Γιατί κάποιοι δεν κολλάνε ποτέ γρίπη; Τι αποκαλύπτει καθηγήτρια του ΑΠΘ – Έρχεται νέο εμβόλιο

Γιατί κάποιοι άνθρωποι αρρωσταίνουν σχεδόν κάθε χρόνο από γρίπη, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι δεν έχουν νοσήσει ποτέ; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην καλή φυσική κατάσταση ή στην ισχυρή άμυνα του οργανισμού, αλλά σε έναν συνδυασμό γενετικών παραγόντων, ανοσολογικής μνήμης και μικροοργανισμών που ζουν φυσιολογικά στο αναπνευστικό μας σύστημα.

Αυτό εξηγεί η καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας – Μικροβιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος, Γεωργία Γκιούλα, σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας» της Τάνιας Μαντουβάλου.

Η επιστήμονας αποκαλύπτει επίσης ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η έρευνα για ένα καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο θα μπορούσε να προσφέρει προστασία απέναντι σε διαφορετικούς τύπους του ιού για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Μάλιστα, εκτιμά ότι ένα τέτοιο εμβόλιο ενδέχεται να είναι διαθέσιμο μέσα στην επόμενη πενταετία.

Γιατί ο ίδιος ιός προκαλεί διαφορετικά συμπτώματα

Δύο άνθρωποι της ίδιας ηλικίας, με παρόμοιο τρόπο ζωής και χωρίς υποκείμενα νοσήματα, μπορεί να εκτεθούν στον ίδιο ιό της γρίπης και να παρουσιάσουν εντελώς διαφορετική εικόνα.

Ο ένας ενδέχεται να εμφανίσει υψηλό πυρετό, έντονη κόπωση και αναπνευστικά συμπτώματα, ενώ ο άλλος να νοσήσει πολύ ελαφρύτερα ή ακόμη και να μη διαπιστώσει ότι μολύνθηκε.

Σύμφωνα με την κ. Γκιούλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν συγκεκριμένα γονίδια που επηρεάζουν την είσοδο του ιού στα κύτταρα και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Όπως εξηγεί, ορισμένες γενετικές μεταβολές μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα των ανοσοκυττάρων να αναγνωρίζουν τον ιό και να ενεργοποιούν τους μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού.

«Διάφοροι γενετικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την όλη πορεία του ιού μέσα στον οργανισμό μας», επισημαίνει.

«Δεν κολλάω ποτέ γρίπη»: Μπορεί να είμαστε ασυμπτωματικοί;

Μία από τις σημαντικότερες διευκρινίσεις της καθηγήτριας αφορά όσους δηλώνουν ότι δεν έχουν αρρωστήσει ποτέ από γρίπη.

Η απουσία συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν έχει υπάρξει μόλυνση.

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει προσβληθεί από τον ιό χωρίς να παρουσιάζει τη χαρακτηριστική συμπτωματολογία και, παρ’ όλα αυτά, να είναι σε θέση να τον μεταδώσει.

Η κ. Γκιούλα διευκρινίζει ότι η μεταδοτικότητα μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το ιικό φορτίο και την παρουσία συμπτωμάτων.

Σύμφωνα με την ίδια, οι συμπτωματικοί ασθενείς συνήθως αποβάλλουν μεγαλύτερες ποσότητες ιού στο περιβάλλον σε σύγκριση με τους εντελώς ασυμπτωματικούς.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ένας ασυμπτωματικός φορέας αποκλείεται να μεταδώσει τη γρίπη.

Επιπλέον, η ποσότητα του ιού στην οποία εκτίθεται κάποιος, αλλά και οι διαφορές μεταξύ των στελεχών που κυκλοφορούν, μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη της λοίμωξης.

Το μικροβίωμα της μύτης ως φυσική ασπίδα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος του μικροβιώματος της μύτης, δηλαδή των μικροοργανισμών που φιλοξενούμε φυσιολογικά στο ανώτερο αναπνευστικό μας σύστημα.

Η καθηγήτρια, η οποία μελετά το συγκεκριμένο πεδίο, χαρακτηρίζει το μικροβίωμα «φύλακα άγγελο» απέναντι σε πολλούς αναπνευστικούς ιούς.

Όπως εξηγεί, τα φυσιολογικά βακτήρια με τα οποία συμβιώνουμε από τη γέννησή μας μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό για την εγκατάσταση και τον πολλαπλασιασμό παθογόνων μικροοργανισμών.

«Το μικροβίωμα είναι ένα δαχτυλικό αποτύπωμα που φέρουμε», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με την κ. Γκιούλα, συγκεκριμένα μικροβιακά προφίλ μπορεί να λειτουργούν προστατευτικά, ενώ άλλα ενδέχεται να ευνοούν την εγκατάσταση μιας λοίμωξης.

Η ισορροπία του μικροβιώματος θεωρείται σημαντικός παράγοντας για την υγεία του αναπνευστικού, αν και η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται για να αποσαφηνιστούν οι ακριβείς μηχανισμοί προστασίας.

Καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο μέσα στην επόμενη πενταετία;

Μία από τις σημαντικότερες ειδήσεις της συνέντευξης αφορά την ανάπτυξη ενός νέου, καθολικού αντιγριπικού εμβολίου.

Η κ. Γκιούλα εκτιμά ότι η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται πλέον κοντά στην ανάπτυξη εμβολίων που θα προσφέρουν ευρύτερη προστασία απέναντι στους διαφορετικούς τύπους του ιού της γρίπης.

