Πλασμαφαίρεση: Τι είναι η θεραπεία που βρέθηκε στο επίκεντρο μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη

Στο επίκεντρο της έρευνας για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη έχει βρεθεί η πλασμαφαίρεση, η ιατρική διαδικασία στην οποία φέρεται να υποβλήθηκε ο τραγουδιστής πριν παρουσιάσει ανακοπή.

Οι Αρχές διερευνούν πλέον τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η θεραπεία, ενώ ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών ανακοίνωσε ότι στο ιδιωτικό ιατρείο του Κολωνακίου εντοπίστηκαν δύο μηχανήματα πλασμαφαίρεσης, τα οποία δεν επιτρεπόταν να βρίσκονται εγκατεστημένα στον συγκεκριμένο χώρο.

Το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η πλασμαφαίρεση προκάλεσε τον θάνατο του τραγουδιστή. Η ενδεχόμενη σύνδεση της διαδικασίας με την ανακοπή θα εξεταστεί από την ιατροδικαστική έρευνα, τα εργαστηριακά αποτελέσματα και το σύνολο του ιατρικού φακέλου.

Τι είναι η πλασμαφαίρεση

Η πλασμαφαίρεση είναι μια εξωσωματική ιατρική διαδικασία κατά την οποία το αίμα αφαιρείται προσωρινά από το σώμα και οδηγείται σε ειδικό μηχάνημα.

Εκεί διαχωρίζεται στα βασικά συστατικά του:

• Στο πλάσμα, δηλαδή το υγρό μέρος του αίματος
• Στα ερυθρά και τα λευκά αιμοσφαίρια
• Στα αιμοπετάλια

Στη θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, το πλάσμα που έχει αφαιρεθεί απορρίπτεται και αντικαθίσταται συνήθως με διάλυμα λευκωματίνης, φυσιολογικό ορό, πλάσμα δότη ή συνδυασμό υγρών, ανάλογα με την πάθηση και την κατάσταση του ασθενούς.

Τα κύτταρα του αίματος επιστρέφουν στη συνέχεια στην κυκλοφορία μαζί με το υγρό αναπλήρωσης.

Στόχος της θεραπείας είναι να απομακρυνθούν από το αίμα ουσίες που θεωρούνται επιβλαβείς, όπως παθολογικά αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, ορισμένες πρωτεΐνες ή τοξίνες. Η διαδικασία περιγράφεται αναλυτικά στην ιατρική βάση της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ιατρικής των ΗΠΑ.

Πλασμαφαίρεση και ανταλλαγή πλάσματος: Ποια είναι η διαφορά

Οι όροι «πλασμαφαίρεση» και «θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος» χρησιμοποιούνται συχνά ως συνώνυμοι, αν και τεχνικά δεν σημαίνουν πάντοτε ακριβώς το ίδιο.

Η πλασμαφαίρεση περιγράφει γενικά τον διαχωρισμό και την αφαίρεση πλάσματος από το αίμα. Στη θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος αφαιρείται μεγαλύτερη ποσότητα πλάσματος, η οποία πρέπει να αντικατασταθεί με κατάλληλο υγρό.

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση δεν πρέπει να συγχέεται με την απλή δωρεά πλάσματος από έναν υγιή αιμοδότη.

Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται

Η πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί γενική θεραπεία «αποτοξίνωσης» ούτε εφαρμόζεται χωρίς συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.

Χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση επιλεγμένων σοβαρών παθήσεων, κυρίως όταν στο πλάσμα κυκλοφορούν ουσίες που συμβάλλουν άμεσα στην εξέλιξη της νόσου.

Μεταξύ των παθήσεων στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί περιλαμβάνονται:

• Το σύνδρομο Guillain-Barré
• Η μυασθένεια gravis
• Η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα
• Ορισμένες σοβαρές αυτοάνοσες και νευρολογικές παθήσεις
• Το σύνδρομο υπεργλοιότητας
• Επιλεγμένες περιπτώσεις πολλαπλής σκλήρυνσης
• Σοβαρή κρυοσφαιριναιμία
• Ορισμένες περιπτώσεις δηλητηρίασης
• Ειδικές περιπτώσεις πριν ή μετά από μεταμόσχευση

Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από τη διάγνωση, τη βαρύτητα της νόσου, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τις επιστημονικές κατευθυντήριες οδηγίες.

Σε ορισμένες παθήσεις αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής, ενώ σε άλλες χρησιμοποιείται συμπληρωματικά ή μόνο εάν αποτύχουν οι συνήθεις θεραπείες.

Πώς πραγματοποιείται η διαδικασία

Για την πλασμαφαίρεση απαιτείται φλεβική πρόσβαση, είτε μέσω δύο μεγάλων περιφερικών φλεβών είτε μέσω κεντρικού φλεβικού καθετήρα.

Το αίμα περνά σταδιακά από το ειδικό μηχάνημα, το οποίο διαχωρίζει το πλάσμα από τα κυτταρικά συστατικά μέσω φυγοκέντρησης ή ειδικών μεμβρανών διήθησης.

Κατά τη διαδικασία:

1. Το αίμα αφαιρείται σταδιακά από τον ασθενή.
2. Το μηχάνημα διαχωρίζει το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος.
3. Το πλάσμα αφαιρείται ή υποβάλλεται σε επεξεργασία.
4. Τα κύτταρα επιστρέφουν στον οργανισμό.
5. Χορηγείται το κατάλληλο υγρό αναπλήρωσης.

Η διάρκεια και ο αριθμός των συνεδριών καθορίζονται ανάλογα με την πάθηση και την ανταπόκριση του ασθενούς.

