Λαγοκέφαλος: Ο επικίνδυνος εισβολέας που απειλεί τη Μεσόγειο – Τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Αυξανόμενη ανησυχία προκαλεί η εξάπλωση του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες, καθώς πρόκειται για ένα από τα πλέον χωροκατακτητικά ξενικά είδη που έχουν εγκατασταθεί στη Μεσόγειο τις τελευταίες δεκαετίες.

Η Διευθύντρια Ερευνών στο ΙΘΑΒΙΠΕΥ και ειδική στα ξενικά είδη, Βούλα Καραχλέ, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας τις σοβαρές επιπτώσεις που έχει το είδος τόσο στο θαλάσσιο οικοσύστημα όσο και στην αλιευτική δραστηριότητα.

Όπως εξηγεί η κ. Καραχλέ, ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) είναι ένας λεσσεψιανός μετανάστης, ο οποίος καταγράφηκε για πρώτη φορά στη Μεσόγειο το 2003 και στην Ελλάδα το 2005. Μέσα σε μόλις δύο δεκαετίες έχει εξαπλωθεί σε όλες τις ελληνικές θάλασσες, με τις καταγραφές του να γίνονται ολοένα και συχνότερες.

«Πρόκειται για ένα ξενικό χωροκατακτητικό είδος με δυσμενείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στις οικοσυστημικές υπηρεσίες, στην οικονομία και στην ανθρώπινη υγεία. Δεν είναι τυχαίο ότι συγκαταλέγεται στα 100 χειρότερα εισβολικά είδη της Μεσογείου», τονίζει.

Η επιστήμονας επισημαίνει ότι ο λαγοκέφαλος περιέχει την εξαιρετικά επικίνδυνη νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη, η οποία μπορεί να αποβεί μοιραία για τον άνθρωπο. Για τον λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει τη διάθεση και κατανάλωσή του, καθώς και των συγγενικών του ειδών.

Παρά το γεγονός ότι οι στοχευμένες επιστημονικές μελέτες για τις επιπτώσεις του στη βιοποικιλότητα παραμένουν περιορισμένες, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι επηρεάζει αρνητικά τα τοπικά οικοσυστήματα.

Σύμφωνα με μαρτυρίες αλιέων, επιστημονικές παρατηρήσεις και σχετικά μοντέλα, ο λαγοκέφαλος ανταγωνίζεται τα ντόπια είδη για τροφή, διαθέτει υψηλή προσαρμοστικότητα και ελάχιστους φυσικούς θηρευτές.

«Έχει παρατηρηθεί αξιοσημείωτη μείωση εμπορικών ειδών αλιευμάτων, ιδιαίτερα των χταποδιών, σε περιοχές όπου ο λαγοκέφαλος εμφανίζεται σε μεγάλη αφθονία», σημειώνει η κ. Καραχλέ.

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι οικονομικές συνέπειες για τους επαγγελματίες αλιείς. Ο λαγοκέφαλος καταστρέφει δίχτυα και άλλα αλιευτικά εργαλεία, καταναλώνει αλιεύματα πριν αυτά περισυλλεγούν και αναγκάζει τους ψαράδες να μετακινούνται σε άλλες περιοχές ή να αφιερώνουν πολύτιμο χρόνο στην επισκευή του εξοπλισμού τους.

Αναφορικά με την ασφάλεια των λουομένων, η ειδικός διευκρινίζει ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημο σύστημα καταγραφής επιθέσεων ή τραυματισμών από λαγοκέφαλους στην Ελλάδα.

Ωστόσο, μέσω κοινωνικών δικτύων και ανεπίσημων ενημερώσεων έχουν καταγραφεί συνολικά έξι περιστατικά από το 2018 έως σήμερα. Το πιο σοβαρό αφορά λουόμενη στην Κρήτη, η οποία υπέστη ακρωτηριασμό του μικρού δακτύλου του ποδιού της.

Τα περιστατικά αυτά, όπως αναφέρει, έχουν ενισχύσει το αίσθημα ανασφάλειας σε ορισμένες περιοχές όπου το είδος εμφανίζεται σε μεγάλους πληθυσμούς, χωρίς ωστόσο να δικαιολογείται πανικός.

Σε ό,τι αφορά τη δηλητηρίαση από κατανάλωση λαγοκέφαλου, η κ. Καραχλέ υπογραμμίζει ότι, παρά τις ανεπίσημες αναφορές ατόμων που δηλώνουν πως τον καταναλώνουν περιστασιακά, υπάρχει καταγεγραμμένο μόνο ένα περιστατικό που αφορούσε πέντε αλλοδαπούς ναυτικούς. Μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί θάνατος από κατανάλωση λαγοκέφαλου στην Ελλάδα.

Το μήνυμα της επιστημονικής κοινότητας είναι σαφές: ενημέρωση και προσοχή. «Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά προσοχή. Όταν κάνουμε τη βόλτα μας στη φύση πρέπει να θυμόμαστε ότι βρισκόμαστε στο σπίτι άγριων ζώων. Απολαμβάνουμε το φυσικό περιβάλλον με σεβασμό, χωρίς να ταΐζουμε, να αγγίζουμε ή να προκαλούμε την άγρια πανίδα», καταλήγει η Βούλα Καραχλέ.