«Δεν μιλάμε για κάποιο σενάριο επιστημονικής φαντασίας, ή κάτι πολύ μακρινό», τονίζει.

Όπως εξηγεί, το βασικό πρόβλημα των σημερινών αντιγριπικών εμβολίων είναι ότι η σύνθεσή τους καθορίζεται εκ των προτέρων, με βάση τα στελέχη που εκτιμάται ότι θα επικρατήσουν την επόμενη περίοδο.

Επειδή ο ιός της γρίπης μεταβάλλεται διαρκώς, η αντιστοιχία ανάμεσα στα στελέχη του εμβολίου και σε εκείνα που τελικά κυκλοφορούν μπορεί να επηρεάζει την αποτελεσματικότητά του.

Ένα καθολικό εμβόλιο θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά αυτή την αβεβαιότητα.

Η καθηγήτρια εκτιμά ότι η νέα τεχνολογία θα μπορούσε να προσφέρει προστασία μεγαλύτερης διάρκειας από τα σημερινά εμβόλια.

Ωστόσο, διευκρινίζει ότι δεν είναι ακόμη γνωστό πόσα χρόνια θα διαρκεί η ανοσία ούτε ποια ακριβώς θα είναι η αποτελεσματικότητα του νέου εμβολίου.

«Εκτιμώ ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα το έχουμε», δηλώνει.

Πρόκειται για επιστημονική πρόβλεψη και όχι για επιβεβαιωμένο χρονοδιάγραμμα έγκρισης ή διάθεσης, καθώς οι σχετικές κλινικές μελέτες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.

Μας προστατεύει η γρίπη που περάσαμε πριν από χρόνια;

Ένα ακόμη ερώτημα αφορά την ανοσολογική μνήμη.

Μπορεί μια λοίμωξη από γρίπη κατά την παιδική ηλικία να μας προστατεύσει ακόμη και δεκαετίες αργότερα;

Η απάντηση είναι ότι προηγούμενες λοιμώξεις μπορούν να αφήσουν κάποια ανοσολογική προστασία, χωρίς όμως αυτή να είναι απόλυτη.

Η κ. Γκιούλα εξηγεί ότι η γρίπη δεν προκαλεί ισόβια ανοσία και ότι ένας άνθρωπος μπορεί να μολυνθεί ξανά σε επόμενη επιδημική περίοδο.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει την πανδημία γρίπης H1N1 το 2009.

Τότε παρατηρήθηκε ότι ορισμένοι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι εμφάνιζαν κάποια προστασία, η οποία αποδόθηκε σε προηγούμενη έκθεση σε συγγενικά στελέχη του ιού.

Το παράδειγμα αναδεικνύει τη σημασία της ανοσολογικής μνήμης, αλλά και τους περιορισμούς της.

Γρίπη 2026: Νωρίτερα η κυκλοφορία του ιού στην Ελλάδα

Αναφερόμενη στη φετινή περίοδο, η καθηγήτρια επισημαίνει ότι τα πρώτα ευρήματα καταγράφουν πρώιμη αύξηση της δραστηριότητας της γρίπης, κυρίως στη νότια Ελλάδα.

Αντίστοιχη εικόνα, σύμφωνα με την ίδια, δεν έχει παρατηρηθεί μέχρι στιγμής στη Θεσσαλονίκη.

Το στέλεχος που επικρατεί είναι κυρίως ο ιός της γρίπης τύπου Α.

Η κ. Γκιούλα υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η πρώιμη κυκλοφορία δεν σημαίνει απαραίτητα πως η φετινή επιδημική περίοδος θα είναι βαρύτερη.

Η σοβαρότητα της περιόδου εξαρτάται περισσότερο από τα χαρακτηριστικά του ιού και άλλους επιδημιολογικούς παράγοντες παρά αποκλειστικά από το πότε ξεκίνησε η διασπορά.

Όπως είχε καταγράψει το DEBATER στο ρεπορτάζ για την πρώιμη εμφάνιση της γρίπης, η έκθεση του ΕΟΔΥ για την εβδομάδα 5 έως 11 Οκτωβρίου κατέγραψε 27 νέες εισαγωγές ασθενών με γρίπη, τρεις νοσηλείες σε ΜΕΘ και έναν θάνατο.

Τι ισχύει για τον φετινό αντιγριπικό εμβολιασμό

Παρά την πρόοδο στην ανάπτυξη νέων εμβολίων, ο εποχικός αντιγριπικός εμβολιασμός παραμένει βασικό μέτρο προστασίας από τη σοβαρή νόσηση και τις επιπλοκές της γρίπης.

Όπως έχει παρουσιάσει αναλυτικά το DEBATER στον οδηγό για τον αντιγριπικό εμβολιασμό, ο εμβολιασμός συστήνεται κατά προτίμηση από τα μέσα Οκτωβρίου έως τα τέλη Νοεμβρίου, καθώς απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την ανάπτυξη ανοσολογικής προστασίας.

Προτεραιότητα δίνεται στους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, στις ευπαθείς ομάδες, στους επαγγελματίες υγείας και σε όσους διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.

Η ανάπτυξη ενός καθολικού εμβολίου θα μπορούσε μελλοντικά να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο πρόληψης της γρίπης. Μέχρι τότε, οι επιστήμονες επισημαίνουν τη σημασία της αξιοποίησης των διαθέσιμων μέτρων προστασίας.