Οι πιθανές επιπλοκές

Η πλασμαφαίρεση είναι καθιερωμένη θεραπευτική διαδικασία και στις κατάλληλες συνθήκες είναι γενικά καλά ανεκτή. Δεν είναι, ωστόσο, μια απλή ή εντελώς ακίνδυνη παρέμβαση.

Οι πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν:

• Πτώση της αρτηριακής πίεσης
• Υποασβεστιαιμία ή υπομαγνησιαιμία
• Διαταραχές υγρών και ηλεκτρολυτών
• Ζάλη, αδυναμία, ναυτία ή έμετο
• Αίσθημα ψύχους και υποθερμία
• Αλλεργικές ή άλλες αντιδράσεις στα υγρά αναπλήρωσης
• Διαταραχές της πήξης και αυξημένη πιθανότητα αιμορραγίας
• Λοίμωξη, θρόμβωση ή αιμορραγία που σχετίζεται με τον φλεβικό καθετήρα
• Σπανιότερα, σοβαρή αλλεργική αντίδραση ή καρδιοαναπνευστική επιβάρυνση

Η ιατρική βιβλιογραφία αναφέρει ότι η παροδική υπόταση συγκαταλέγεται στις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Γιατί χρειάζεται συνεχής παρακολούθηση

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας πρέπει να παρακολουθούνται στενά:

• Η αρτηριακή πίεση
• Οι καρδιακοί παλμοί
• Ο κορεσμός οξυγόνου
• Η θερμοκρασία
• Τα επίπεδα ασβεστίου και άλλων ηλεκτρολυτών
• Η πήξη του αίματος
• Η γενική κλινική εικόνα του ασθενούς

Πριν από τη διαδικασία αξιολογούνται επίσης το ιατρικό ιστορικό, η αρχική διάγνωση, η αιμοδυναμική σταθερότητα, οι αλλεργίες, τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής και η καταλληλότητα της φλεβικής πρόσβασης.

Η παρουσία αιμοδυναμικής αστάθειας ή σηψαιμίας αναφέρεται μεταξύ των καταστάσεων στις οποίες η διαδικασία μπορεί να αντενδείκνυται.

Γιατί δεν μπορεί να γίνεται σε οποιοδήποτε ιατρείο

Η πλασμαφαίρεση απαιτεί ειδικό εξοπλισμό, εκπαιδευμένο προσωπικό και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης πιθανής επιπλοκής.

Σύμφωνα με την ιατρική βιβλιογραφία, πραγματοποιείται από εξειδικευμένες ομάδες, στις οποίες μπορεί να συμμετέχουν εντατικολόγοι, νεφρολόγοι, αιματολόγοι, νοσηλευτές και τεχνικοί με ειδική εκπαίδευση.

Ο χώρος πρέπει να διαθέτει τις απαραίτητες υποδομές για τη συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς και την άμεση παρέμβαση σε περίπτωση απότομης πτώσης της πίεσης, αλλεργικής αντίδρασης, αιμορραγίας, διαταραχής ηλεκτρολυτών ή καρδιοαναπνευστικού επεισοδίου.

Ο ΙΣΑ έχει επισημάνει ότι η διαδικασία απαιτεί σαφή ιατρική ένδειξη, κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό και υποδομές ικανές να αντιμετωπίσουν πιθανές επιπλοκές.

Τι ερευνούν οι Αρχές στην υπόθεση Μαζωνάκη

Στην υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη, οι ερευνητές εξετάζουν:

• Εάν υπήρχε τεκμηριωμένη ιατρική ένδειξη για την πλασμαφαίρεση
• Ποια ήταν η κατάσταση του τραγουδιστή πριν αρχίσει η διαδικασία
• Ποιοι γιατροί συμμετείχαν και ποια ήταν η ειδικότητά τους
• Πότε ξεκίνησε και πόσο διήρκεσε η θεραπεία
• Ποια υγρά και φάρμακα χορηγήθηκαν
• Εάν υπήρχε συνεχής παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών
• Πώς αντιμετωπίστηκε η επιδείνωση της κατάστασής του
• Εάν ο χώρος διέθετε τον απαιτούμενο εξοπλισμό και τη νόμιμη άδεια

Οι έρευνες στο ιατρείο οδήγησαν στην κατάσχεση τεσσάρων σακουλών με έγγραφα, ψηφιακά πειστήρια και τα ρούχα του τραγουδιστή.

Παράλληλα, οι Αρχές εξετάζουν βίντεο που φέρεται να παρουσιάζει απόκλιση 3,5 ωρών ανάμεσα στην ώρα άφιξης του τραγουδιστή στο ιατρείο και στην ώρα που αναφέρθηκε στην κατάθεση της γιατρού.

Η νεκροψία θα δώσει τις κρίσιμες απαντήσεις

Η πλασμαφαίρεση μπορεί να συνοδεύεται από σοβαρές επιπλοκές, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε επεισόδιο που ακολουθεί τη διαδικασία προκαλείται από αυτήν.

Για να αποσαφηνιστεί η αιτία θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη πρέπει να συνεκτιμηθούν τα ευρήματα της νεκροψίας-νεκροτομής, οι τοξικολογικές και ιστολογικές εξετάσεις, ο ιατρικός φάκελος, τα φάρμακα που χορηγήθηκαν και η κλινική του εικόνα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία.

Μέχρι την ολοκλήρωση της ιατροδικαστικής και εισαγγελικής έρευνας, δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεδειγμένο ότι η πλασμαφαίρεση προκάλεσε την ανακοπή και τον θάνατο του τραγουδιστή.