Axios: Γιατί η συμφωνία Ιράν και ΗΠΑ προκαλεί “πονοκέφαλο” στον Μπενιαμίν Νετανιάχου – Οι πιέσεις στο εσωτερικό και οι διαβεβαιώσεις της Ουάσιγκτον

ΗΠΑ και Ιράν ισχυρίζονται πως είναι κοντά στον τερματισμό του πολέμου στην Μέση Ανατολή κάτι που έχει προκαλέσει σημαντική ανησυχία στο Ισραήλ και στον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Σύμφωνα με το Axios, Το βράδυ της Πέμπτης (11/06), ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου μεταφέροντάς του μια εξέλιξη που δεν χαροποίησε τον ισραηλινό πρωθυπουργό. «Αυτή είναι η συμφωνία. Πρόκειται για μια πολύ καλή συμφωνία και έχει έρθει η στιγμή να τερματιστεί ο πόλεμος», φέρεται να είπε ο Τραμπ

Η συγκεκριμένη εξέλιξη διέψευσε τις προσδοκίες Νετανιάχου που από την αρχή πίστευε ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Κατά την τηλεφωνική τους συνομιλία, ο Νετανιάχου φέρεται να αναγνώρισε ότι δεν είχε τη δυνατότητα να αποτρέψει την υπογραφή της συμφωνίας. Όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios, «κατάλαβε πως η συμφωνία προχωρούσε και δεν μπορούσε να τη σταματήσει».

Την ίδια στιγμή, η πίεση από το εσωτερικό του Ισραήλ και τους πολιτικούς αντιπάλους του Νετανιάχου συνεχίζεται. Τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές στο Ισραήλ,  τον κατηγορούν ότι αποδέχεται τις πρωτοβουλίες του Τραμπ και μετατρέπει το Ισραήλ σε «υποτελή σύμμαχο» των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, καθώς η ένταση με το Ιράν αυξανόταν τις προηγούμενες ημέρες, ο Νετανιάχου εξέταζε το ενδεχόμενο εκτεταμένων επιθέσεων σε ενεργειακές και άλλες κρίσιμες υποδομές. Ωστόσο, ο Τραμπ φέρεται να απέτρεψε την υλοποίηση αυτών των σχεδίων την τελευταία στιγμή.

Έκτοτε, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εμφανίζεται να έχει περιορισμένο ρόλο στις εξελίξεις, αναζητώντας πληροφορίες από συμμάχους του στην Ουάσινγκτον σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Η ανάρτηση του Τραμπ την Πέμπτη, με την οποία υποστήριξε ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία, αιφνιδίασε το Ισραήλ. Όταν ακολούθησε το τηλεφώνημα περίπου μία ώρα αργότερα, ο Νετανιάχου δεν αντέδρασε έντονα ούτε εξέφρασε σοβαρές αντιρρήσεις, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές.

Αντιθέτως, φέρεται να δήλωσε ότι εμπιστεύεται τον Τραμπ να διασφαλίσει πως η τελική συμφωνία θα λαμβάνει υπόψη τις κοινές ανησυχίες των δύο χωρών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Το παρασκήνιο στο Ισραήλ

Ο Νετανιάχου και άλλοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι είναι προσεκτικοί ώστε να μην επικρίνουν δημόσια τον Τραμπ, αλλά κατ’ ιδίαν είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί σχετικά με την επικείμενη συμφωνία. Μια ανησυχία είναι ότι μετά την υπογραφή της συμφωνίας και τον τερματισμό του πολέμου, το Ιράν θα μπορούσε απλώς να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις χωρίς να κάνει πραγματικές παραχωρήσεις για τα πυρηνικά. Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με τη θεωρία, η ιρανική κυβέρνηση θα μπορούσε να σταθεροποιηθεί πουλώντας πετρέλαιο, χωρίς τον κίνδυνο πολέμου.

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραήλ Κατζ, δήλωσε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ επιδιώκει μια συμφωνία «με βάση την εκτίμησή του για τα αμερικανικά συμφέροντα», αλλά το Ισραήλ αναμένει από αυτόν να τηρήσει κοινές «αρχές» σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, τους πυραύλους και τους «τρομοκρατικούς οργανισμούς» του Ιράν.

Ο Κατζ επανέλαβε επίσης ότι το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα να ενεργήσει αυτόνομα εάν θεωρήσει ότι απειλείται από το ενδεχόμενο το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Παράλληλα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η προβλεπόμενη εκεχειρία στον Λίβανο ενδέχεται να περιορίσει την επιχειρησιακή ελευθερία τους απέναντι στη Χεζμπολάχ, καθώς η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να ζητά προηγούμενη συνεννόηση για μελλοντικές στρατιωτικές ενέργειες.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν τις ανησυχίες του Ισραήλ, τονίζοντας πως καμία χώρα δεν καλείται να απεμπολήσει το δικαίωμα της αυτοάμυνας.

Οι διαβεβαιώσεις του Λευκού Οίκου

Νέες ανησυχίες προκλήθηκαν την Παρασκευή, όταν ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι η συμφωνία θα εξασφάλιζε άμεσα δισεκατομμύρια δολάρια για την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, το Ισραήλ ζήτησε διευκρινίσεις από τον Λευκό Οίκο, ο οποίος απάντησε ότι οι σχετικές αναφορές παρερμηνεύουν τους όρους της συμφωνίας. Οι ΗΠΑ διαβεβαίωσαν ότι οποιαδήποτε οφέλη προς το Ιράν θα εξαρτηθούν από την προηγούμενη εκπλήρωση συγκεκριμένων δεσμεύσεων από την ιρανική πλευρά.

Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει ένας παράγοντας που θα μπορούσε να επηρεάσει την εφαρμογή της συμφωνίας. Οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε περιοχές του νότιου Λιβάνου, ενώ οι εντάσεις με τη Χεζμπολάχ συνεχίζονται.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι ενδεχόμενες επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ ή συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης της οργάνωσης από το Ιράν θα συνιστούσαν παραβίαση των προβλεπόμενων όρων.

Για τον Νετανιάχου, η αποδοχή μιας συμφωνίας που τερματίζει τον πόλεμο χωρίς να έχουν επιτευχθεί οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι που είχε θέσει η κυβέρνησή του συνιστά ένα σοβαρό πολιτικό και γεωπολιτικό πλήγμα.