Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: «Μάχη» με NAVTEX και αντι-NAVTEX – Η Τουρκία απαιτεί άδεια για τις έρευνες

Νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector (GSI).

Το απόγευμα της Παρασκευής (6/11), η Άγκυρα εξέδωσε αντι-NAVTEX, λίγη ώρα μετά την ελληνική ναυτική αγγελία για τις εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».

Με την τουρκική αναγγελία, η Άγκυρα αμφισβητεί την ελληνική αρμοδιότητα σε τμήμα της θαλάσσιας περιοχής των ερευνών, υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται εντός υφαλοκρηπίδας την οποία διεκδικεί η ίδια.

Παράλληλα, προβάλλει την αξίωση να έχει προηγηθεί άδεια και συντονισμός με τις τουρκικές Αρχές για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Η εξέλιξη έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική στιγμή για το έργο, καθώς η ελληνική πλευρά έχει ολοκληρώσει τις διαδικασίες αδειοδότησης και το γαλλικό πλοίο προετοιμάζεται να ξεκινήσει τις έρευνες.

Η τουρκική αντι-NAVTEX και οι αξιώσεις για την υφαλοκρηπίδα

Η τουρκική πλευρά εξέδωσε την αντι-NAVTEX 1105/26, με την οποία αμφισβητεί μέρος της ελληνικής αναγγελίας.

Στο κείμενό της, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τμήμα της περιοχής όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει μονομερώς δηλωθεί στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Για να στηρίξει τη θέση της, επικαλείται την επιστολή που είχε καταθέσει στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020, με αριθμό A/74/757.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι δεν έχει χορηγήσει άδεια για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες και ζητά οι εργασίες να συντονιστούν με τις αρμόδιες τουρκικές υπηρεσίες.

Πρόκειται για πάγια τουρκική διεκδίκηση, η οποία αμφισβητεί τις ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η έκδοση της αντι-NAVTEX δεν συνεπάγεται από μόνη της φυσική παρεμπόδιση των ερευνών, αποτελεί όμως νέα εκδήλωση της διαφωνίας των δύο χωρών.

Εκδόθηκε η ελληνική NAVTEX – Πότε θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες

Νωρίτερα την Παρασκευή, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε την ελληνική NAVTEX για τις εργασίες που αφορούν την υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση.

Πρόκειται για την αναγγελία IRAKLEIO RADIO NAVWARN 1411/26, η οποία αφορά ερευνητικές δραστηριότητες του «Abeille Marengo» στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με το κείμενο της NAVTEX, οι εργασίες προβλέπεται να πραγματοποιηθούν κατά το χρονικό διάστημα:

Από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027.

Η αναγγελία περιλαμβάνει συντεταγμένες της προβλεπόμενης διαδρομής των ερευνών και ζητά από τα διερχόμενα πλοία να διατηρούν απόσταση ασφαλείας δύο ναυτικών μιλίων.

Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου και αναμένεται να αποπλεύσει για την περιοχή των εργασιών.

Η έκδοση της NAVTEX σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του συγκεκριμένου διοικητικού σταδίου και την προετοιμασία για την επανεκκίνηση των ερευνών.

Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχει ήδη πραγματοποιηθεί η πόντιση του καλωδίου ή ότι έχει ολοκληρωθεί οποιοδήποτε τμήμα του έργου.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης για τις εργασίες έρευνας και πόντισης του καλωδίου.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το σχετικό αίτημα υποβλήθηκε από τη γαλλική εταιρεία Nexans, για λογαριασμό της εταιρείας του έργου GSI.

Η αρμόδια διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ) γνωμοδότησε θετικά και ακολούθως ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, εξέδωσε στις 6 Νοεμβρίου την απόφαση αδειοδότησης.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, το ερευνητικό πλοίο υπέβαλε αίτημα για την έκδοση της ναυτικής αγγελίας, η οποία εκδόθηκε αμέσως.

Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η αδειοδότηση των συγκεκριμένων εργασιών αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των ελληνικών Αρχών.

Γεραπετρίτης: «Δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία»

Η ελληνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να αναγνωρίσει δικαίωμα αδειοδότησης στην Τουρκία για τις συγκεκριμένες εργασίες.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε δηλώσει ότι δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από την Άγκυρα, επισημαίνοντας πως η Ελλάδα είναι η χώρα που έχει την αρμοδιότητα να αδειοδοτήσει το έργο.

Παράλληλα, είχε διαχωρίσει την έννοια της άδειας από μια ενδεχόμενη άτυπη ενημέρωση για τις κινήσεις του πλοίου.

Όπως εξήγησε, μια τέτοια ενημέρωση δεν θα παρήγαγε νομικές συνέπειες ούτε θα συνιστούσε αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος διευκρίνισε ότι το αίτημα αδειοδότησης υποβλήθηκε αποκλειστικά στις ελληνικές Αρχές.

Η θέση αυτή βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με την τουρκική αξίωση για προηγούμενη άδεια ή συντονισμό των ερευνών.

Το προηγούμενο του 2024 στην Κάσο

Η αντιπαράθεση για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου επαναφέρει στο προσκήνιο τα γεγονότα του Ιουλίου 2024, όταν είχαν προκύψει εντάσεις στην περιοχή της Κάσου.

Τότε, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων κατά τη διάρκεια ερευνών για το υποθαλάσσιο καλώδιο είχε προκαλέσει διπλωματική κινητοποίηση.

Οι εργασίες είχαν διακοπεί, ενώ το περιστατικό ανέδειξε τις διαφορετικές θέσεις Αθήνας και Άγκυρας σχετικά με τις αρμοδιότητες στις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.

Το νέο πρόγραμμα προβλέπει την επανεκκίνηση των ερευνών, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις θαλάσσιες περιοχές όπου είχαν παρουσιαστεί προβλήματα στο παρελθόν.

Μέχρι στιγμής, η τουρκική αντίδραση αφορά την έκδοση αντι-NAVTEX και τη διατύπωση διεκδικήσεων.

Δεν έχει επιβεβαιωθεί νέα φυσική παρεμπόδιση του γαλλικού πλοίου.

Ο ρόλος της Γαλλίας και το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον

Η συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία έχει αναλάβει εργασίες για το καλώδιο, προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο της Γαλλίας.

Το έργο Great Sea Interconnector αποτελεί σημαντική ενεργειακή υποδομή για την Ελλάδα και την Κύπρο, με στόχο την ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου.

Το σχέδιο προβλέπει επίσης δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης προς το Ισραήλ.

Πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, με χρηματοδοτική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να προχωρήσουν οι έρευνες χωρίς νέες καθυστερήσεις, ενώ η στάση της Τουρκίας παρακολουθείται στενά από την Αθήνα.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η πραγματική έναρξη των εργασιών του «Abeille Marengo» και η διαπίστωση του κατά πόσο η Άγκυρα θα περιοριστεί στη διπλωματική και ναυτιλιακή αμφισβήτηση ή θα προχωρήσει σε άλλες ενέργειες.