Bell 206: Από τη Σίφνο στη Νέα Υόρκη – Το ιστορικό ατυχημάτων του ελικοπτέρου και ο «ύποπτος» έλικας

Η συντριβή του Bell 206 στη Σίφνο, που στοίχισε τη ζωή και στους τρεις επιβαίνοντες, έχει στρέψει το ενδιαφέρον στις τελευταίες στιγμές της πτήσης αλλά και στον συγκεκριμένο τύπο ελικοπτέρου, ο οποίος έχει μια ιστορία δεκαετιών στην παγκόσμια αεροπορία.

Το Bell 206 και οι διαφορετικές εκδόσεις της οικογένειάς του έχουν χρησιμοποιηθεί επί δεκαετίες σε ολόκληρο τον κόσμο, από ιδιωτικές και τουριστικές μεταφορές μέχρι ειδικές αποστολές.

Όπως συμβαίνει με έναν τύπο αεροσκάφους με τόσο μακρά και εκτεταμένη επιχειρησιακή παρουσία, στη διεθνή βιβλιογραφία αεροπορικής ασφάλειας έχουν καταγραφεί και αρκετά ατυχήματα.

Η περίπτωση της Σίφνου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξαιτίας του οπτικού υλικού από τις τελευταίες στιγμές της πτήσης, στο οποίο το ελικόπτερο φαίνεται να περιστρέφεται πριν από την πρόσκρουση.

Αυτό, ωστόσο, δεν αποδεικνύει από μόνο του ούτε μηχανική βλάβη ούτε πρόβλημα στο ουραίο στροφείο.

Τα ακριβή αίτια του δυστυχήματος στη Σίφνο παραμένουν υπό διερεύνηση και οποιαδήποτε σύνδεση με παλαιότερα ατυχήματα θα ήταν αυτή τη στιγμή πρόωρη.

Η τραγωδία στη Σίφνο

Το Bell 206 κατέπεσε το απόγευμα της Δευτέρας 17 Αυγούστου στην περιοχή Θόλος της Σίφνου, κοντά στο ελικοδρόμιο του νησιού.

Από τη συντριβή έχασαν τη ζωή τους και οι τρεις άνθρωποι που επέβαιναν στο ελικόπτερο.

Βίντεο από τις τελευταίες στιγμές της πτήσης καταγράφει το ελικόπτερο να πραγματοποιεί περιστροφική κίνηση πριν καταπέσει.

Παράλληλα, αυτόπτης μάρτυρας που μίλησε στο DEBATER περιέγραψε ότι αρχικά είδε το ελικόπτερο να πραγματοποιεί μια αργή στροφή 180 μοιρών, η οποία του φάνηκε ελεγχόμενη, και στη συνέχεια να αρχίζει να περιστρέφεται όλο και ταχύτερα.

Τα αίτια της συντριβής δεν έχουν προσδιοριστεί και αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο της επίσημης διερεύνησης.

Νέα Υόρκη 2011: Όταν το NTSB διαπίστωσε απώλεια αποτελεσματικότητας του ουραίου στροφείου

Μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες –και πλήρως διερευνημένες– περιπτώσεις Bell 206 σημειώθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2011 στη Νέα Υόρκη.

Ένα Bell 206B, με στοιχεία νηολογίου N63Q, συνετρίβη στον East River.

Η έρευνα του αμερικανικού National Transportation Safety Board (NTSB) κατέληξε σε συγκεκριμένο συμπέρασμα.

Σύμφωνα με το NTSB, ο χειριστής δεν προέβλεψε και δεν διόρθωσε εγκαίρως έναν συνδυασμό συνθηκών –μεγάλο βάρος, χαμηλή ταχύτητα και δεξιά στροφή με ούριο άνεμο– που ευνοούσαν την εμφάνιση του φαινομένου Loss of Tail Rotor Effectiveness (LTE).

Το αποτέλεσμα ήταν η απώλεια αποτελεσματικότητας του ουραίου στροφείου και η είσοδος του ελικοπτέρου σε ανεξέλεγκτη περιστροφή.

