεταξύ άλλων προβλέπονται περιορισμοί σε χαρακτηριστικά που μπορούν να ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση, όπως το infinite scrolling και ορισμένοι μηχανισμοί επιβράβευσης, καθώς και περιορισμοί στις ειδοποιήσεις κατά τις ώρες ύπνου.

Παράλληλα, προβλέπεται απαγόρευση ανεπιθύμητης επικοινωνίας από αγνώστους, ιδιωτικό προφίλ ως προεπιλογή για τους ανηλίκους και ευκολότερη δυνατότητα αποκλεισμού ή σίγασης άλλων χρηστών.

Στο επίκεντρο και τα AI chatbots

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το KIDS Act δεν αφορά μόνο τα παραδοσιακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο καλύπτει επίσης online games, AI companions και AI chatbots που χρησιμοποιούνται από ανηλίκους.

Τα AI chatbots και οι ψηφιακοί «σύντροφοι» θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένοι εξ ορισμού για τους ανήλικους χρήστες και δεν θα επιτρέπεται να λειτουργούν με τρόπους που ενθαρρύνουν τη συναισθηματική εξάρτηση των παιδιών.

Η Επιτροπή προβλέπει επίσης ότι AI companions και chatbots δεν θα μπορούν να διατίθενται στην αγορά εάν οι πάροχοί τους δεν έχουν προηγουμένως αποδείξει ότι συμμορφώνονται με τις σχετικές υποχρεώσεις και δεν διαθέτουν μηχανισμό παρακολούθησης νέων κινδύνων και περιστατικών.

Πώς θα αποδεικνύεται η ηλικία

Ένα από τα δυσκολότερα πρακτικά ζητήματα είναι η επαλήθευση της ηλικίας χωρίς να δημιουργείται ένας νέος μηχανισμός μαζικής συλλογής προσωπικών δεδομένων.

Οι υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και οι πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο θα πρέπει να επαληθεύουν την ηλικία κατά τη δημιουργία νέου λογαριασμού.

Η ΕΕ έχει αναπτύξει λύση επαλήθευσης ηλικίας η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε η πλατφόρμα να πληροφορείται ουσιαστικά εάν ο χρήστης πληροί το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να λαμβάνει τα στοιχεία ταυτότητάς του.

Η ελληνική διάσταση

Η ευρωπαϊκή πρόταση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς η ελληνική κυβέρνηση είχε ήδη τοποθετήσει στην ευρωπαϊκή συζήτηση το ζήτημα ενός κοινού ορίου ψηφιακής ενηλικίωσης στα 15 έτη και της αξιόπιστης επαλήθευσης ηλικίας.

Στην εβδομαδιαία ανασκόπησή του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, συνδέοντάς την με την ελληνική πολιτική για την προστασία των παιδιών από τον ψηφιακό εθισμό και τα social media.

Η Ελλάδα έχει αναπτύξει το Kids Wallet ως εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επιβεβαίωση της ηλικίας και τον γονικό έλεγχο.

Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο κινείται πλέον στην ίδια βασική κατεύθυνση ως προς το ηλικιακό όριο των 15 ετών και την ανάγκη αποτελεσματικών μηχανισμών age assurance.

Οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές του KIDS Act αφορά την αντιστροφή του βάρους απόδειξης για τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες.

Αντί οι εποπτικές αρχές να πρέπει να αποδεικνύουν εκ των υστέρων ότι μια υπηρεσία προκαλεί βλάβη, οι πάροχοι των Very Large Online Platforms θα πρέπει να καταθέτουν σχέδιο συμμόρφωσης και να αποδεικνύουν ότι τηρούν τις απαιτήσεις προστασίας των παιδιών.

Η συμμόρφωση θα πρέπει να επαληθεύεται μέσω ανεξάρτητου ελέγχου με δαπάνη της ίδιας της εταιρείας.

Για παραβάσεις, τα πρόστιμα που προβλέπονται μπορούν να φτάσουν έως το 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας.

Δεν είναι ακόμη νόμος

Το EU KIDS Act βρίσκεται ακόμη στην αρχή της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε στις 17 Σεπτεμβρίου την επίσημη πρόταση Κανονισμού COM(2026) 681, η οποία θα πρέπει πλέον να εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Επομένως, οι παραπάνω κανόνες δεν ισχύουν ακόμη και το τελικό κείμενο μπορεί να τροποποιηθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Αν εγκριθεί, πάντως, το KIDS Act θα δημιουργήσει για πρώτη φορά ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα συνδέει την ηλικία πρόσβασης στα social media με την επαλήθευση ηλικίας, τον ασφαλή σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών και ειδικούς κανόνες για τις νέες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.