Δεν ξέρουμε ακόμη τι σκότωσε τον Μαζωνάκη – Ξέρουμε, όμως, τι βάραινε τη ζωή του

Ο θάνατος ενός ανθρώπου γεννά σχεδόν πάντοτε μια επικίνδυνη βεβαιότητα στους ζωντανούς.

Ξαφνικά, όλοι πιστεύουν ότι γνωρίζουν. Τι συνέβη. Ποιος έφταιξε. Ποιο ήταν το λάθος. Ποια αδυναμία, ποιο πάθος ή ποια σχέση οδήγησε στο τέλος.

Στην περίπτωση του Γιώργου Μαζωνάκη, αυτή η ανάγκη για εύκολες απαντήσεις είναι ακόμη ισχυρότερη. Επειδή υπήρξε ένας άνθρωπος εκτεθειμένος στο φως, αλλά ταυτόχρονα βαθιά κρυμμένος πίσω από την εικόνα που ο ίδιος είχε κατασκευάσει.

Η αλήθεια είναι ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη τι προκάλεσε τον θάνατό του. Γνωρίζουμε ότι υπέστη ανακοπή, ότι μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο χωρίς αυτόματη αναπνοή και σφυγμό και ότι οι γιατροί δεν κατάφεραν να τον επαναφέρουν.

Οτιδήποτε περισσότερο αφορά την αιτία του θανάτου του πρέπει να προκύψει από την ιατροδικαστική εξέταση, τις τοξικολογικές αναλύσεις και την έρευνα των Αρχών. Όχι από ψιθύρους, παλιές ιστορίες ή αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια άλλη αλήθεια. Μπορεί να μη γνωρίζουμε ακόμη τι τον σκότωσε, γνωρίζουμε όμως αρκετά για όσα βάραιναν τη ζωή του.

Ο οικογενειακός πόλεμος που έγινε δημόσιο θέαμα

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του Γιώργου Μαζωνάκη σημαδεύτηκαν από μια σφοδρή σύγκρουση με την οικογένειά του.

Μια σύγκρουση προσωπική, επαγγελματική, οικονομική και, τελικά, δικαστική.

Η ρήξη με την αδελφή του Βάσω, η οποία για χρόνια υπήρξε στενή συνεργάτιδά του και είχε κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των υποθέσεών του, έφτασε στις δικαστικές αίθουσες. Ο ίδιος είχε καταθέσει αγωγές λογοδοσίας και είχε μιλήσει για παραβίαση της εμπιστοσύνης του και για μια πληγή που καμία δικαστική απόφαση δεν θα μπορούσε εύκολα να θεραπεύσει.

Δεν μιλούσε μόνο για χρήματα ή περιουσιακά στοιχεία. Μιλούσε για «τη ζημιά μέσα του» και για το λάβωμα από ανθρώπους που θεωρούσε δικούς του.

Αυτό ίσως είναι το πιο οδυνηρό σημείο μιας οικογενειακής διαμάχης: κάποια στιγμή παύει να αφορά το ποιος έχει νομικά δίκιο. Μετατρέπεται σε μια μάχη στην οποία κάθε πλευρά προσπαθεί να αποδείξει ότι η άλλη είναι ο εχθρός.

Και όταν μια οικογένεια φτάσει εκεί, κανείς δεν βγαίνει πραγματικά νικητής.

«Η αγάπη μεταξύ συγγενών πολλές φορές είναι καταστροφή»

Ο ίδιος ο Μαζωνάκης είχε περιγράψει δημόσια πόσο βαθιά τον είχε επηρεάσει αυτή η ρήξη.

Μιλώντας για την περιπέτειά του στο Δρομοκαΐτειο και τη σχέση του με την οικογένειά του, είχε πει μια φράση που σήμερα ακούγεται ακόμη πιο βαριά:

«Η αγάπη μεταξύ συγγενικών προσώπων πολλές φορές είναι καταστροφή».

Είχε μιλήσει για τρόμο, προδοσία και για την αίσθηση ότι έχανε τη γη κάτω από τα πόδια του. Αναρωτιόταν πώς ήταν δυνατόν η οικογένεια που κάποτε αποτελούσε «μια γροθιά» να του λέει και να του κάνει πράγματα τα οποία ο ίδιος αδυνατούσε να κατανοήσει.

Σε άλλη συνέντευξή του είχε δηλώσει ότι, εάν έβλεπε τηλεφώνημα από την οικογένειά του, δεν θα απαντούσε.

