Τι είναι η θεραπεία που έκανε ο Γιώργος Μαζωνάκης πριν από το καρδιακό επεισόδιο

Στο επίκεντρο της δημοσιότητας βρίσκεται η θεραπεία που υποβλήθηκε ο Γιώργος Μαζωνάκης πριν από το καρδιακό επεισόδιο που υπέστη, με την πλασμαφαίρεση να αποτελεί μία από τις διαδικασίες που έχουν αναφερθεί.

Τι ακριβώς είναι όμως η θεραπευτική πλασμαφαίρεση και για ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται;

Σύμφωνα με ενημέρωση για θέματα Υγείας από τη Θεραπευτική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η θεραπευτική πλασμαφαίρεση ή Therapeutic Plasma Exchange (TPE) είναι μία ειδική διαδικασία κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδικό μηχάνημα.

Εκεί διαχωρίζεται το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος. Τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, καθώς και τα αιμοπετάλια, επιστρέφουν στον οργανισμό, ενώ το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται με ειδικό υγρό, συνήθως αλβουμίνη 5% ή/και φυσιολογικό ορό. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα.

Όπως εξηγούν στο DEBATER οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», Κωνσταντίνος Γιάννακας, Αιματολόγος, και Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής, ο στόχος της θεραπείας είναι διπλός.

Από τη μία πλευρά, απομακρύνονται από την κυκλοφορία παθολογικοί παράγοντες, όπως αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, κρυοσφαιρίνες, παθολογικές πρωτεΐνες, τοξίνες και λιπίδια. Από την άλλη, σε ορισμένες παθήσεις, μέσω του υγρού αντικατάστασης μπορούν να αναπληρωθούν απαραίτητοι παράγοντες.

Πώς γίνεται η πλασμαφαίρεση

Η διαδικασία πραγματοποιείται σε οργανωμένη μονάδα με εξειδικευμένο προσωπικό και συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς.

Αρχικά εξασφαλίζεται αγγειακή πρόσβαση, είτε μέσω δύο περιφερικών φλεβικών καθετήρων είτε, όταν αυτό είναι απαραίτητο, μέσω κεντρικού φλεβικού καθετήρα.

Στη συνέχεια, το αίμα οδηγείται στο ειδικό μηχάνημα, όπου πραγματοποιείται ο διαχωρισμός του πλάσματος από τα κύτταρα του αίματος, με φυγοκέντρηση ή μεμβρανική διήθηση.

Σε μία συνεδρία ανταλλάσσεται συνήθως ένας έως 1,5 όγκος πλάσματος, δηλαδή περίπου 3-4 λίτρα σε έναν ενήλικα. Η διαδικασία διαρκεί συνήθως από 1,5 έως 3 ώρες.

Ο αριθμός των συνεδριών εξαρτάται από την πάθηση και την κατάσταση του ασθενούς. Σε αρκετές περιπτώσεις πραγματοποιούνται περίπου 5-7 συνεδρίες, καθημερινά ή ανά δεύτερη ημέρα.

Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται;

Η πλασμαφαίρεση χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις και δεν αποτελεί μία γενική θεραπεία για κάθε πρόβλημα υγείας.

Μεταξύ των περιπτώσεων στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί περιλαμβάνονται σοβαρά αιματολογικά και νευρολογικά νοσήματα.

Ενδεικτικά, εφαρμόζεται σε:

θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα (TTP),
σύνδρομο υπεργλοιότητας,
σύνδρομο Goodpasture,
ορισμένα οξέα σύνδρομα σε ασθενείς με δρεπανοκυτταρική νόσο,
μυασθένεια gravis,
σύνδρομο Guillain-Barré,
χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική πολυνευροπάθεια (CIDP),
επιλεγμένες περιπτώσεις νεφρολογικών και αγγειιτιδικών νοσημάτων,
απόρριψη μοσχεύματος που προκαλείται από αντισώματα,
ορισμένες περιπτώσεις πριν από μεταμόσχευση,
οξεία ηπατική ανεπάρκεια ως γέφυρα προς μεταμόσχευση,
οικογενή υπερχοληστερολαιμία,
υπερτριγλυκεριδαιμική παγκρεατίτιδα.

Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες καταγράφουν συνολικά 166 ενδείξεις, οι οποίες χωρίζονται σε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με το πόσο τεκμηριωμένη και χρήσιμη θεωρείται η θεραπεία για κάθε νόσο.

Είναι ασφαλής;

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση θεωρείται γενικά ασφαλής όταν πραγματοποιείται στις κατάλληλες συνθήκες και από εξειδικευμένο προσωπικό. Ωστόσο, όπως κάθε ιατρική πράξη, δεν είναι απαλλαγμένη από πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι συχνότερες είναι η προσωρινή πτώση της αρτηριακής πίεσης, η κόπωση, το αιμάτωμα στο σημείο της φλεβικής πρόσβασης και οι αντιδράσεις από τα κιτρικά άλατα που χρησιμοποιούνται ως αντιπηκτικά, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν μυρμηγκιάσματα, κράμπες ή παροδική υποασβεστιαιμία.

Πιο σπάνια μπορεί να εμφανιστούν αλλεργικές ή αναφυλακτικές αντιδράσεις, λοιμώξεις που σχετίζονται με κεντρικό καθετήρα, αιμορραγία ή αρρυθμίες.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται καθώς κατά τη διαδικασία απομακρύνονται και παράγοντες πήξης και ανοσοσφαιρίνες. Για τον λόγο αυτό οι ασθενείς παρακολουθούνται στενά πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία.

Γιατί χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα;

Παρά την εξέλιξη των σύγχρονων στοχευμένων και βιολογικών θεραπειών, η πλασμαφαίρεση εξακολουθεί να έχει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων σοβαρών καταστάσεων.

Ο βασικός λόγος είναι ότι μπορεί να απομακρύνει μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα παθολογικές ουσίες που κυκλοφορούν στο αίμα. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε επείγουσες καταστάσεις, όπως η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, η μυασθενική κρίση και το σύνδρομο υπεργλοιότητας.

Σε κάθε περίπτωση, η ίδια η πλασμαφαίρεση δεν σημαίνει από μόνη της ότι ένας ασθενής αντιμετωπίζει συγκεκριμένη πάθηση, καθώς η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από την ιατρική διάγνωση και την κατάσταση του κάθε ασθενούς.

Παράλληλα, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα ότι η πλασμαφαίρεση συνδέεται αιτιολογικά με το καρδιακό επεισόδιο του Γιώργου Μαζωνάκη. Πρόκειται για δύο γεγονότα που δεν θα πρέπει να συσχετίζονται χωρίς συγκεκριμένα ιατρικά δεδομένα.