Bloomberg: O Τραμπ επιτέθηκε στην Τεχεράνη για καλύτερη συμφωνία και υπογράφει χειρότερη – Τα αντιφατικά μηνύματα για τα πυρηνικά

Σφοδρή κριτική δέχεται η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ αναφορικά με τον τρόπο που αντιμετώπισε το Ιράν.

Παρά το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε εξαπολύσει επιθέσεις κατά της Τεχεράνης με το επιχείρημα ότι απαιτούνταν μια σαφώς αυστηρότερη πυρηνική συμφωνία από εκείνη της κυβέρνησης Ομπάμα, οι τρέχουσες εξελίξεις δείχνουν πως ο ίδιος προσανατολίζεται σε μια διευθέτηση με σαφώς πιο χαλαρούς όρους.

Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το διεθνές πρακτορείο Bloomberg, το προσχέδιο της συμφωνίας που αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων για τις επόμενες 60 ημέρες θα στηριχθεί σε ένα μνημόνιο κατανόησης που στερείται συγκεκριμένων δεσμεύσεων.

Στο κείμενο αναφέρεται απλώς ότι το απόθεμα ουρανίου του Ιράν, το οποίο είναι εμπλουτισμένο σχεδόν σε βαθμό που επιτρέπει την παραγωγή βόμβας, πρέπει να «αντιμετωπιστεί επαρκώς».

Η διατύπωση αυτή αφήνει στο σκοτάδι το μέλλον της ήδη υπάρχουσας ποσότητας υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας, η οποία επαρκεί για τη δημιουργία πυρηνικού οπλοστασίου.

Παράλληλα, εντείνει τις αμφιβολίες για το αν η νέα αυτή προσέγγιση μπορεί να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από την ιστορική συμφωνία του 2015 στην αποτροπή των πυρηνικών φιλοδοξιών της Τεχεράνης.

Τα αντιφατικά μηνύματα Τραμπ για την «πυρηνική σκόνη»

Τις τελευταίες ημέρες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επιδείξει μια ασταθή στάση γύρω από τη σημασία των ιρανικών αποθεμάτων, τα οποία ο ίδιος αποκαλεί συχνά «πυρηνική σκόνη».

Κατά τη διάρκεια της συνόδου της G7 στη Γαλλία, εμφανίστηκε διστακτικός για το αν ο έλεγχος αυτών των αποθεμάτων αποτελεί πράγματι το «κλειδί» για τη λήξη των εχθροπραξιών με το Ιράν, οι οποίες ξέσπασαν στις 28 Φεβρουαρίου.

Σε συνάντησή του με τον εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι, στο περιθώριο της συνόδου, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει: “Γιατί ασχολείστε καν;” αφού στην πραγματικότητα δεν έχει ιδιαίτερη αξία. Ψυχολογικά, θέλουμε να το αποκτήσουμε».

Η στάση αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό. Από τη στιγμή που ο πόλεμος κηρύχθηκε με βασικό στόχο να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικά όπλα, η παράκαμψη του ζητήματος των απαραίτητων καυσίμων υπονομεύει την ίδια την επιτυχία της στρατιωτικής επιχείρησης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) δεν έχουν καταφέρει να ελέγξουν την κατάσταση ή την τοποθεσία του σχάσιμου υλικού μετά το πέρας του 12ήμερου αμερικανοϊσραηλινού αεροπορικού σφυροκοπήματος τον περασμένο Ιούνιο.

Τα μεγάλα οικονομικά οφέλη της Τεχεράνης

Πέρα από το γεγονός ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα δεν θα αντιμετωπίσει ασφυκτικούς περιορισμούς, η Τεχεράνη εξασφαλίζει εξαιρετικά ευνοϊκά ανταλλάγματα από το μνημόνιο. Η Ουάσιγκτον έχει συμφωνήσει:

• Στην πλήρη άρση των κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένων των περιορισμών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
• Στην αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων.
• Στην παραχώρηση πρόσβασης σε 300 δισεκατομμύρια δολάρια για «αποκατάσταση και οικονομική ανάπτυξη».
• Στην πλήρη επανέναρξη των εξαγωγών του ιρανικού πετρελαίου.

Η σύγκριση με το 2015

Η σύγκριση με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015, από το οποίο ο Τραμπ είχε αποσύρει τις ΗΠΑ στην πρώτη του θητεία, αναδεικνύει το μέγεθος της τρέχουσας υποχώρησης.

Η τότε συμφωνία, προϊόν διετών σκληρών διαπραγματεύσεων, επέβαλλε αυστηρό όριο 300 κιλών στο χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, μπλόκαρε την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, προέβλεπε το ξήλωμα υποδομών και έδινε στον IAEA το δικαίωμα για αιφνιδιαστικούς ελέγχους.

Αν και η τελική μορφή της νέας συμφωνίας εκκρεμεί, εμποδίζοντας μια πλήρη σύγκριση, ο Τραμπ έσπευσε να υποβαθμίσει τη συμφωνία του 2015, αναφέροντας πως «εκείνη ήταν ένας δρόμος προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Η δική μου είναι ένα τείχος απέναντι σε ένα πυρηνικό όπλο».

Στο κείμενο του μνημονίου που αναμένεται να υπογραφεί στην Ελβετία, το Ιράν «επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα».

Ωστόσο, πρόκειται για μια ρητορική που η Τεχεράνη έχει επαναλάβει πολλές φορές, όντας ήδη μέλος της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) και έχοντας εκδώσει θρησκευτικά διατάγματα (φετφάδες) κατά της απόκτησης τέτοιων όπλων.

Στρατηγική στροφή με το βλέμμα στην οικονομία

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια ριζική και γεμάτη ρίσκο στροφή για την κυβέρνηση Τραμπ.

Ενώ προ τριμήνου ο Λευκός Οίκος σχεδίαζε μέχρι και στρατιωτικές επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων για την κατάσχεση του ιρανικού ουρανίου, πλέον φαίνεται να αποδέχεται την ασάφεια γύρω από το υλικό αυτό.

Στόχος της Ουάσιγκτον είναι η άμεση σταθεροποίηση της ενεργειακής αγοράς της Μέσης Ανατολής και η τόνωση της παγκόσμιας οικονομίας.

Παρ’ όλα αυτά, ο IAEA κρούει τον κώδωνα του κινδύνου προς τα κράτη-μέλη για τις νέες απειλές πυρηνικής διάδοσης που πυροδότησε ο φετινός πόλεμος.

Από την πλευρά του, το Ιράν ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται να παραδώσει τα αποθέματά του εκτός συνόρων, δηλώνοντας πρόθυμο μόνο να αδρανοποιήσει το υψηλά εμπλουτισμένο υλικό εντός της επικράτειάς του.