Η εύθραυστη ισορροπία στα ελληνοτουρκικά μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ – Ανάλυση του Δημήτρη Σταθακόπουλου στο DEBATER

Τη δική του ανάλυση για τα μηνύματα και τις γεωπολιτικές προεκτάσεις της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα (7–8 Ιουλίου 2026) παραχώρησε στο DEBATER ο Δημήτρης Σταθακόπουλος -Δρ. Παντείου, Νομικός και Οθωμανολόγος, υπογραμμίζοντας ότι η συνάντηση των ηγετών πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο βαθιών ανακατατάξεων στο διεθνές σύστημα ασφαλείας.

Όπως επισημαίνει, «η Σύνοδος της Άγκυρας δεν αποτέλεσε απλώς μια ακόμη ετήσια συνάντηση της Συμμαχίας, αλλά μια συνάντηση που διεξήχθη σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα ασφαλείας βρίσκεται σε βαθιά μετάβαση, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται, τη Μέση Ανατολή να παραμένει εύφλεκτη και τις Ηνωμένες Πολιτείες να επαναπροσδιορίζουν τις σχέσεις τους με την Τουρκία».

Αναφερόμενος στην παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τονίζει ότι «παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξαν κοινές ανακοινώσεις, τα πολιτικά μηνύματα που εξέπεμψαν οι δύο ηγέτες ήταν ιδιαίτερα σημαντικά».

Ο Δρ. Σταθακόπουλος εκτιμά ότι η Άγκυρα αξιοποίησε τη διοργάνωση της Συνόδου για να ενισχύσει τη διεθνή της θέση. «Η Τουρκία επιδίωξε να αναβαθμίσει τον γεωπολιτικό της ρόλο, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως αναντικατάστατο πυλώνα της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Η στρατηγική αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς η γεωγραφική της θέση, ο έλεγχος των Στενών, η παρουσία της στη Μαύρη Θάλασσα και η επιρροή της στη Μέση Ανατολή αυξάνουν την αξία της για τη Συμμαχία. Επιδιώκει να μετατρέψει αυτή τη γεωπολιτική υπεραξία σε πολιτικά και εξοπλιστικά ανταλλάγματα», σημειώνει.

Για την ελληνική στάση, επισημαίνει ότι «η Αθήνα απέφυγε οποιαδήποτε ρητορική κλιμάκωσης και παρέμεινε προσηλωμένη στη στρατηγική της ψύχραιμης αποτροπής, υπενθυμίζοντας ότι το ενεργό casus belli της Τουρκίας δεν συμβάλλει στις σχέσεις καλής γειτονίας και ότι η σταθερότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο προϋποθέτει πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου».

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι «η σημερινή περίοδος σχετικής ηρεμίας δεν σημαίνει επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών, αλλά μια προσωρινή αποκλιμάκωση, πάντοτε εν αναμονή πιθανής νέας έντασης».

Κατά τον ίδιο, το σημαντικότερο συμπέρασμα της Συνόδου είναι πως «τόσο η Αθήνα όσο και η Άγκυρα επιθυμούν να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας, καθώς η επιλογή αυτή εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές. Η Ελλάδα επιδιώκει να αποτρέψει μια νέα κρίση στο Αιγαίο, ενώ η Τουρκία επιθυμεί να εμφανιστεί ως αξιόπιστος σύμμαχος της Δύσης σε μια περίοδο κατά την οποία χρειάζεται την αμερικανική και ευρωπαϊκή στήριξη».

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας ότι «η Ουάσιγκτον επιθυμεί ταυτόχρονα μια ισχυρή Ελλάδα και μια λειτουργική σχέση με την Τουρκία. Δεν επιδιώκει την απομόνωση της Άγκυρας, αλλά την επανένταξή της στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αυτό δημιουργεί νέα δεδομένα, καθώς η Ελλάδα καλείται να διατηρήσει το στρατηγικό της πλεονέκτημα χωρίς να θεωρεί δεδομένη την αποκλειστικότητα στις αμερικανικές προτεραιότητες».

Ο Δρ. Σταθακόπουλος εκτιμά ακόμη ότι «το ΝΑΤΟ μετατοπίζει σταδιακά το ενδιαφέρον του από τις αποκλειστικά ευρωπαϊκές απειλές προς ένα πολυδιάστατο περιβάλλον ασφαλείας που περιλαμβάνει τη Μέση Ανατολή, την ενεργειακή ασφάλεια, τις υβριδικές απειλές, την αεράμυνα και την τεχνολογική υπεροχή. Μέσα σε αυτό το νέο στρατηγικό πλαίσιο, η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία».

Όπως αναφέρει, η Ελλάδα «οφείλει να συνεχίσει την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, να εμβαθύνει τις στρατηγικές συνεργασίες με τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και τους περιφερειακούς εταίρους, όπως το Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα ενεργό τον πολιτικό διάλογο με την Τουρκία χωρίς εκπτώσεις στις κυριαρχικές της θέσεις».

Καταλήγοντας, ο Δρ. Δημήτρης Σταθακόπουλος δηλώνει στο DEBATER ότι «η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν έλυσε τα ελληνοτουρκικά προβλήματα, επιβεβαίωσε όμως ότι στη σημερινή συγκυρία ούτε η Αθήνα ούτε η Άγκυρα επιθυμούν μια νέα περίοδο έντασης. Πρόκειται για μια εύθραυστη ισορροπία, η οποία θα διατηρηθεί όσο εξυπηρετεί τα στρατηγικά συμφέροντα και των δύο χωρών αλλά και των μεγάλων συμμάχων τους».

«Το πραγματικό μήνυμα της Συνόδου δεν ήταν οι δημόσιες δηλώσεις, αλλά η κοινή αποδοχή ότι η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί πλέον στρατηγική αναγκαιότητα για ολόκληρη τη Συμμαχία. Το αν αυτή η ισορροπία θα εξελιχθεί σε μόνιμη αποκλιμάκωση ή θα αποδειχθεί μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από νέες γεωπολιτικές εντάσεις, θα κριθεί από τις εξελίξεις των επόμενων μηνών», καταλήγει.