Οι “γρίφοι” της τελικής συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν – Πυρηνικά, Στενά του Ορμούζ, Λίβανος

Αβεβαιότητα συνεχίζει να επικρατεί γύρω από τις διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ και του Ιράν τόσο για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα όσο και για το καθεστώς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ένα ακόμα «αγκάθι» στον οδικό χάρτη των 60 ημερών, για την επίτευξη τελικής συμφωνίας.
είναι ο τερματισμός των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο.

Εν τω μεταξύ, τα ξημερώματα της Τετάρτης 24/6 ολοκληρώθηκε στην Ουάσινγκτον η πρώτη ημέρα του 5ου γύρου των άμεσων συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, μετά από περισσότερες από οκτώ ώρες διαβουλεύσεων, χωρίς να εκδοθεί κοινή ανακοίνωση από τις δύο πλευρές.

Αντεγκλήσεις ΗΠΑ-Ιράν για το Ορμούζ και το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας

Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εξέφρασε για ακόμη μια φορά χθες Τρίτη την αντίθεση της Ουάσιγκτον στην επιβολή από το Ιράν τελών διέλευσης στο στενό του Ορμούζ, ζήτημα που προκαλεί τριβές στις διαπραγματεύσεις τους, όπως και το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας και οι όροι για την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών πόρων.

Παράλληλα, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ), μέρος του συστήματος του ΟΗΕ, έκανε γνωστό πως θέτει σε εφαρμογή σχέδιο για την εσπευσμένη απομάκρυνση κάπου 11.000 ναυτικών που παραμένουν αποκλεισμένοι στον Κόλπο.

Πρόκειται για απτή ένδειξη της έναρξης της διευθέτησης της ένοπλης σύρραξης, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο.

Την περασμένη εβδομάδα, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον υπέγραψαν «μνημόνιο κατανόησης», καταρχήν συμφωνία με σκοπό να τερματιστεί ο πόλεμος. Προέβλεπε ιδίως ότι θα άνοιγε ξανά και πλήρως το στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) που καταναλώνεται σε παγκόσμια κλίμακα. Το de facto κλείσιμό του από το Ιράν όταν ξέσπασε ο πόλεμος κλόνισε την παγκόσμια οικονομία και απογείωσε τις τιμές του πετρελαίου.

Έχει έρθει πλέον η ώρα των διαπραγματεύσεων, με μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ, για να κλειστεί οριστική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών, ανανεώσιμης αν κριθεί απαραίτητο.

Όμως οι διαφωνίες των δυο πλευρών παραμένουν πελώριες, ξεκινώντας από το στενό του Ορμούζ, και καθυστερούν την επίτευξη οριστικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Φθάνοντας στο Αμπού Ντάμπι, στην έναρξη περιοδείας του ως την Πέμπτη σε κράτη του Κόλπου, συμμάχων των ΗΠΑ που μπήκαν στο στόχαστρο των ιρανικών πυραύλων και drones στον πόλεμο, ο κ. Ρούμπιο επέμεινε πως η Ουάσιγκτον δεν θα ανεχτεί διόδια ή τέλη στη «διεθνή» θαλάσσια οδό.

Η ομάδα των ιρανών διαπραγματευτών, με επικεφαλής τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ταξίδεψε στο Ομάν για να συζητήσει ιδίως τη διαχείριση του στενού.

Με κοινή ανακοίνωσή τους το Ομάν και το Ιράν σημείωσαν πως θα μελετήσουν τα «κόστη» των υπηρεσιών που σχετίζονται με τη διαχείριση του στενού τονίζοντας την «εθνική κυριαρχία τους στα χωρικά τους ύδατα».

«Αν δεν υπήρχαν οι πύραυλοι που διαθέτουμε για να αμυνόμαστε, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θα είχαν ισοπεδώσει το Ιράν, όπως τη Γάζα», είπε από την πλευρά του ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Ισλαμαμπάντ, αποκλείοντας το ενδεχόμενο να τεθεί σε διαπραγμάτευση το οπλοστάσιο αυτό της χώρας του.

Όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, η Τεχεράνη τόνισε χθες πως δεν έχει πρόθεση να επιτρέψει σε επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) να επιθεωρήσουν εγκαταστάσεις-κλειδιά που βομβαρδίστηκαν από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Αντικρούοντας τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τον οποίο η Τεχεράνη «αποδέχτηκε πλήρως και απόλυτα» τις επιθεωρήσεις «στο υψηλότερο επίπεδο».

Πλανώνται αμφιβολίες για την τύχη των αποθεμάτων ουρανίου εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό του Ιράν. Η Τεχεράνη διαψεύδει εδώ και δεκαετίες πως θέλει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, επιμένει όμως ότι είναι δικαίωμά της να έχει πλήρες πολιτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.

Ο κύκλος των διαπραγματεύσεων που άρχισε το σΣαββατοκύριακο στην Ελβετία γέννησε ελπίδες πως πράγματι θα υπάρξει διαρκής διευθέτηση της σύγκρουσης και μείωσε την τιμή του βαρελιού του πετρελαίου Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, που έκλεισε με πτώση 1,05% στα 77,08 δολάρια, πολύ μακριά από τα 126 δολάρια όπου είχε φτάσει στον παροξυσμό του πολέμου.

Αυτό εν μέρει αποδίδεται στην προοδευτική επανέναρξη της κυκλοφορίας στο στενό του Ορμούζ. Η υπηρεσία Kpler κατέγραψε τη Δευτέρα ότι έγιναν 37 διελεύσεις πλοίων με πρώτες ύλες.

Πιεζόμενη να βάλει τέλος στον πόλεμο που μείωσε την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών, η Ουάσιγκτον έκανε διάφορες χειρονομίες κατευνασμού της Τεχεράνης.

Σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο, τον κυριότερο πόρο της Ισλαμικής Δημοκρατίας, «όλες οι συναλλαγές» που αφορούν την παραγωγή, την πώληση και την μεταφορά υδρογονανθράκων ιρανικής προέλευσης «επιτρέπονται ως την 21η Αυγούστου», ανέφερε το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών.

Ωστόσο, για την ενδεχόμενη αποδέσμευση ιρανικών πόρων ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ιράν διέψευσε χθες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ κατά τις οποίες πρέπει να χρησιμοποιούν για αγορές προϊόντων «αποκλειστικά από τις ΗΠΑ», χωρίς να αποκλείσει να γίνουν κάποιες αγορές αμερικανικών προϊόντων.

Τα πρώτα 12 δισεκατομμύρια δολάρια που θα αποδεσμευτούν θα διατεθούν για αγορές «ειδών πρώτης ανάγκης και φαρμάκων», είπε ο διοικητής Αμπντουλνασέρ Χεματί.

Προχωρώντας σε ενέργεια με εντελώς συμβολικό χαρακτήρα, η αμερικανική Γερουσία υιοθέτησε χθες ψήφισμα δίχως δεσμευτικό χαρακτήρα που διατάσσει να επιστρέψουν οι αμερικανικές δυνάμεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του πολέμου εναντίον του Ιράν.

Προκαλώντας την μήνι του προέδρου Τραμπ, ο οποίος διαβεβαίωσε πως έχει την Ισλαμική Δημοκρατία «στα σχοινιά». «Ενώ έχω το Ιράν στα ‘σχοινιά’, έτοιμο να πέσει (…) η Γερουσία αποφασίζει να οργανώσει άκαιρη και ανούσια ψηφοφορία σχετικά με την εξουσία να κηρύσσεται πόλεμος», εξεμάνη ο μεγιστάνας μέσω Truth Social.

