Παχυσαρκία: Στα 3,4 δισ. ευρώ ετησίως το κόστος για την Ελλάδα – Τι δείχνει νέα έκθεση

Στα 3,4 δισ. ευρώ ετησίως υπολογίζεται η οικονομική επιβάρυνση από το αυξημένο σωματικό βάρος και την παχυσαρκία στην Ελλάδα, σύμφωνα με νέα ευρωπαϊκή έκθεση που αποτυπώνει τις συνέπειες τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για την οικονομία.

Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 328 ευρώ ανά κάτοικο και στο 1,4% του ελληνικού ΑΕΠ, ενώ περιλαμβάνει τις άμεσες δαπάνες του συστήματος Υγείας και τις έμμεσες απώλειες από απουσίες στην εργασία, μειωμένη παραγωγικότητα, οικονομική αδράνεια και πρόωρους θανάτους.

Η μελέτη με τίτλο «Η Οικονομική Επιβάρυνση από το Αυξημένο Σωματικό Βάρος και την Παχυσαρκία στην Ευρώπη» εκπονήθηκε από το Γραφείο Οικονομικών της Υγείας (Office of Health Economics – OHE), κατόπιν ανάθεσης της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων και Συνδέσμων (EFPIA).

Η έρευνα εξετάζει την υγειονομική και οικονομική επιβάρυνση σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες: τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Πάνω από ένας στους δύο Ευρωπαίους

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το 56% του πληθυσμού στην Ευρώπη ήταν το 2024 υπέρβαρο ή ζούσε με παχυσαρκία.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις μικρότερες ηλικίες, καθώς το ίδιο ισχύει για ένα στα τρία παιδιά. Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα αποτελεί ήδη μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, καθώς επηρεάζεται από ένα σύνθετο πλέγμα διατροφικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Η επιβάρυνση του αυξημένου Δείκτη Μάζας Σώματος δεν περιορίζεται στις δαπάνες περίθαλψης. Στις χώρες που εξετάστηκαν, από το 18% έως το 58% του συνολικού κόστους συνδέεται με απώλειες παραγωγικότητας λόγω πρόωρης θνησιμότητας, απουσιών από την εργασία, οικονομικής αδράνειας, μειωμένης απόδοσης και χρόνου που αφιερώνεται στη φροντίδα ασθενών.

Η σύνδεση με σοβαρά χρόνια νοσήματα

Μεγάλο μέρος του άμεσου υγειονομικού κόστους προέρχεται από νοσήματα που συνδέονται με την παχυσαρκία και τον αυξημένο Δείκτη Μάζας Σώματος.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, ο αυξημένος ΔΜΣ συνδέεται με:

• Σχεδόν το 60% των χαμένων ετών υγιούς ζωής εξαιτίας του διαβήτη τύπου 2.
• Το 45% των χαμένων ετών υγιούς ζωής λόγω παθήσεων του πεπτικού συστήματος.
• Το 32% των χαμένων ετών υγιούς ζωής λόγω χρόνιας νεφρικής νόσου.

Συνολικά, το ετήσιο κόστος που αποδίδεται στον αυξημένο ΔΜΣ αντιστοιχεί στο 0,6% έως 1,4% του ΑΕΠ στις οκτώ χώρες της έρευνας.

Στα 3,4 δισ. ευρώ η επιβάρυνση στην Ελλάδα

Για την Ελλάδα, η συνολική ετήσια οικονομική επιβάρυνση υπολογίζεται στα 3,4 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ΣΦΕΕ, το συγκεκριμένο ποσό ξεπερνά τις δαπάνες για τη στέγαση και αντιστοιχεί σε περισσότερο από το μισό των αμυντικών δαπανών της χώρας.

Από το συνολικό κόστος:

• Τα 2,3 δισ. ευρώ, δηλαδή το 68%, αφορούν άμεσες δαπάνες Υγείας.
• Τα 1,1 δισ. ευρώ, δηλαδή το 32%, προέρχονται από έμμεσες οικονομικές απώλειες.

Πού κατευθύνονται οι άμεσες δαπάνες Υγείας

Ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή άμεσων δαπανών που συνδέονται με το αυξημένο σωματικό βάρος στην Ελλάδα, με το σχετικό κόστος να υπολογίζεται στα 900 εκατ. ευρώ ετησίως.

