Αποφυλακίστηκε ο Κασιδιάρης – Μποτόπουλος στο DEBATER: «Δεν μπορεί να είναι αρχηγός, ιδρυτής ή υποψήφιος»

Αποφυλακίστηκε σήμερα, Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου, από τις φυλακές Δομοκού ο Ηλίας Κασιδιάρης, έπειτα από σχεδόν επτά χρόνια πραγματικής κράτησης και την ολοκλήρωση της εκτιτέας ποινής του.

Ο ακροδεξιός πρώην βουλευτής, ο οποίος καταδικάστηκε και σε δεύτερο βαθμό για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, ανακοίνωσε αμέσως μετά την έξοδό του ότι επιστρέφει στην πολιτική δράση.

Στις πρώτες του δηλώσεις ο Ηλίας Κασιδιάρης έκανε λόγο για ένα «νέο ισχυρό εθνικό κόμμα», στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι επιδιώκει να συμμετάσχει εκ νέου στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Η αποφυλάκισή του, ωστόσο, δεν απαντά αυτομάτως στο ερώτημα εάν μπορεί να είναι υποψήφιος, αρχηγός ή πραγματικός καθοδηγητής ενός κόμματος στις επόμενες εκλογές.

Μποτόπουλος στο DEBATER: «Δεν μπορεί να είναι αρχηγός ή ιδρυτής»

Όπως εξηγεί αποκλειστικά στο DEBATER ο Κώστας Μποτόπουλος, Διδάκτορας Συνταγματικού Δικαίου, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η αποφυλάκιση, αλλά οι περιορισμοί που απορρέουν από το ισχύον εκλογικό πλαίσιο και τη νομολογία του Αρείου Πάγου.

«Με βάση αυτά που ξέρουμε μέχρι στιγμής, σίγουρα δεν μπορεί να είναι αρχηγός κόμματος, γιατί υπάρχει απαγόρευση. Ούτε ιδρυτής και σίγουρα ούτε υποψήφιος βουλευτής», επισημαίνει ο κ. Μποτόπουλος.

Κατά την εκτίμησή του, επομένως, η έξοδος του Ηλία Κασιδιάρη από τη φυλακή δεν συνεπάγεται αυτομάτως την άρση των εκλογικών περιορισμών που συνδέονται με την καταδίκη και τον πραγματικό ρόλο του σε έναν πολιτικό σχηματισμό.

Τι προβλέπει το εκλογικό πλαίσιο

Το άρθρο 32 του Προεδρικού Διατάγματος 26/2012, όπως τροποποιήθηκε το 2023, προβλέπει ότι για την κατάρτιση εκλογικού συνδυασμού ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος και η πραγματική ηγεσία ενός κόμματος δεν πρέπει να έχουν καταδικαστεί για συγκεκριμένα αδικήματα.

Η διάταξη, όπως αποτυπώνεται και στην απόφαση 8/2023 του Α1 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, ορίζει ότι ο σχετικός περιορισμός ισχύει για τη χρονική διάρκεια της επιβληθείσας ποινής.

Παράλληλα, αναφέρεται ρητά ότι η έκτιση ή μη της ποινής δεν επηρεάζει τον υπολογισμό αυτού του χρονικού διαστήματος. Συνεπώς, άλλο ζήτημα αποτελεί η ολοκλήρωση της εκτιτέας ποινής και η αποφυλάκιση και άλλο η δυνατότητα κατάρτισης εκλογικού συνδυασμού.

Τι σημαίνει «πραγματική ηγεσία»

Κομβική έννοια του νόμου είναι η «πραγματική ηγεσία» ενός κόμματος.

Ο δικαστικός έλεγχος δεν περιορίζεται στο ποιος εμφανίζεται τυπικά ως πρόεδρος ή νόμιμος εκπρόσωπος. Μπορεί να εξεταστεί εάν ένα διαφορετικό πρόσωπο, μέσα από συγκεκριμένες πράξεις:

• ασκεί ουσιαστικά τη διοίκηση του κόμματος,
• έχει τοποθετήσει μία εικονική ηγεσία,
• ή διατηρεί τον ηγετικό πολιτικό ρόλο απέναντι στο εκλογικό σώμα.

Αυτό σημαίνει ότι η απουσία του Ηλία Κασιδιάρη από μία επίσημη κομματική θέση δεν θα ήταν από μόνη της αρκετή, εάν υπήρχαν στοιχεία ότι ασκεί την πραγματική καθοδήγηση του σχηματισμού.

Ο τελικός έλεγχος δεν γίνεται εκ των προτέρων και αφηρημένα. Όταν προκηρυχθούν εκλογές και κατατεθούν οι συνδυασμοί, το αρμόδιο τμήμα του Αρείου Πάγου θα εξετάσει τα πρόσωπα, τις ιδιότητες και τα διαθέσιμα στοιχεία.

Το προηγούμενο των «Σπαρτιατών»

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά σε αυτό το πλαίσιο η υπόθεση των «Σπαρτιατών».

Το κόμμα είχε λάβει αρχικά την έγκριση συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου του 2023. Ενόψει των ευρωεκλογών του 2024, όμως, ο Άρειος Πάγος απέκλεισε τον σχηματισμό, κρίνοντας ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης ασκούσε την πραγματική του ηγεσία.

Η συγκεκριμένη εκλογική κρίση αποτελεί διαφορετικό σκέλος από την ποινική υπόθεση για εξαπάτηση του εκλογικού σώματος, στην οποία οι 13 κατηγορούμενοι αθωώθηκαν ομόφωνα σε δεύτερο βαθμό τον Φεβρουάριο του 2026.

Για τον εκλογικό έλεγχο, πάντως, καθοριστικά παραμένουν τα πραγματικά στοιχεία που ενδεχομένως αποδεικνύουν την ουσιαστική διοίκηση ή καθοδήγηση ενός κόμματος.

«Μπορεί να στηρίξει κάτι κρυφά, αλλά αυτό πρέπει να αποδειχθεί, όπως έγινε με τους Σπαρτιάτες», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Κώστας Μποτόπουλος.

Οι πληροφορίες του DEBATER για την επικοινωνιακή στρατηγική

Σύμφωνα με πληροφορίες του DEBATER, ο Ηλίας Κασιδιάρης αναμένεται να επιχειρήσει να μεταφέρει τη συζήτηση από το νομικό στο πολιτικό πεδίο.

Η επικοινωνιακή γραμμή που αναμένεται να ακολουθήσει θα στηρίζεται στον ισχυρισμό ότι υπάρχει τμήμα του εκλογικού σώματος που επιθυμεί την επιστροφή του, αλλά ο ίδιος εμποδίζεται θεσμικά να εκφραστεί μέσω των εκλογών.

Το βασικό μήνυμα αυτής της στρατηγικής συνοψίζεται στη λογική «ο ελληνικός λαός θέλει και εσείς δεν με αφήνετε». Αντίστοιχο τόνο είχε και η πρώτη δήλωσή του μετά την αποφυλάκισή του από τις φυλακές Δομοκού, όταν υποστήριξε ότι κριτής στη Δημοκρατία είναι ο λαός.

Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια πολιτική δραστηριότητα και η εκλογική συμμετοχή αποτελούν δύο διαφορετικά νομικά επίπεδα.

Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με ανεμπόδιστη επιστροφή στα ψηφοδέλτια. Η επόμενη εκλογική διαδικασία και ο έλεγχος του Αρείου Πάγου θα δείξουν εάν και με ποια μορφή ένας νέος σχηματισμός που θα συνδέεται μαζί του θα μπορέσει να συμμετάσχει στις εκλογές.