«Μια φορά μονάχα φτάνει να ραγίσει το γυαλί»: Σαμαράς και Τσίπρας ζητούν δεύτερη ευκαιρία

Υπάρχει ένας παλιός στίχος που μοιάζει να γράφτηκε όχι μόνο για τις ερωτικές σχέσεις, αλλά και για την ελληνική πολιτική: «Μια φορά μονάχα φτάνει να ραγίσει το γυαλί».

Ο Αντώνης Σαμαράς και ο Αλέξης Τσίπρας, δύο πρώην πρωθυπουργοί από διαφορετικές όχθες του πολιτικού συστήματος, επιχειρούν να ξαναμπούν δυναμικά στη ζωή των ψηφοφόρων. Ο πρώτος προετοιμάζει το δικό του πολιτικό εγχείρημα και ο δεύτερος εμφανίζεται ξανά ως φορέας μιας «νέας» προοδευτικής πρότασης.

Σαν δύο πρώην σύντροφοι που επιστρέφουν ύστερα από χρόνια με καινούργιο κούρεμα, ανανεωμένη φωτογραφία προφίλ και την κλασική διαβεβαίωση: «Έχω αλλάξει».

Μόνο που ο ψηφοφόρος θυμάται πολύ καλά γιατί χώρισε.

Καινούργια ταμπέλα, παλιά σχέση

Στην πολιτική, όπως και στον έρωτα, η επιστροφή ξεκινά συνήθως με επιλεκτική αμνησία. Οι όμορφες στιγμές μεγεθύνονται, οι δύσκολες υποβαθμίζονται και τα λάθη παρουσιάζονται περίπου σαν κακός συγχρονισμός των πλανητών.

Ο Αντώνης Σαμαράς οργανώνει το πολιτικό του στρατηγείο, αναζητεί πρόσωπα και όνομα για τον νέο φορέα και εμφανίζεται ως ο αυθεντικός εκφραστής μιας παράταξης που, κατά την άποψή του, άλλαξε και τον εγκατέλειψε.

Ο Αλέξης Τσίπρας, από την άλλη, έχει φορέσει το κοστούμι του ανανεωμένου, ωριμότερου και θεσμικότερου ηγέτη, δηλώνοντας ότι ετοιμάζεται ξανά για να κυβερνήσει.

Αμφότεροι μοιάζουν να πιστεύουν ότι ένα νέο κόμμα λειτουργεί όπως μια νέα αρχή σε μια σχέση: σβήνουμε τα παλιά μηνύματα, αλλάζουμε το όνομα της επαφής και προσποιούμαστε ότι γνωριζόμαστε πρώτη φορά.

Δυστυχώς για εκείνους, το εκλογικό σώμα διαθέτει ιστορικό συνομιλιών.

Το παρελθόν δεν διαγράφεται με rebranding

Ο Αντώνης Σαμαράς κυβέρνησε μέσα στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων. Συνέδεσε την πρωθυπουργία του με τη δημοσιονομική προσαρμογή, τις περικοπές, τον ΕΝΦΙΑ και μια κοινωνία που δοκιμαζόταν σκληρά. Είχε, άλλωστε, αποχωρήσει ξανά από τη Νέα Δημοκρατία, ιδρύσει την Πολιτική Άνοιξη και επιστρέψει αργότερα για να γίνει αρχηγός και πρωθυπουργός.

Σήμερα επιχειρεί ακόμη μία πολιτική επανεκκίνηση, προβάλλοντας την εικόνα του δικαιωμένου και αμετακίνητου πατριώτη. Το πρόβλημα είναι ότι όταν κάποιος έχει ήδη φύγει, επιστρέψει, κυβερνήσει, ηττηθεί και ξαναφύγει, δεν παρουσιάζει ακριβώς το νέο. Περισσότερο θυμίζει τηλεοπτική επανάληψη που προβάλλεται ως πρεμιέρα.

Ο Αλέξης Τσίπρας, αντιστοίχως, ζητά να κριθεί για την επόμενη ημέρα, χωρίς να επιθυμεί ιδιαίτερα να συζητά για την προηγούμενη. Όμως το 2015, το δημοψήφισμα, οι κλειστές τράπεζες, οι αυταπάτες και το τρίτο μνημόνιο δεν εξαφανίζονται επειδή άλλαξε το κομματικό λογότυπο ή έγινε πιο μετρημένος ο τόνος της ομιλίας.

Το rebranding μπορεί να αλλάξει τη συσκευασία. Δεν αλλάζει αυτομάτως το περιεχόμενο — και σίγουρα δεν αποτελεί υποκατάστατο της αυτοκριτικής.

«Αυτήν τη φορά θα είναι διαφορετικά»

Οι επιστροφές των πολιτικών έχουν σχεδόν πάντοτε το ίδιο σενάριο. Ο πρώην ηγέτης εμφανίζεται περισσότερο ώριμος, λιγότερο παρορμητικός και απολύτως βέβαιος ότι τώρα γνωρίζει τι πήγε στραβά.

Είναι το πολιτικό αντίστοιχο του μηνύματος που φτάνει λίγο μετά τα μεσάνυχτα: «Σκέφτηκα πολλά όλο αυτό το διάστημα».

Ο Σαμαράς λέει, ουσιαστικά, ότι η παράταξη δεν είναι πια εκείνη που γνώριζε. Ο Τσίπρας υποστηρίζει ότι η νέα του πρόταση δεν είναι εκείνη που γνωρίσαμε. Και οι δύο ζητούν από τον πολίτη να δει όχι αυτούς που κυβέρνησαν, αλλά αυτούς που δηλώνουν ότι έγιναν μετά τη διακυβέρνησή τους.

Μόνο που η πολιτική εμπιστοσύνη δεν βασίζεται στις δηλώσεις προθέσεων. Βασίζεται στον απολογισμό.

Ο ψηφοφόρος δεν είναι νοσταλγικός πρώην

Φυσικά, στη δημοκρατία όλοι έχουν δικαίωμα να επιστρέψουν, να ιδρύσουν κόμματα και να διεκδικήσουν ξανά την ψήφο των πολιτών. Το δικαίωμα της υποψηφιότητας, όμως, δεν συνοδεύεται από δικαίωμα στη συλλογική λήθη.

Οι πολίτες μπορούν να συγχωρήσουν. Μπορούν ακόμη και να αλλάξουν γνώμη. Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζεται κάτι περισσότερο από νέα γραφεία, νέα στελέχη, νέα συνθήματα και προσεκτικά επιμελημένες εμφανίσεις.

Χρειάζεται να ακούσουν ένα ειλικρινές «έκανα λάθος» και όχι ένα περίτεχνο «με παρεξηγήσατε».

Ο Αντώνης Σαμαράς και ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς κόσμους, συναντώνται όμως στην ίδια φιλοδοξία: θέλουν μία ακόμη ευκαιρία για να αποδείξουν ότι αυτήν τη φορά η σχέση θα λειτουργήσει.

Ίσως. Αλλά το γυαλί έχει ήδη ραγίσει.

Και μπορεί να κολληθεί, να γυαλιστεί και να τοποθετηθεί σε μια όμορφη προθήκη. Δύσκολα, όμως, πίνει κανείς ξανά από αυτό χωρίς να φοβάται ότι θα κοπεί.