Το NTSB διαπίστωσε επίσης ότι το ελικόπτερο είχε απογειωθεί με βάρος μεγαλύτερο από το μέγιστο επιτρεπόμενο.

Η συγκεκριμένη υπόθεση έχει ενδιαφέρον λόγω της περιστροφής του ελικοπτέρου, δεν αποτελεί όμως απόδειξη ότι το ίδιο φαινόμενο σημειώθηκε στη Σίφνο.

Τι είναι το Loss of Tail Rotor Effectiveness

Το ουραίο στροφείο ενός συμβατικού ελικοπτέρου διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στον έλεγχο της περιστροφής του αεροσκάφους γύρω από τον κατακόρυφο άξονά του.

Το Loss of Tail Rotor Effectiveness (LTE) δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει υποστεί μηχανική βλάβη το ουραίο στροφείο.

Πρόκειται για αεροδυναμικό φαινόμενο κατά το οποίο η διαθέσιμη ώση του ουραίου στροφείου μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες πτήσης, να μην επαρκεί για τη διατήρηση του επιθυμητού ελέγχου της διεύθυνσης.

Γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διαχωρίζεται η αεροδυναμική απώλεια αποτελεσματικότητας από μια πραγματική μηχανική αστοχία του συστήματος.

Καναδάς 1994: Αστοχία στον άξονα μετάδοσης του ουραίου στροφείου

Μια διαφορετική περίπτωση Bell 206B διερεύνησε το Transportation Safety Board of Canada.

Το ελικόπτερο πραγματοποιούσε μεταφορά φορτίων και βρισκόταν σε αιώρηση όταν άρχισε να περιστρέφεται γρήγορα προς τα δεξιά, ολοκληρώνοντας περίπου τρεις περιστροφές πριν προσκρούσει στο έδαφος.

Η επίσημη έρευνα κατέληξε ότι αστόχησε τμήμα του άξονα μετάδοσης κίνησης του ουραίου στροφείου, σε περιοχή που είχε εξασθενήσει από ρωγμές συνδεόμενες με διάβρωση στο εσωτερικό τοίχωμα του άξονα.

Η αστοχία είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια ώσης του ουραίου στροφείου και, κατ’ επέκταση, του ελέγχου της περιστροφής.

Η περίπτωση αυτή δείχνει και γιατί η εικόνα ενός ελικοπτέρου που περιστρέφεται δεν αρκεί για διάγνωση της αιτίας: παρόμοια εξωτερική συμπεριφορά μπορεί να προκύψει από διαφορετικούς μηχανισμούς.

Γαλλία 2021: Το ουραίο στροφείο χτύπησε στο χιόνι

Ακόμη μία χαρακτηριστική υπόθεση Bell 206 διερεύνησε η γαλλική BEA μετά από δυστύχημα στις 9 Φεβρουαρίου 2021 στο Planay.

Το ελικόπτερο πετούσε σε χαμηλό ύψος και με μικρή ταχύτητα πάνω από χιονισμένη ορεινή περιοχή.

Σύμφωνα με την τελική έκθεση της BEA, οι λεπίδες του ουραίου στροφείου ήρθαν σε επαφή με το χιόνι.

Η πρόσκρουση και η καταπόνηση προκάλεσαν στρεπτική θραύση του άξονα μετάδοσης του ουραίου στροφείου, με αποτέλεσμα το ελικόπτερο να χάσει τον έλεγχο γύρω από τον κατακόρυφο άξονα.

Και αυτή η περίπτωση είναι διαφορετική από εκείνη της Νέας Υόρκης: στη Γαλλία υπήρξε φυσική επαφή του ουραίου στροφείου με το έδαφος και επακόλουθη μηχανική αστοχία.

Καναδάς 2019: Ανωμαλία ισχύος και δομική αστοχία στις πτέρυγες του κύριου στροφείου

Ένα ακόμη σοβαρό δυστύχημα με Bell 206B σημειώθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2019 στο Campbell River της Βρετανικής Κολομβίας.

Σύμφωνα με την τελική έκθεση του TSB, πιθανότατα παρουσιάστηκε ανωμαλία στην ισχύ του κινητήρα και ο πιλότος ξεκίνησε κάθοδο συμβατή με διαδικασία αυτοπεριστροφής (autorotation).

