«Κόκκινα» δάνεια: Τι απαντά το ΥΠΟΙΚ στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για το κυπριακό μοντέλο

Σφοδρή απάντηση στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων δίνει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατηγορώντας το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης ότι «μοιράζει ανέξοδες υποσχέσεις» και μεταφέρει το κόστος στους συνεπείς δανειολήπτες.

Στην ανακοίνωσή του, το υπουργείο εστιάζει στο μοντέλο που εφαρμόζεται στην Κύπρο, στις προβλέψεις του ευρωπαϊκού δικαίου και στο υφιστάμενο ελληνικό πλαίσιο ρύθμισης των οφειλών. Παράλληλα, παραθέτει στοιχεία για την πορεία του ιδιωτικού χρέους και των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

«Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να έχει ξεχάσει πολύ γρήγορα όσα η χώρα έμαθε πολύ ακριβά την προηγούμενη δεκαετία», αναφέρει το υπουργείο, υποστηρίζοντας ότι η πρόταση βασίζεται σε «μονομερείς αποφάσεις» και «εύκολες διαγραφές».

Τι υποστηρίζει το ΥΠΟΙΚ για το κυπριακό μοντέλο

Σύμφωνα με το υπουργείο, η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ αποδίδει στην κυπριακή νομοθεσία ένα δικαίωμα το οποίο δεν προβλέπεται.

Όπως επισημαίνεται, το άρθρο 18 του κυπριακού νόμου 169(I)/2015 δίνει στον δανειολήπτη, στους εγγυητές και στους παρόχους εξασφάλισης τη δυνατότητα να καταθέσουν, εντός 45 ημερών, πρόταση αγοράς μιας πιστωτικής διευκόλυνσης πριν από την πώλησή της.

Το ΥΠΟΙΚ διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη διάταξη:

• Δεν προβλέπει εξαγορά του δανείου σε προκαθορισμένο ποσοστό της αξίας του.
• Δεν επιτρέπει στον δανειολήπτη να επιβάλει μονομερώς την εξόφληση μέρους της απαίτησης.
• Δεν υποχρεώνει τον πιστωτή να αποδεχθεί την προσφορά.

«Η διάταξη προβλέπει δυνατότητα υποβολής πρότασης αγοράς. Δεν θεσπίζει δικαίωμα μονομερούς εξαγοράς της απαίτησης σε ποσοστό που αποφασίζει ο νομοθέτης», τονίζεται στην ανακοίνωση.

Η απάντηση του 2018 για την Κύπρο

Το υπουργείο επικαλείται και απάντηση της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους στη Βουλή, με ημερομηνία 11 Ιανουαρίου 2018, έπειτα από ερώτηση του τότε κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της Νέας Δημοκρατίας, Κώστα Τζαβάρα.

Στο σχετικό έγγραφο αναφερόταν ότι το πιστωτικό ίδρυμα μπορούσε να δημοσιοποιήσει την πρόθεσή του να πωλήσει μια απαίτηση και να περιμένει επί 45 ημέρες ενδεχόμενη πρόταση εξαγοράς από τον δανειολήπτη.

Κατά το ΥΠΟΙΚ, η συγκεκριμένη απάντηση επιβεβαιώνει ότι το κυπριακό σύστημα παρέχει δυνατότητα κατάθεσης πρότασης, χωρίς να καθιερώνει υποχρεωτική αποδοχή της.

«Ανάλογη δυνατότητα υπάρχει ήδη στην Ελλάδα»

Το υπουργείο υποστηρίζει ότι αντίστοιχη δυνατότητα ρύθμισης προβλέπεται ήδη στην Ελλάδα μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας.

Στο πλαίσιο αυτό, ο οφειλέτης μπορεί να προτείνει εφάπαξ καταβολή χρημάτων και μερική διαγραφή του υπολοίπου ή άλλον τρόπο διευθέτησης, ανάλογα με την ικανότητα αποπληρωμής και τις εύλογες δαπάνες διαβίωσής του.

Ως «διακανονισμός απαιτήσεων» νοείται η εξωδικαστική συμφωνία στο πλαίσιο της οποίας το πιστωτικό ίδρυμα λαμβάνει εφάπαξ ή προκαθορισμένες τμηματικές καταβολές και ενδέχεται να προχωρήσει σε μερική διαγραφή της απαίτησης.

