Κύριε Σαμαρά, επιστρέφουν κειμήλια. Όχι το 1993

Υπάρχει κάτι εντυπωσιακό στην τελευταία παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά: η Ελλάδα παίρνει πίσω 48 κειμήλια που είχαν αφαιρεθεί το 1917 και εκείνος βρίσκει ακόμη μία αφορμή να καταγγείλει εθνική υποχώρηση.

Θα περίμενε κανείς μια στοιχειώδη αναγνώριση του αποτελέσματος. Έστω μία φράση ότι η επιστροφή είναι θετική, πριν ακολουθήσει η απολύτως θεμιτή απαίτηση να επιστραφούν και τα υπόλοιπα.

Αντί γι’ αυτό, ακούσαμε ότι πήραμε «48 μόνο». Λες και η ιστορική και πνευματική αξία αυτών των αντικειμένων μειώνεται επειδή δεν επιστρέφουν όλα μαζί. Λες και οι μονές και η Μητρόπολη που τα παραλαμβάνουν θα έπρεπε να τα αφήσουν στη Σόφια, μέχρι να εγκρίνει ο πρώην πρωθυπουργός το σύνολο της συμφωνίας.

Το «απαίτησα» δεν είναι απολογισμός αποτελέσματος

Ο κ. Σαμαράς αντιπαραθέτει στη σημερινή συμφωνία τη δική του απαίτηση, ως πρωθυπουργού, να επιστραφούν όλα τα κειμήλια.

Ωραία. Και τι επέστρεψε χάρη σε εκείνη την απαίτηση;

Αυτό είναι το ερώτημα που χρειάζεται απάντηση. Η διαπραγμάτευση κρίνεται και από όσα φέρνει πίσω, όχι αποκλειστικά από το πόσο μεγαλόπρεπα διατυπώνονται οι διεκδικήσεις.

Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει τους όρους της συμφωνίας και να συνεχίσει την προσπάθεια για τα υπόλοιπα αντικείμενα. Η σημερινή επιστροφή δεν κλείνει όλες τις εκκρεμότητες. Αποτελεί, όμως, ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Ο κ. Σαμαράς πρέπει να αποδείξει γιατί αυτό το βήμα εμποδίζει τα επόμενα. Η απλή επανάληψη της λέξης «υποχώρηση» δεν υποκαθιστά το επιχείρημα.

Απαγορεύεται να χαίρεται και ο γείτονας;

Στη δήλωσή του, ο πρώην πρωθυπουργός υπογραμμίζει τις τιμές με τις οποίες η Βουλγαρία υποδέχθηκε τα λείψανα του Σαμουήλ. Παρουσιάζει τη σημασία που έχει η παράδοσή τους για τους Βουλγάρους περίπου ως τεκμήριο ελληνικής ήττας.

Από πότε μια συμφωνία είναι επιτυχής μόνο όταν ο άλλος φεύγει δυσαρεστημένος;

Δύο χώρες μπορούν να αποδίδουν διαφορετική ιστορική και συναισθηματική αξία στα αντικείμενα που παραλαμβάνουν. Η ικανοποίηση της μίας δεν αφαιρεί αυτομάτως κάτι από την άλλη.

Αν υπάρχει συγκεκριμένη ένσταση για την ανταλλαγή, ας παρουσιαστεί συγκεκριμένα. Ποια ελληνική διεκδίκηση εγκαταλείπεται; Ποια δυνατότητα χάνεται; Ποιος όρος είναι επιζήμιος;

Ο πατριωτισμός δεν απαλλάσσει κανέναν από την υποχρέωση να τεκμηριώνει όσα καταγγέλλει.

Η μόνιμη σειρήνα χάνει την αξιοπιστία της

Στην ίδια παρέμβαση, ο κ. Σαμαράς στρέφεται κατά της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τις αναφορές της στη γλώσσα και στον πολιτισμό της Βόρειας Μακεδονίας.

Έχει δικαίωμα να διαφωνεί και να ζητά κυβερνητικές απαντήσεις. Όταν, όμως, συνδέει διαφορετικά ζητήματα σε μία ακόμη αφήγηση «διπλού χτυπήματος», το συμπέρασμα μοιάζει να έχει προηγηθεί της εξέτασης των γεγονότων.

Μια δημόσια δήλωση, μια διμερής συμφωνία, μια επιστροφή κειμηλίων: όλα καταλήγουν στην ίδια καταγγελία.

Η πολιτική προειδοποίηση χρειάζεται μέτρο για να έχει βάρος. Όταν η σειρήνα ηχεί αδιάκοπα, στο τέλος ακούγεται μόνο ο θόρυβος.

Και ποιον καλεί να τον ακολουθήσει;

Τα εθνικά θέματα αφορούν την κοινωνία. Δεν ανήκουν αποκλειστικά σε όσους μιλούν δυνατότερα γι’ αυτά. Αφορούν και τον νέο που αγωνιά για το ενοίκιο, τον εργαζόμενο που μετρά τις ημέρες μέχρι τον μισθό, την οικογένεια που αναζητά αξιοπρεπείς υπηρεσίες υγείας.

Αυτοί οι πολίτες δικαιούνται να ζητούν από έναν πρώην πρωθυπουργό περισσότερα από διαρκείς καταγγελίες. Να ζητούν σχέδιο, προτεραιότητες και εφαρμόσιμες απαντήσεις.

Το έχουμε επισημάνει και προηγουμένως: η νέα σύγκρουση του Αντώνη Σαμαρά με έναν Μητσοτάκη χρειάζεται πολιτικό περιεχόμενο που να αφορά τη σημερινή κοινωνία.

Η διαφωνία με τον πρωθυπουργό είναι θεμιτή. Δεν αποτελεί από μόνη της πρόταση για τη χώρα.

Ούτε η μακρά πολιτική διαδρομή εξασφαλίζει διαρκή επικαιρότητα. Η εμπειρία έχει αξία όταν βοηθά να λύνεις σημερινά προβλήματα. Όταν κάθε εξέλιξη χωρά υποχρεωτικά στις παλιές σου συγκρούσεις, γίνεται βάρος.

Η Ελλάδα δικαιούται να προχωρά

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η κυβέρνησή του πρέπει να κρίνονται αυστηρά για τα αποτελέσματά τους. Ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να αναγνωρίζονται και τα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν.

Η επιστροφή 48 κειμηλίων μετά από περισσότερο από έναν αιώνα δεν λύνει όλα τα προβλήματα της χώρας. Δεν χρειάζεται, όμως, να τα λύσει για να έχει αξία.

Ο Αντώνης Σαμαράς μπορεί να ζητά περισσότερα. Οφείλει να εξηγήσει πώς θα τα πετύχαινε. Μέχρι τότε, η απαξίωση όσων επιστρέφουν παραμένει εύκολη αντιπολίτευση, τυλιγμένη σε βαρύγδουπες διατυπώσεις.

Τα κειμήλια επιστρέφουν στον τόπο τους. Η δημόσια συζήτηση δεν χρειάζεται να επιστρέψει μαζί τους στις πολιτικές εμμονές μιας άλλης εποχής.

Η Ελλάδα του 2026 δεν μπορεί να ζει σε μόνιμη επανάληψη του 1993.