Ακολουθούν:

• Οι μυοσκελετικές παθήσεις, με κόστος 400 εκατ. ευρώ.
• Τα καρδιαγγειακά νοσήματα, με κόστος 200 εκατ. ευρώ.

Τα στοιχεία υπογραμμίζουν τη στενή σύνδεση της παχυσαρκίας με μια σειρά χρόνιων παθήσεων, οι οποίες επιβαρύνουν τόσο την ποιότητα ζωής των ασθενών όσο και τη βιωσιμότητα του συστήματος Υγείας.

Οι απώλειες για την εργασία και την παραγωγικότητα

Σημαντικό είναι και το έμμεσο οικονομικό αποτύπωμα της παχυσαρκίας στην Ελλάδα.

Οι απουσίες από την εργασία αντιστοιχούν σε απώλειες 300 εκατ. ευρώ, ενώ ακόμη 300 εκατ. ευρώ αποδίδονται στη μειωμένη παραγωγικότητα.

Παράλληλα:

• Ο χρόνος που αφιερώνεται στη φροντίδα ασθενών κοστίζει περίπου 200 εκατ. ευρώ.
• Η οικονομική αδράνεια λόγω ασθένειας υπολογίζεται στα 100 εκατ. ευρώ.
• Η πρόωρη θνησιμότητα συνδέεται με απώλειες επιπλέον 100 εκατ. ευρώ.

Κατά την έκθεση, οι σχετικά υψηλές απουσίες από την εργασία αυξάνουν την έμμεση επιβάρυνση στην Ελλάδα. Αντίθετα, η χαμηλότερη συμμετοχή στην αγορά εργασίας των μεγαλύτερων ηλικιών, στις οποίες καταγράφεται συχνότερα αυξημένος ΔΜΣ, περιορίζει λογιστικά το ύψος των απωλειών παραγωγικότητας.

Οι πέντε βασικές συστάσεις

Η έκθεση ζητά να αναγνωριστεί επίσημα η παχυσαρκία ως χρόνια και υποτροπιάζουσα νόσος, ώστε να βελτιωθούν η παρακολούθηση, η χρηματοδότηση και η πρόσβαση των ασθενών σε ολοκληρωμένη φροντίδα.

Οι πέντε βασικές κατευθύνσεις που προτείνονται είναι:

1. Επίσημη αναγνώριση της παχυσαρκίας ως νόσου, με ενίσχυση της πρόληψης, της θεραπείας και της συστηματικής παρακολούθησης.
2. Αντιμετώπιση του κοινωνικού στίγματος, με πολιτικές που δεν περιορίζουν το πρόβλημα στην ατομική ευθύνη αλλά αναγνωρίζουν τους κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
3. Καλύτερη πρόσβαση στην πρόληψη και τη θεραπεία, μέσα από την έγκαιρη διάγνωση, παρεμβάσεις αλλαγής συμπεριφοράς, φαρμακευτικές επιλογές και, όπου απαιτείται, μεταβολική ή βαριατρική χειρουργική. Η συζήτηση για τα ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, μαζί με την ανάγκη για επιστημονική παρακολούθηση και εξατομικευμένη θεραπεία.
4. Ισχυρότερη τεκμηρίωση των επενδύσεων, ώστε να αξιολογούνται όχι μόνο οι επιπτώσεις στην Υγεία αλλά και τα οφέλη για την παραγωγικότητα, την απασχόληση και τις κοινωνικές δαπάνες.
5. Ένταξη της παχυσαρκίας στο ευρωπαϊκό σχέδιο EU Safe Hearts, με συγκεκριμένους στόχους για την ανίχνευση και τη διαχείρισή της, συμβάλλοντας στη μείωση της πρόωρης θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα έως το 2035.

Χειμώνας: Απαιτείται νέα, ολιστική προσέγγιση

Ο γενικός διευθυντής του ΣΦΕΕ, Μιχάλης Χειμώνας, ανέφερε ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν την παχυσαρκία ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας.

«Η αντιμετώπισή της απαιτεί μια νέα, ολιστική προσέγγιση, χωρίς προκαταλήψεις και στιγματισμό, που θα αναγνωρίζει την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο και θα επενδύει στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα», υπογράμμισε.

Όπως πρόσθεσε, η συνεργασία της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των εμπλεκόμενων φορέων μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των αποτελεσμάτων Υγείας, στον περιορισμό της οικονομικής και κοινωνικής επιβάρυνσης και στη δημιουργία μιας πιο ανθεκτικής κοινωνίας.