Παραδεχόταν, όμως, και κάτι που δεν πρέπει να παραλείπουμε: ότι θεωρούσε πως είχε και ο ίδιος «100% μερίδιο ευθύνης» για τη διαμόρφωση αυτής της σχέσης.

Αυτή η παραδοχή έχει σημασία. Δείχνει έναν άνθρωπο πληγωμένο και θυμωμένο, αλλά όχι εντελώς ανίκανο να κοιτάξει τον εαυτό του.

Οι καταγγελίες για ουσίες δεν αποτελούν αποδεδειγμένο γεγονός

Στο αποκορύφωμα της οικογενειακής σύγκρουσης δημοσιοποιήθηκαν εξαιρετικά σοβαροί ισχυρισμοί για τη ζωή και την υγεία του τραγουδιστή.

Μέλη της οικογένειάς του είχαν κάνει λόγο ενώπιον των Αρχών για χρήση ουσιών και αλκοόλ, υποστηρίζοντας ότι ανησυχούσαν για την ασφάλειά του.

Οι αναφορές αυτές υπάρχουν στο δημόσιο αρχείο και δεν γίνεται να προσποιηθούμε ότι δεν διατυπώθηκαν. Δεν πρέπει, όμως, να μετατρέπονται σήμερα σε βεβαιότητα ούτε, πολύ περισσότερο, σε αιτία θανάτου.

Επρόκειτο για ισχυρισμούς της μίας πλευράς μέσα σε μια ακραία οικογενειακή αντιπαράθεση. Η πλευρά του Γιώργου Μαζωνάκη είχε αντιδράσει, χαρακτηρίζοντας ψευδές το περιεχόμενο των σχετικών καταθέσεων και καταγγέλλοντας ότι δημοσιοποιούνταν μονόπλευρα, χωρίς τον δικό του αντίλογο.

Ο ίδιος δεν είχε επιβεβαιώσει δημοσίως αυτούς τους ισχυρισμούς. Ούτε υπάρχει, μέχρι αυτή τη στιγμή, δημοσιοποιημένο ιατρικό ή ιατροδικαστικό πόρισμα που να συνδέει οποιαδήποτε ουσία με τον θάνατό του.

Αυτό είναι το όριο που οφείλουμε να μην ξεπεράσουμε.

Μπορούμε να γράψουμε ότι υπήρξαν καταγγελίες. Δεν μπορούμε να γράψουμε ως γεγονός ότι ο Γιώργος Μαζωνάκης ήταν χρήστης κοκαΐνης. Και σίγουρα δεν μπορούμε να αποφανθούμε ότι αυτό τον σκότωσε.

Ανήσυχος, αντισυμβατικός και ενίοτε αυτοκαταστροφικός

Ο Λάκης Γαβαλάς, μιλώντας στο DEBATER, περιέγραψε τον επί πολλά χρόνια φίλο του ως έναν σπουδαίο καλλιτέχνη και άνθρωπο, αλλά και ως ένα «αυτοκαταστροφικό άτομο» που έπρεπε να προσέξει περισσότερο τη ζωή και την υγεία του.

Αυτή είναι η προσωπική μαρτυρία ενός φίλου. Δεν αποτελεί διάγνωση και δεν αποδεικνύει αιτία θανάτου.

Αποτυπώνει, όμως, την εικόνα που είχαν ορισμένοι άνθρωποι του περιβάλλοντός του: ενός ανθρώπου που ζούσε με ένταση, δοκίμαζε τα όρια και συχνά έμοιαζε να παλεύει με δυνάμεις που οι υπόλοιποι δεν μπορούσαν να δουν.

Τα πάθη δεν είναι πάντοτε ουσίες. Μπορεί να είναι η νύχτα, η αϋπνία, η μοναξιά, η υπερβολή, η ανάγκη να ανεβαίνεις ξανά στη σκηνή ακόμη και όταν μέσα σου καταρρέεις. Μπορεί να είναι η αδυναμία να εμπιστευτείς και ο φόβος ότι όσοι βρίσκονται κοντά σου θα σε προδώσουν.

Δεν γνωρίζουμε ποια από αυτά αφορούσαν πραγματικά τον Γιώργο Μαζωνάκη και σε ποιον βαθμό. Γνωρίζουμε μόνο όσα επέλεξε ο ίδιος να δείξει και όσα άλλοι ισχυρίστηκαν δημόσια για εκείνον.