Το μέτωπο του Λιβάνου

Στο μέτωπο του Λιβάνου, τα πρώτα πυρά του Ισραήλ από το Σάββατο στο νότιο τμήμα της χώρας σκότωσαν δυο ανθρώπους χθες Τρίτη, σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές, ενώ ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε πως στοχοποίησε «ένοπλους τρομοκράτες». Η Βηρυτός ανέφερε πως επρόκειτο για δημοτικούς υπαλλήλους που έκαναν έργα.

Η Χεζμπολά, σιιτικό κίνημα προσκείμενο στο Ιράν, κατηγορείται πως έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο στις αρχές Μαρτίου. Οι επιχειρήσεις αντιποίνων του Ισραήλ, που επέβαλε κατοχή σε τμήμα του νότιου Λιβάνου, σκότωσαν πάνω από 4.100 ανθρώπους στη χώρα, σύμφωνα με το λιβανικό υπουργείο Υγείας.

Το κίνημα κατήγγειλε χθες την «κατάφωρη παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός κι απαίτησε την πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο με σαφές χρονοδιάγραμμα.

Τα πυρά του στρατού του Ισραήλ καταγράφτηκαν καθώς άρχιζε στην Ουάσιγκτον ο πέμπτος κύκλος των απευθείας διαπραγματεύσεων των κυβερνήσεων του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και του προέδρου Ζοζέφ Αούν, τις οποίες καταγγέλλει η Χεζμπολά.

Πάνω από 1.100 πλοία εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο παρά τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν

Περίπου 1.150 εμπορικά πλοία κάθε κατηγορίας εξακολουθούν να παραμένουν ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο, παρά τη συμφωνία-πλαίσιοπου ανακοίνωσαν Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν με στόχο την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με ανάλυση της γερμανικής ασφαλιστικής Allianz, την οποία επικαλείται το Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Η μεγαλύτερη γερμανική ασφαλιστική υπολογίζει πως η αξία των αποκλεισμένων πλοίων, συμπεριλαμβανομένων των φορτίων τους, ανέρχεται σε χονδρικά 125 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ακόμη κι αν οι συνθήκες εξομαλύνονταν άμεσα, η απομάκρυνση των αποκλεισμένων πλοίων θα απαιτούσε αρκετές εβδομάδες, τονίζει η ασφαλιστική. «Η ναυτιλία παραμένει όμηρος αυτού του πολέμου», συνοψίζει ο Γιούστους Χάινριχ, ειδικός σε ζητήματα ασφάλισης πλοίων στην εταιρεία.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν ανακοίνωσαν πως κατέληξαν σε συμφωνία-πλαίσιο την περασμένη εβδομάδα, όμως τα ρίσκα για τις ναυτιλιακές εταιρείες παραμένουν υψηλά, σύμφωνα με την ασφαλιστική. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε πως προχωρά σε νέο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ το Σαββατοκύριακο, εξαιτίας της συνέχισης των εχθροπραξιών ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολάχ.

Για τον κ. Χάινριχ, οι ναυτιλιακές αρχές και οι εταιρείες του τομέα ακόμη δεν είναι σε θέση να αποτιμήσουν τις απειλές για τα πλοία και τα πληρώματά τους.

«Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) και οι ναυτιλιακές εταιρείες αναγνωρίζουν πως ακόμη δεν μπορούν να εκτιμήσουν τον κίνδυνο για τα πληρώματα και τα σκάφη» και «όσο συνεχίζει να ισχύει αυτό» τα πλοία «δεν θα αναχωρήσουν», εξηγεί.

Σύμφωνα με το στέλεχος της Αλιάντς, η Τεχεράνη έχει και θα συνεχίσει να κρατά στα χέρια καίριας σημασίας μοχλό πίεσης, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ περνά υπό κανονικές συνθήκες από το 20 ως το 25% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) που εξάγεται προς τις διεθνείς αγορές.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη σύσταση νέας ιρανικής αρχής αρμόδιας για τον Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Μεταξύ των αρμοδιοτήτων της θα περιλαμβάνεται ο έλεγχος και η επαλήθευση της ασφαλιστικής κάλυψης των πλοίων που διέρχονται από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.