Η μεταγενέστερη εξέταση αποκάλυψε ενδείξεις δομικής αστοχίας εν πτήσει στις πτέρυγες του κύριου στροφείου, οι οποίες είχαν παραμορφωθεί. Το TSB εντόπισε επίσης ενδείξεις κόπωσης σε μικρό τμήμα της μίας πτέρυγας, χωρίς ωστόσο να μπορέσει να προσδιορίσει σε ποιο βαθμό αυτή συνέβαλε στην παραμόρφωσή της.

Στις τελευταίες στιγμές της πτήσης, πιθανότατα εξαιτίας των παραμορφωμένων πτερύγων, οι στροφές του κύριου στροφείου μειώθηκαν σε επίπεδο που δεν επέτρεπε τη διατήρηση της αυτοπεριστροφής και το ελικόπτερο κατέπεσε.

Αυστραλία 2022: Η έρευνα έδειξε πιθανή αδιαθεσία του πιλότου

Στις 6 Οκτωβρίου 2022, ένα Bell 206B JetRanger πραγματοποιούσε πτήση μεταφοράς από το Casino Airport προς το Warnervale της Νέας Νότιας Ουαλίας.

Ο πιλότος ήταν ο μοναδικός επιβαίνων.

Κατά τη διάρκεια της πτήσης, το ελικόπτερο παρέκκλινε από την προβλεπόμενη πορεία του, ενώ αυτόπτες μάρτυρες το είδαν να κατεβαίνει, να παίρνει έντονη κλίση και τελικά να προσκρούει στην όχθη ποταμού.

Ο πιλότος σκοτώθηκε.

Η αυστραλιανή ATSB κατέληξε ότι ήταν πιθανό ο χειριστής να υπέστη αιφνίδιο επεισόδιο ανικανότητας, πριν από τη συντριβή.

Πρόκειται για ακόμη ένα παράδειγμα στο οποίο η απώλεια ελέγχου δεν συνδεόταν με κάποιο εγγενές χαρακτηριστικό του συγκεκριμένου τύπου ελικοπτέρου.

Hudson 2025: Έξι νεκροί σε Bell 206L-4

Πολύ πιο πρόσφατα, στις 10 Απριλίου 2025, ένα Bell 206L-4 που πραγματοποιούσε τουριστική πτήση κατέπεσε στον ποταμό Hudson, στην περιοχή του Jersey City.

Και οι έξι επιβαίνοντες έχασαν τη ζωή τους.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του NTSB, το ελικόπτερο πραγματοποίησε ταχεία κάθοδο και κατέληξε στον ποταμό.

Η συγκεκριμένη υπόθεση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή: η έρευνα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και δεν υπάρχει τελικό πόρισμα για την αιτία του δυστυχήματος.

Επομένως, οποιαδήποτε απόδοση της συντριβής σε συγκεκριμένη τεχνική αστοχία θα ήταν πρόωρη.

Υπάρχει καταγεγραμμένο περιστατικό Bell 206 και στην Ελλάδα

Στις διεθνείς βάσεις αεροπορικών συμβάντων υπάρχει καταχώριση και για Agusta-Bell AB 206B στην Κέρκυρα στις 28 Ιουνίου 1989.

Σύμφωνα με την καταχώριση της Aviation Safety Network, το ελικόπτερο προσέκρουσε σε βραχώδες πρανές κατά τη διάρκεια πτήσης χαμηλού ύψους για κινηματογράφηση.

Το ελικόπτερο καταστράφηκε και καταγράφηκε ένας θάνατος.

Η συγκεκριμένη ιστορική καταχώριση δεν συνοδεύεται στη βάση από πρωτογενές ελληνικό πόρισμα με το επίπεδο τεκμηρίωσης των σύγχρονων εκθέσεων NTSB, BEA ή TSB και για τον λόγο αυτό τα στοιχεία της πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ιστορική καταγραφή και όχι ως βάση για τεχνικά συμπεράσματα.

