Λίβας: Το φαινόμενο καύσωνα, ανέμων και μείωσης της υγρασίας που επηρεάζει την χώρα – Τι λέει ο Κολυδάς

Σε επεξήγηση του φαινομένου του λίβα προχώρησε Θοδωρής Κολυδάς σε άρθρο του με αφορμή το γεγονός ότι η Αττική και άλλες περιοχές βρίσκονται σε ακραίο κίνδυνο για εκδήλωση πυρκαγιάς λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και των ισχυρών ανέμων.

Με το κύμα καύσωνα να κορυφώνεται σήμερα (22/7) με έως και 43 βαθμούς Κελσίου στη Θεσσαλία, ο γνωστός μετεωρολόγος περιγράφει λεπτομερώς τον λίβα ως ένα εκρηκτικό φαινόμενο που αυξάνει απότομα την θερμοκρασία. Σύμφωνα με τον ίδιο, το φαινόμενο προκύπτει όταν δυτικός άνεμος συναντά την Πίνδο με αποτέλεσμα όσο ο αέρας ανεβαίνει, να εκτονώνεται και να ψύχεται, σχηματίζοντας νέφη και πιθανώς βροχές, χάνοντας μέρος της υγρασίας του.

Όταν όμως ο αέρας περάσει την κορυφογραμμή και ξεκινήσει να κατέρχεται, η διαδικασία αντιστρέφεται. Ο αέρας ξεκινά να θερμαίνεται κατά 1 βαθμό ανά 100 μέτρα καθόδου και έτσι φτάνει στα χαμηλότερα στρώματα πολύ πιο θερμός και ξηρός.

Κατά την κάθοδο, μπορεί να παρατηρηθεί άνοδος της θερμοκρασίας έως και 20 βαθμούς Κελσίου με αποτέλεσμα στο Θεσσαλικό κάμπο η θερμοκρασία να φτάσει ακόμα και 8 βαθμούς παραπάνω. Εκτός από την υψηλή θερμοκρασία, ο καταβατικός άνεμος συχνά είναι και πιο ριπαίος. Αποτέλεσμα αυτού είναι να δημιουργεί εκρηκτικός συνδυασμός με άνοδο της θερμοκρασία, μείωση της υγρασίας και ενίσχυση του ανέμου.

Το άρθρο του Θοδωρή Κολυδά

Στο πλαίσιο των μαθημάτων που διδάσκω στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του ΔΠΘ, όπου παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της Μετεωρολογίας και η σύνδεσή τους με τις φυσικές καταστροφές, ιδιαίτερη θέση έχει η επίδραση των καταβατικών ανέμων. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που μπορεί να μεταβάλει σημαντικά τη θερμοκρασία, την υγρασία και την ένταση του ανέμου σε μια περιοχή μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα.

Όταν ένας δυτικός άνεμος συναντά την Πίνδο, αναγκάζεται να ανυψωθεί στην προσήνεμη πλευρά. Καθώς ανεβαίνει, ο αέρας εκτονώνεται και ψύχεται. Εφόσον φτάσει σε κορεσμό, σχηματίζονται νέφη και πιθανώς βροχές, με αποτέλεσμα να χάνει μέρος της υγρασίας του. Από εκεί και πέρα, η ψύξη του συνεχίζεται με την υγρή αδιαβατική θερμοβαθμίδα.

Μόλις ο αέρας περάσει την κορυφογραμμή και αρχίσει να κατέρχεται προς την ανατολική πλευρά, η διαδικασία αντιστρέφεται. Ο αέρας συμπιέζεται και θερμαίνεται πλέον με την ξηρή αδιαβατική θερμοβαθμίδα, περίπου κατά 1°C ανά 100 μέτρα καθόδου. Επειδή έχει ήδη χάσει σημαντικό μέρος της υγρασίας του, φτάνει στα χαμηλότερα στρώματα θερμότερος και ξηρότερος. Αυτός είναι ο κλασικός μηχανισμός foehn.

Στην άνοδό του ανέμου στα 2000 μέτρα, λόγω ψύξης έχουμε πτώση θερμοκρασίας κατά 12 βαθμούς, ενώ στη κάθοδο λόγω θέρμανσης, άνοδο της θερμοκρασίας κατά 20 °C. Συνεπώς στο Θεσσαλικό κάμπο η θερμοκρασία μπορεί να είναι ακόμη και 8 βαθμούς παραπάνω απ’ ότι στη δυτική Ελλάδα .

Παράλληλα, ο καταβατικός άνεμος γίνεται συχνά και πιο ριπαίος. Η επιτάχυνση στην υπήνεμη πλαγιά, η καναλοποίηση μέσα από περάσματα και κοιλάδες, καθώς και η μεταφορά μεγαλύτερης ορμής προς την επιφάνεια, μπορούν να προκαλέσουν απότομες και πολύ ισχυρές ριπές. Έτσι, δεν έχουμε μόνο άνοδο της θερμοκρασίας, αλλά και σημαντική πτώση της σχετικής υγρασίας μαζί με ενίσχυση του ανέμου.

Ο συνδυασμός αυτός είναι ιδιαίτερα κρίσιμος για τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Ο θερμός και ξηρός αέρας επιταχύνει την ξήρανση της βλάστησης, ενώ οι ισχυρές ριπές μπορούν να ενισχύσουν γρήγορα μια υπάρχουσα εστία, να μεταφέρουν καύτρες σε μεγάλη απόσταση και να δυσκολέψουν σημαντικά το έργο της κατάσβεσης. Για τον λόγο αυτό, οι καταβατικοί άνεμοι αποτελούν όχι μόνο ένα ενδιαφέρον μετεωρολογικό φαινόμενο, αλλά και έναν σημαντικό παράγοντα επιχειρησιακής επικινδυνότητας.

Στα δύο η χώρα – Το νέο Έκτακτο Δελτίο της ΕΜΥ

Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο Έκτακτο Δελτίο της ΕΜΥ:

1. Υψηλές θερμοκρασίες αναμένονται να επηρεάσουν την ανατολική ηπειρωτική χώρα σήμερα Τετάρτη 22/7 με τις μέγιστες τιμές να εντοπίζονται στην περιοχή της Θεσσαλίας, της ανατολικής Στερεάς και της ανατολικής Πελοποννήσου.

2. Στα βόρεια ηπειρωτικά αναμένονται τοπικά ισχυρές βροχές και καταιγίδες, που θα συνοδεύονται πρόσκαιρα από ισχυρούς ανέμους (μπουρίνια), μεγάλη συχνότητα κεραυνών, ενώ υπάρχει πιθανότητα τοπικών χαλαζοπτώσεων.

Πιο αναλυτικά:

1. Η μέγιστη θερμοκρασία προβλέπεται να φτάσει:

α. Στη Θεσσαλία τους 41 με 42 και τοπικά τους 43 βαθμούς Κελσίου.

β. Στην ανατολική Στερεά τους 41 με 42 βαθμούς και ειδικότερα στην Αττική τους 39 και τοπικά στα ανατολικά τους 40 με 41 βαθμούς Κελσίου.

γ. Στην ανατολική Πελοπόννησο τους 41 με 42 βαθμούς Κελσίου.

2. Τοπικές βροχές και σποραδικές καταιγίδες, κατά τόπους ισχυρές, θα εκδηλωθούν από τις απογευματινές ώρες στη Μακεδονία και βαθμιαία στη Θράκη. Εξασθένηση των φαινομένων αναμένεται από αργά το βράδυ.