«Δόκτωρ Θάνατος»: Σοκάρουν οι περιγραφές των σεξουαλικών εξευτελισμών και των βασανιστηρίων σε Ουκρανούς αιχμάλωτους

Μια συγκλονιστική δημοσιογραφική έρευνα φέρνει στο φως τις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης και τα συστηματικά βασανιστήρια που υπέστησαν Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου σε ρωσικό σωφρονιστικό ίδρυμα.

Στο επίκεντρο των σοβαρών καταγγελιών βρίσκεται ο 48χρονος Βιατσεσλάβ Τσερντάντσεφ, ο οποίος εκτελούσε χρέη γιατρού στη Σωφρονιστική Αποικία Νο. 7, στην περιφέρεια του Βλαντίμιρ.

Πλήθος μαρτυριών πρώην κρατουμένων τον φέρουν ως τον βασικό υπαίτιο για μια σειρά από σεξουαλικούς εξευτελισμούς, άγριους ξυλοδαρμούς και εσκεμμένη στέρηση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Το χρονικό της κακοποίησης

Η κατάσταση κλιμακώθηκε δραματικά το καλοκαίρι του 2023, όταν ξέσπασε εκτεταμένη επιδημία ψώρας εντός της φυλακής. Ανάμεσα στους πληγέντες από το παράσιτο ήταν και ο Ίχορ Σίσκο, αξιωματικός των ουκρανικών ειδικών υπηρεσιών, ο οποίος είχε συλληφθεί κατά τις πρώτες εβδομάδες της ρωσικής εισβολής το 2022.

Όπως περιγράφει ο ίδιος, η κατάσταση της υγείας του είχε φτάσει σε οριακό σημείο. «Είχε εξαπλωθεί μέχρι τα μάτια μου», αναφέρει.

Επιδιώκοντας να βρει μια στοιχειώδη ανακούφιση, απευθύνθηκε στο ιατρικό προσωπικό. «Σκέφτηκα να ρωτήσω, μήπως μου έδιναν λίγο λαμπρό πράσινο (αντισηπτική βαφή), να το άλειφα πάνω μου και ίσως έτσι σταματούσε κάπως η μόλυνση», αποκαλύπτει.

Αντί για την ενδεδειγμένη ιατρική φροντίδα, ο Τσερντάντσεφ μετέτρεψε την πάθηση του κρατουμένου σε εργαλείο εξευτελισμού, χρησιμοποιώντας την αντισηπτική βαφή για να τον διαπομπεύσει.

«Εδώ ζωγράφισε ένα ανδρικό πέος. Εδώ ζωγράφισε στήθη. Και εδώ, έγραψε τη φράση “γαμ… εδώ”, με ένα βέλος που έδειχνε προς τους γλουτούς μου. Μετά φώναξε κάποιον ακόμη να μπει και να δει τι συνέβαινε».

Ο Σίσκο, ο οποίος παρέμεινε περίπου έναν χρόνο στην εν λόγω αποικία πριν απελευθερωθεί σε ανταλλαγή αιχμαλώτων, εξήγησε τον μηχανισμό ψυχολογικού εκβιασμού που εφάρμοζαν οι αρχές των φυλακών.

«Ξέρετε ποιο ήταν το πιο τρομακτικό; Καταλάβαινες ότι όλοι οι υπόλοιποι εξαρτούνταν από εσένα. Αν δεν έκανες αυτό που ζητούσαν εκείνη τη στιγμή, άφηναν ολόκληρο το κελί χωρίς φαγητό.

Ήταν συλλογική τιμωρία. Οι νεότεροι, οι μεγαλύτεροι, οι άρρωστοι – όλοι εξαρτιόνταν από εσένα», εξομολογείται.

Υποσίτιση και μεσαιωνικές μέθοδοι βασανισμού

Οι μαρτυρίες των επιζώντων συνθέτουν ένα σκηνικό απόλυτης εξαθλίωσης. Οι αιχμάλωτοι εξαναγκάζονταν σε παρατεταμένη ορθοστασία και στερούνταν βασικής τροφής, λαμβάνοντας ελάχιστες ποσότητες μουχλιασμένου ψωμιού.

Παράλληλα, υπέμεναν ακραίους εξευτελισμούς, καθώς αντί για προαυλισμό οδηγούνταν σε χώρους σκύλων φύλαξης, όπου οι δεσμοφύλακες τους ανάγκαζαν να μιμούνται ζώα.