Η οικογένεια Bell 206 έχει ιστορία έξι δεκαετιών

Η παρουσία ατυχημάτων στο ιστορικό ενός τύπου ελικοπτέρου δεν αρκεί από μόνη της για να χαρακτηριστεί ο συγκεκριμένος τύπος επικίνδυνος.

Η οικογένεια Bell 206 έχει ιστορία περίπου έξι δεκαετιών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία πιστοποίησης της αμερικανικής FAA, η έκδοση 206A εγκρίθηκε ήδη από τον Οκτώβριο του 1966, ενώ ακολούθησαν πολλές εκδόσεις της οικογένειας, μεταξύ των οποίων οι 206B και 206L.

Το Bell 206 έχει χρησιμοποιηθεί σε τεράστιο εύρος αποστολών διεθνώς και έχει συγκεντρώσει μεγάλο αριθμό ωρών πτήσης.

Χαρακτηριστικό της επιχειρησιακής ιστορίας του είναι ότι με Bell 206 πραγματοποιήθηκε τη δεκαετία του 1980 ακόμη και η πρώτη σόλο περιφορά της Γης με ελικόπτερο, σε μια διαδρομή άνω των 51.000 χιλιομέτρων και περισσότερων από 260 ωρών πτήσης.

Επομένως, ένας κατάλογος δυστυχημάτων χωρίς δεδομένα για το μέγεθος του παγκόσμιου στόλου και τις συνολικές ώρες πτήσης δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξαχθεί συμπέρασμα ότι το Bell 206 είναι περισσότερο ή λιγότερο ασφαλές από άλλους τύπους ελικοπτέρων.

Και οδηγίες αξιοπλοΐας για το σύστημα του ουραίου στροφείου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι στο ιστορικό αξιοπλοΐας της οικογένειας Bell 206 υπάρχουν και επίσημες οδηγίες που αφορούν εξαρτήματα του συστήματος μετάδοσης του ουραίου στροφείου.

Το 2022 εκδόθηκε καναδική οδηγία αξιοπλοΐας για εκδόσεις 206A, 206B και 206L, με αντικείμενο πιθανή αστοχία συγκεκριμένων αξόνων μετάδοσης του ουραίου στροφείου με συγκολλημένους προσαρμογείς.

Η ύπαρξη μιας Airworthiness Directive, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο πρόβλημα υπήρχε στο ελικόπτερο της Σίφνου, ούτε ότι συνδέεται με το δυστύχημα.

Για να μπορούσε να εξεταστεί οποιαδήποτε τέτοια σχέση θα έπρεπε, μεταξύ άλλων, να είναι γνωστά το ακριβές μοντέλο και ο αριθμός σειράς του ελικοπτέρου, τα εξαρτήματα που έφερε, το ιστορικό συντήρησης και η συμμόρφωσή του με τις εφαρμοστέες οδηγίες αξιοπλοΐας.

Αυτά είναι ζητήματα που ανήκουν στην τεχνική διερεύνηση.

Τι μπορεί – και τι δεν μπορεί – να μας πει το βίντεο της Σίφνου

Η περιστροφική κίνηση που καταγράφεται πριν από τη συντριβή στη Σίφνο είναι αναμφίβολα ένα από τα στοιχεία που θα εξετάσουν οι ειδικοί.

Το διεθνές ιστορικό δείχνει ότι σε Bell 206 έχουν καταγραφεί στο παρελθόν περιστατικά απώλειας ελέγχου της διεύθυνσης τόσο λόγω αεροδυναμικού φαινομένου LTE, όσο και λόγω μηχανικής αστοχίας του συστήματος μετάδοσης του ουραίου στροφείου.

Αυτό ακριβώς, όμως, καταδεικνύει γιατί απαιτείται αναμονή για τα ευρήματα της επίσημης έρευνας.

Μία περιστροφή στον αέρα δεν αποτελεί διάγνωση.

Η κατάσταση των συντριμμιών, το ιστορικό συντήρησης, τα μηχανικά εξαρτήματα, οι συνθήκες της πτήσης, οι μαρτυρίες και το διαθέσιμο οπτικό υλικό είναι μεταξύ των στοιχείων που μπορούν να συνθέσουν την πραγματική εικόνα για όσα συνέβησαν στη Σίφνο.