Η ψυχική υγεία δεν είναι θέαμα

Η ακούσια νοσηλεία του στο Δρομοκαΐτειο μετατράπηκε σε δημόσιο θέαμα.

Η οικογένειά του υποστήριξε ότι ενήργησε από φόβο για την υγεία και την ασφάλειά του. Ο ίδιος δήλωσε ότι ήταν ψυχικά υγιής και περιέγραψε τη μεταφορά του στο ψυχιατρικό νοσοκομείο ως μια εμπειρία τρόμου και προδοσίας.

Δεν είμαστε σε θέση να αποφασίσουμε αναδρομικά ποια πλευρά είχε δίκιο σε όλα.

Μπορούμε, όμως, να αναγνωρίσουμε κάτι: όταν η ψυχική υγεία ενός ανθρώπου, οι πιθανές εξαρτήσεις του και οι βαθύτερες οικογενειακές πληγές του γίνονται καθημερινό τηλεοπτικό περιεχόμενο, η ενημέρωση κινδυνεύει να μετατραπεί σε δημόσια διαπόμπευση.

Ο πόνος δεν αντιμετωπίζεται με διαρροές. Η εξάρτηση —όταν υπάρχει— δεν θεραπεύεται με εξευτελισμό. Και μια οικογενειακή κρίση δεν λύνεται όταν κάθε προσωπική λεπτομέρεια παραδίδεται στο κοινό.

Δεν ζήτησε άδεια για να είναι ο εαυτός του

Πίσω από όλες αυτές τις ιστορίες υπήρχε ένας τεράστιος λαϊκός καλλιτέχνης.

Ένα παιδί από τη Νίκαια που δεν εγκατέλειψε ποτέ την καταγωγή του, αλλά τόλμησε να κοιτάξει πέρα από τα στερεότυπα του χώρου όπου γεννήθηκε.

Όπως έγραψε στο αποχαιρετιστήριο μήνυμά της η Ρένα Δούρου, ο Μαζωνάκης «δεν ζήτησε άδεια για να είναι αυτό που ήταν».

Φόρεσε ό,τι ήθελε. Τραγούδησε όπως αισθανόταν. Έφερε το θέατρο, τη μόδα και την παγκόσμια τέχνη μέσα στη λαϊκή πίστα. Αμφισβήτησε την προκατασκευασμένη εικόνα του «λαϊκού άνδρα τραγουδιστή» και πλήρωσε συχνά το τίμημα της διαφορετικότητάς του.

Μέχρι το τέλος επέμενε να δηλώνει: «Ανήκω σε μένα».

Δεν τον «σκότωσε» ακόμη καμία αφήγηση

Θα ήταν εύκολο να γράψουμε ότι τον σκότωσαν τα πάθη του.

Θα ήταν επίσης εύκολο να γράψουμε ότι τον σκότωσε μια «τοξική οικογένεια».

Θα ήταν ένας δυνατός τίτλος. Δεν θα ήταν, όμως, η αλήθεια — τουλάχιστον όχι μια αλήθεια που μπορούμε σήμερα να αποδείξουμε.

Οι συγγενικές του σχέσεις είχαν εξελιχθεί σε έναν καταστροφικό πόλεμο. Αυτό προκύπτει από τις δημόσιες δηλώσεις και των δύο πλευρών. Υπήρξαν σοβαρές καταγγελίες για ουσίες και συμπεριφορές. Υπήρξαν δικαστικές προσφυγές, ακούσια νοσηλεία, φόβος, θυμός και μια βαθιά αίσθηση προδοσίας.

Όλα αυτά μπορεί να βάρυναν τη ζωή του. Δεν δικαιούμαστε να αποφανθούμε ότι προκάλεσαν τον θάνατό του.

Το τι συνέβη στο σώμα του Γιώργου Μαζωνάκη θα το δείξουν οι εξετάσεις και η έρευνα. Το τι συνέβαινε στην ψυχή του ίσως να μην το μάθουμε ποτέ ολόκληρο.

Ας μην επιχειρήσουμε, λοιπόν, να τον χωρέσουμε μετά θάνατον σε μια εύκολη εξήγηση.

Ας κρατήσουμε τον καλλιτέχνη που τόλμησε, τον άνθρωπο που πληγώθηκε και τη σκληρή υπενθύμιση ότι πίσω από τη λάμψη μπορεί να υπάρχει μια μάχη την οποία το κοινό βλέπει μόνο όταν είναι ήδη πολύ αργά.