Ιδιαίτερα σκληρές ήταν οι σωματικές τιμωρίες, όπως το λεγόμενο «μπουσούλημα σαν φώκια», όπου οι κρατούμενοι σέρνονταν στο έδαφος προκαλώντας αιμορραγίες στα κάτω άκρα τους, αλλά και η μέθοδος «bastinado», δηλαδή τα σφοδρά χτυπήματα με γκλομπ στα πέλματα, που καθιστούσαν αδύνατη την κίνηση.

Η ταυτοποίηση του «Κτηνιάτρου»

Αν και κανείς από τους κρατούμενους δεν γνώριζε το πραγματικό όνομα του γιατρού, οι δημοσιογράφοι του ερευνητικού δικτύου «Schemes» κατάφεραν να τον ταυτοποιήσουν.

Συνδυάζοντας μαρτυρίες, διαρροές ρωσικών βάσεων δεδομένων και πληροφορίες από αστυνομικές πηγές, κατέδειξαν τον Βιατσεσλάβ Τσερντάντσεφ. Στον ίδιο είχαν αποδοθεί κατά καιρούς προσωνύμια όπως «Δόκτωρ Θάνατος», «Δόκτωρ Πύον» και «Σανδάλι», με επικρατέστερο το «konoval» (ανίκανος κτηνίατρος).

Οι δημοσιογραφικές προσπάθειες να ληφθεί κάποιο σχόλιο από τον Τσερντάντσεφ, τον διοικητή της φυλακής Γιούρι Φόμιν ή την Ομοσπονδιακή Σωφρονιστική Υπηρεσία της Ρωσίας απέβησαν άκαρπες, καθώς ουδείς ανταποκρίθηκε στις κλήσεις.

Σκόπιμη διασπορά μολύνσεων και ιατρική αμέλεια

Η έρευνα αποκαλύπτει ότι η διαχείριση των ασθενειών γινόταν με σκοπό την επιδείνωση της υγείας των κρατουμένων. Ο πρώην αιχμάλωτος Χιλιούκ υπογράμμισε τον εσκεμμένο τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονταν την ψώρα:

«Συχνά έβαζαν κάποιον που είχε ψώρα σε κελί όπου δεν υπήρχε κανένα άλλο κρούσμα. Δεν υπήρχε καμία λογική πρόληψης της επιδημίας. Αντίθετα, η λογική ήταν να εξαπλωθεί. Εγώ, για παράδειγμα, κόλλησα δύο φορές».

Ο Σίσκο επιβεβαίωσε την ίδια απάνθρωπη πρακτική, μεταφέροντας τα λόγια του ίδιου του γιατρού όταν ρωτήθηκε για την αναγκαιότητα να παραμένουν γυμνοί και σε συνθήκες ψύχους.

«Έμεινα εντελώς γυμνός για έναν μήνα. Ήμασταν 15 άτομα στην ίδια κατάσταση μέσα στο ίδιο κελί. «Ρώτησα τον γιατρό ποιο ήταν το νόημα αυτής της γύμνιας. Μου απάντησε: “Γιατί νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε αυτό το κελί; Είναι ένα κρύο κελί, ώστε να πεθάνει το άκαρι. Κατά προτίμηση μαζί με εσάς”».

Συστηματικό Μοτίβο Παραβιάσεων

Οι αποκαλύψεις για την Αποικία Νο. 7 δεν αποτελούν μεμονωμένο περιστατικό. Διεθνείς οργανισμοί, ανάμεσά τους ο ΟΗΕ, ο ΟΑΣΕ (μέσω του ODIHR) και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιμάτων, έχουν τεκμηριώσει ένα ευρύ και οργανωμένο δίκτυο κακοποιήσεων κατά Ουκρανών αιχμαλώτων σε ρωσικό έδαφος.

Προγενέστερη έρευνα της ίδιας δημοσιογραφικής ομάδας είχε εντοπίσει ανάλογη δράση Ρώσου γιατρού στη Μορδοβία, ο οποίος χρησιμοποιούσε ηλεκτροσόκ και ταπεινωτικές πρακτικές σε βάρος κρατουμένων.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ουκρανικής κυβέρνησης, ο αριθμός των Ουκρανών που παραμένουν υπό καθεστώς κράτησης στις ρωσικές φυλακές αγγίζει αυτή τη στιγμή τις 7.000.