Το υπουργείο διαχωρίζει, πάντως, αυτή τη διαδικασία από ένα οριζόντιο δικαίωμα εξαγοράς του δανείου σε προκαθορισμένο ποσοστό:

«Άλλο είναι να δίνεται στον οφειλέτη η δυνατότητα να προτείνει εφάπαξ εξόφληση με διαγραφή μέρους της απαίτησης, με βάση την πραγματική οικονομική του κατάσταση, και άλλο να θεσπίζεται ένα οριζόντιο δικαίωμα του οφειλέτη να επιβάλει στον πιστωτή εξαγορά του δανείου».

Τι αναφέρει για το ευρωπαϊκό δίκαιο

Στην ανακοίνωση γίνεται επίσης επίκληση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2019/1023 και της αρχής της μη χειροτέρευσης της θέσης του διαφωνούντος πιστωτή, του λεγόμενου best-interest-of-creditors test.

Κατά το ΥΠΟΙΚ, μια ρύθμιση που θα υποχρέωνε τον πιστωτή να δεχθεί προκαθορισμένο ποσοστό της απαίτησης, ανεξάρτητα από τα οικονομικά δεδομένα του οφειλέτη, θα μπορούσε να συνιστά νομοθετικά επιβαλλόμενη αναδιάρθρωση.

Η ευρωπαϊκή αρχή προβλέπει, σύμφωνα με το υπουργείο, ότι κανένας πιστωτής δεν πρέπει να λάβει μικρότερο ποσό από εκείνο που θα εισέπραττε σε περίπτωση ρευστοποίησης της περιουσίας.

Ως εκ τούτου, το ΥΠΟΙΚ υποστηρίζει ότι σε κάθε περίπτωση πρέπει να συνεκτιμώνται η περιουσία και το εισόδημα του οφειλέτη, η ικανότητα αποπληρωμής, η αξία των εξασφαλίσεων και το ποσό που θα μπορούσε να ανακτήσει ο πιστωτής με διαφορετική διαδικασία.

Η προειδοποίηση για «ηθικό κίνδυνο»

Το υπουργείο θέτει και ζήτημα «ηθικού κινδύνου», υποστηρίζοντας ότι μια οριζόντια ρύθμιση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για τους συνεπείς δανειολήπτες.

«Γιατί να παραμείνει ένας δανειολήπτης συνεπής, εάν γνωρίζει ότι, αφήνοντας το δάνειό του να “κοκκινίσει”, μπορεί στη συνέχεια να το εξαγοράσει με μεγάλη έκπτωση;», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Κατά την ανακοίνωση, μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό και αύξηση του κόστους της τραπεζικής χρηματοδότησης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το ερώτημα του ΥΠΟΙΚ προς το ΠΑΣΟΚ

Το υπουργείο καλεί το ΠΑΣΟΚ να υποδείξει τη διάταξη της κυπριακής νομοθεσίας που επιτρέπει στον οφειλέτη να εξαγοράσει μονομερώς το δάνειό του σε συγκεκριμένο ποσοστό της αξίας του.

«Γιατί αυτή τη διάταξη, όσο κι αν αναζητήσει κανείς στον κυπριακό νόμο, δεν θα τη βρει», καταλήγει στο συγκεκριμένο σκέλος της απάντησής του.

Τα στοιχεία για το ιδιωτικό χρέος

Το ΥΠΟΙΚ παραθέτει, τέλος, στοιχεία για την εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνητικές πολιτικές από το 2019 έχουν αποδώσει μετρήσιμα αποτελέσματα.

Ειδικότερα, αναφέρει ότι:

• Το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2025 στο 96,6% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου 119,3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
• Το ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος ως ποσοστό του συνολικού ιδιωτικού χρέους μειώθηκε από 70,8% το 2018 σε 56,7% το πρώτο τρίμηνο του 2026.
• Τα «κόκκινα» δάνεια σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων υποχώρησαν από 99,7 δισ. ευρώ το 2018 σε 72,34 δισ. ευρώ.
• Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων προς εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκε από 101,3% σε 39,7%.

Σύμφωνα με το υπουργείο, τα δεδομένα αυτά αποτυπώνουν τη βελτίωση στην εξυπηρέτηση των οφειλών και τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.