Θεσσαλονίκη: Ένα ενιαίο δίκτυο θα συνδέσει τα μνημεία της πόλης – Πότε δημοπρατείται το έργο

Σε περίπου έναν χρόνο αναμένεται να δημοπρατηθεί το έργο για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της Θεσσαλονίκης, μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του ανοιχτού Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού Ιδεών.

Η πρόταση που απέσπασε το πρώτο βραβείο φιλοδοξεί να συνδέσει τα διάσπαρτα μνημεία με τον δημόσιο χώρο και την καθημερινότητα των κατοίκων, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο πολιτιστικών διαδρομών και αστικών παρεμβάσεων.

Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού, ο οποίος προκηρύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, παρουσιάστηκαν στο περίπτερο της εταιρείας «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.» στην 90ή ΔΕΘ, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη.

Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 15 ομάδες, αποτελούμενες συνολικά από 297 επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και 19 φοιτητές Αρχιτεκτονικής.

Μενδώνη: Προτεραιότητα η ολοκλήρωση του σχεδιασμού έως το 2030

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, με χρηματοδότηση περίπου 45 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Όπως σημείωσε, στο πλαίσιο αυτών των έργων αναδείχθηκαν και αποδόθηκαν στους πολίτες βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία, η Ρωμαϊκή Αγορά και οι αρχαιότητες του Μετρό.

«Αυτό που τώρα έχει σημασία είναι όλα αυτά να συνδεθούν με τον δημόσιο χώρο και με την καθημερινότητα των πολιτών», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού, θέτοντας ως προτεραιότητα την ολοκλήρωση του σχεδιασμού έως το 2030.

Αγγελούδης: Σε έναν χρόνο μπορεί να δημοπρατηθεί το έργο

Αισιόδοξος για την ταχύτητα υλοποίησης του σχεδιασμού εμφανίστηκε ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης.

Όπως ανέφερε, σε έναν χρόνο από σήμερα η πόλη θα μπορούσε να βρίσκεται ήδη στη διαδικασία δημοπράτησης ενός έργου που, κατά τον ίδιο, θα αλλάξει οριστικά την εικόνα της Θεσσαλονίκης.

Παράλληλα, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σύντομο για τα ελληνικά δεδομένα το διάστημα μέσα στο οποίο ολοκληρώθηκε ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός.

Από την Ολυμπιάδος έως τη λεωφόρο Νίκης

Ο διευθύνων σύμβουλος της «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.», Πολυχρόνης Ακριτίδης, παρουσίασε τα όρια της περιοχής που εντάσσεται στο σχέδιο ενοποίησης.

Η περιοχή οριοθετείται:

• Ανατολικά από την οδό Αγγελάκη
• Νότια από τη λεωφόρο Νίκης
• Δυτικά από την οδό 26ης Οκτωβρίου
• Βόρεια από την οδό Ολυμπιάδος

Στον ιστορικό αυτό «καμβά» εντάσσονται σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία διαφορετικών εποχών.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται ο Ναός των Αγίων Αποστόλων, ο Πύργος του Αναγλύφου, η Συναγωγή των Μοναστηριωτών, το Γιαχουντί Χαμάμ, η Αρχαία Αγορά, η πλατεία Αριστοτέλους, το Μπέη Χαμάμ, το Αλατζά Ιμαρέτ και ο Ναός του Αγίου Δημητρίου.

Στο δίκτυο περιλαμβάνονται ακόμη η Ροτόντα, το Ανάκτορο του Γαλερίου, οι σταθμοί του Μετρό Βενιζέλου και Αγίας Σοφίας, ο Λευκός Πύργος και το Ισλαχανέ.

Δημόσια διαβούλευση από τις 15 Σεπτεμβρίου

Η πρώτη φάση του διαγωνισμού ολοκληρώθηκε σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού.

Οι αρχιτεκτονικές προτάσεις παρουσιάζονται στο περίπτερο της «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.» στη ΔΕΘ, ενώ από τις 15 Σεπτεμβρίου και για έναν μήνα θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση.

Θα ακολουθήσει η έναρξη των διαδικασιών για τους νέους διαγωνισμούς και τα επιμέρους έργα που απαιτούνται για την εφαρμογή του σχεδίου.

Ένα «σύστημα αρμών» που ενώνει τις εποχές της πόλης

Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε ομόφωνα από την εννεαμελή κριτική επιτροπή στην πρόταση του αρχιτεκτονικού γραφείου Apostolopoulos Tasoulis.

Βασική αρχή της πρότασης είναι ότι η Θεσσαλονίκη δεν αποτελεί ένα σύνολο απομονωμένων μνημείων, αλλά ένα ενιαίο ιστορικό και αστικό τοπίο, στο οποίο διαφορετικές εποχές συνυπάρχουν σε μικρή απόσταση μεταξύ τους.

Στόχος δεν είναι να δημιουργηθεί μία μόνο διαδρομή, αλλά ένα οργανικό σύστημα που θα συνδέει τα μνημεία, τις υφιστάμενες και μελλοντικές αναπλάσεις και τους δημόσιους χώρους με την καθημερινή λειτουργία της πόλης.

Το σχέδιο βασίζεται σε παρεμβάσεις που θα βελτιώνουν την πρόσβαση και την ορατότητα των αρχαιολογικών χώρων, ενώ θα συνδέει έργα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή βρίσκονται στο στάδιο του σχεδιασμού.

Η εφαρμογή του θα μπορεί να πραγματοποιείται σταδιακά, ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητες της Θεσσαλονίκης.

Οι θεματικές πολιτιστικές διαδρομές

Στο σχέδιο προβλέπεται η ανάπτυξη ενός δικτύου πολιτιστικών διαδρομών, μέσα από το οποίο τα ρωμαϊκά, βυζαντινά, οθωμανικά, εβραϊκά και νεότερα μνημεία θα εντάσσονται σε διαφορετικές θεματικές περιηγήσεις.

Μεταξύ των προτεινόμενων διαδρομών περιλαμβάνονται:

• Η διαδρομή του νερού
• Η πράσινη διαδρομή των τειχών
• Διαδρομές που συνδέουν τις διαφορετικές ιστορικές περιόδους
• Συνδέσεις των μνημείων με το Μετρό και τους δημόσιους χώρους

Το δεύτερο και το τρίτο βραβείο απονεμήθηκαν επίσης με μεγάλη πλειοψηφία της κριτικής επιτροπής.

Ο πρόεδρός της, Παναγιώτης Τουρνικιώτης, χαρακτήρισε τον στόχο της ενοποίησης φιλόδοξο και σύνθετο, καθώς συνδυάζει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη βελτίωση του δημόσιου χώρου, τη βιώσιμη κινητικότητα και την τουριστική ανάπτυξη.