Στενά του Ορμούζ: Τι σημαίνουν για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο τα “μόνιμα διόδια” του Ιράν

Το Ιράν έχει αποφασίσει να αυξήσει την επιρροή του στα Στενά του Ορμούζ μετά την έναρξη του πολέμου με ΉΠΑ και Ισραήλ σε ένα καθεστώς που φαίνεται πως ήρθε για να μείνει από την πλευρά της Τεχεράνης.

Είναι χαρακτηριστικό πως ήδη από τον περασμένο μήνα έμποροι πετρελαίου και ναυτιλιακές εταιρείες προχώρησαν σε ιδιωτικές συμφωνίες με το Ιράν για την απρόσκοπτη διέλευση από το κρίσιμο εμπορικό πέρασμα της Μέσης Ανατολής. Το ποσό του τέλους που θα διαχειρίζεται το Ιράν θα διαμορφωθεί στα 2 εκατ. δολάρια ανά δεξαμενόπλοιο, ποσό που φέρεται να χρέωσε το καθεστώς σε τουλάχιστον ένα πλοίο σύμφωνα με τη Lloyd’s List.

Θα αυξηθεί η ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου;

Εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία και τα Στενά του Ορμούζ δοθούν ξανά στην κυκλοφορία χωρίς περιορισμούς, το ερώτημα παραμένει για τα διόδια που θα επιβάλλει το Ιράν και πως αυτά θα επηρεάσουν το εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με μελέτη της Kpler η επιβολή τέλους διέλευσης στο Ορμούζ θα ήταν λιγότερο επιβαρυντικό για τις τιμές του πετρελαίου από το πλήρες κλείσιμο των Στενών, εφόσον οι διελεύσεις των δεξαμενόπλοιων επέστρεφαν στα προπολεμικά επίπεδα των περίπου 140 πλοίων την ημέρα.

Στο μεταξύ, ιδιαίτερα δύσκολη είναι η εξίσωση για το Κατάρ, το οποίο εξάγει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG σε μία συνθήκη που επηρεάζει πολύ και την Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς υπάρχει συμφωνία για το εμπόριο φυσικού αερίου στην Ευρώπη κυρίως μετά το κλείσιμο της κάνουλας από την πλευρά της Ρωσίας. Η παράκαμψη του Ορμούζ δεν θα απαιτούσε μόνο νέους αγωγούς για το Κατάρ, αλλά και τεράστιες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις υγροποίησης στα λιμάνια, ώστε το φυσικό αέριο των αγωγών να μπορεί να μετατραπεί σε LNG και να εξαχθεί διεθνώς.

Στενά του Ορμούζ: Ο νέος όρος που μπήκε τελευταία στιγμή

Σύμφωνα με όσα αναφέρουν ΜΜΕ στην Τεχεράνη, οι ΗΠΑ έκαναν αποδεκτό το αίτημα του Ιράν για «τέλη» ναυτιλιακών υπηρεσιών στα Στενά του Ορμούζ μετά την παρέλευση των 60 ημερών.

«Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή.

«Η χρήση του όρου “ναυτιλιακές υπηρεσίες” σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποδεχτεί την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.

Το ιρανικό πρακτορείο, επικαλούμενο πηγή με γνώση των τροποποιήσεων στο τελικό κείμενο συμφωνίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, αναφέρει πως η αναθεωρημένη διατύπωση αναγνωρίζει τον ρόλο του Ιράν και του Ομάν στο μέλλον των ναυτιλιακών υπηρεσιών στο Ορμούζ. 

«Στις τελευταίες ώρες των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου υπέστη τροποποιήσεις που τόνιζαν κατηγορηματικά και ρητά την άσκηση της κυριαρχίας του Ιράν και του Ομάν επί του Στενού του Ορμούζ», ανέφερε η πηγή.

Η επιρροή της συγκεκριμένης απόφασης, εφόσον ισχύει, μπορεί να επιφέρει επιπλέον βάρη στο εμπόριο κρίσιμων υλών όπως  όπως λιπάσματα, καύσιμα αεροσκαφών, ήλιο και αλουμίνιο. Από την άλλη, μία ενδεχόμενη άρνηση των ΗΠΑ, θα φέρει νέα εκτροπή στην υπόθεση “ειρήνη στην Μέση Ανατολή”.

Τι γνωρίζουμε για την συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν

Σε ένα θολό τοπίο υπάρχουν πράγματα που γνωρίζουμε για το deal ΗΠΑ – Ιράν. Για αρχή το έγγραφο παρουσιάζεται ως μνημόνιο κατανόησης δίνοντας περιθώριο στις δύο πλευρές να έρθουν σε τελική συμφωνία. Ακόμη, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν, θα εγκριθεί από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν που έκανε γνωστή την επί της αρχής συμφωνίας στο πλαίσιο, η συμφωνία προβλέπει «τον άμεσο και οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Αυτή η τοποθέτηση φέρει αρκετά ερωτήματα καθώς στην σύγκρουση υπάρχει και το μέρος του Ισραήλ που δεν φαίνεται διατεθειμένο να κάτσει στο τραπέζι των συζητήσεων υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις στον Λίβανο είναι ξεχωριστό ζήτημα.

Το έγγραφο συμφωνίας, σημείωσε το ειδησεογραφικό πρακτορείο του Ιράν, προβλέπει «την αποδέσμευση 24 δισεκ. δολαρίων που έχουν ”παγώσει” κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών» που θα αρχίσει μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου με τις ΗΠΑ.

«Το μισό από αυτό το ποσό θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων», κατά το κείμενο – που είχε ήδη μεταδοθεί από το Mehr στις 13 Ιουνίου και δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα. Ωστόσο, την είδηση διαψεύδουν οι ΗΠΑ.

Τα πυραυλικά συστήματα του Ιράν δεν αναφέρονται εκτενώς στο πλαίσιο αλλά το Mehr δήλωσε ότι το Μνημόνιο Συνεργασίας το αποκλείει από τις τελικές συνομιλίες. Αυτό μπορεί να αποτελέσει ξανά σημείο τριβής καθώς κανείς δεν γνωρίζει την στάση που θα κρατήσει το Ισραήλ.

Τέλος το κρίσιμο ζήτημα, το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν θα αντιμετωπιστεί κατά τη διάρκεια της 60ήμερης κατάπαυσης του πυρός, δήλωσαν πηγές στο Reuters. Οι απόψεις των ΗΠΑ και του Ιράν εξακολουθούν να διίστανται:

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε πριν από την ανακοίνωση ότι μια συμφωνία θα έβλεπε το απόθεμα να απομακρύνεται και να καταστρέφεται. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το προσχέδιο συμφωνίας επιτρέπει στο Ιράν να αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο του εντός της χώρας.