DEBATE: Χρειάζεται η Ελλάδα ακόμη αυστηρότερες ποινές για τις πυρκαγιές από αμέλεια;

Κάθε καλοκαίρι, μαζί με τις μεγάλες μάχες των πυροσβεστών στα πύρινα μέτωπα, επανέρχεται ένα ερώτημα που διχάζει: πόσο αυστηρά πρέπει να αντιμετωπίζεται εκείνος που προκαλεί μια πυρκαγιά από αμέλεια;

Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα τον φετινό Αύγουστο, καθώς μέσα σε λίγες ημέρες έχουν καταγραφεί σε διαφορετικές περιοχές της χώρας περιστατικά που αποδίδονται από τις Αρχές σε τσιγάρα, ψησταριές, καύση ξερών χόρτων και θερμές εργασίες.

Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε το Πυροσβεστικό Σώμα για το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου έως τις 15 Αυγούστου 2026, έχουν επιβληθεί 716 διοικητικά πρόστιμα συνολικού ύψους 1.136.593,21 ευρώ, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί 297 συλλήψεις στο πλαίσιο του αυτοφώρου. Από αυτές, οι 267 –ποσοστό 89,90%– αφορούν αμέλεια και οι 30 πρόθεση.

*Να τονιστεί εδώ πως τα 716 είναι διοικητικά πρόστιμα για παραβάσεις της νομοθεσίας πυροπροστασίας, ενώ οι συλλήψεις είναι ξεχωριστό μέγεθος.

Τι προβλέπει σήμερα ο νόμος

Το θεσμικό πλαίσιο είναι ήδη σημαντικά αυστηρότερο σε σχέση με το παρελθόν.

Σύμφωνα με το άρθρο 265 του Ποινικού Κώδικα, όποιος προκαλεί από αμέλεια πυρκαγιά σε δάσος, δασική, δασωτέα ή αναδασωτέα έκταση αντιμετωπίζει φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή.

Εάν όμως από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, η φωτιά εξαπλωθεί σε μεγάλη έκταση ή προκαλέσει σοβαρή ή ευρεία περιβαλλοντική καταστροφή ή υποβάθμιση, η προβλεπόμενη ποινή ανεβαίνει σε φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή.

Ιδιαίτερα αυστηρό είναι και το ύψος της χρηματικής ποινής για τα αδικήματα που υπάγονται στο συγκεκριμένο άρθρο: προβλέπεται εύρος από 10.000 έως 200.000 ευρώ.

Παράλληλα με την ποινική διαδικασία υπάρχουν και τα διοικητικά πρόστιμα της Πυροσβεστικής για παραβάσεις της νομοθεσίας πυροπροστασίας.

Η Πυροσβεστική Διάταξη 19/2024 προβλέπει ότι το διοικητικό πρόστιμο μπορεί να κυμαίνεται από 500 έως 50.000 ευρώ, ανάλογα με την παράβαση και τους προβλεπόμενους συντελεστές βαρύτητας.

Πρόκειται για δύο διαφορετικά επίπεδα κυρώσεων: το διοικητικό πρόστιμο της Πυροσβεστικής δεν πρέπει να συγχέεται με τη χρηματική ποινή που μπορεί να επιβάλει ένα ποινικό δικαστήριο.

Από την ψησταριά μέχρι ένα πεταμένο τσιγάρο – Τα πρόσφατα περιστατικά

Τα περιστατικά των τελευταίων ημερών δείχνουν πόσο καθημερινές μπορεί να είναι οι πράξεις που ενεργοποιούν τον μηχανισμό των Αρχών.

Σταμάτα Αττικής: 33χρονος συνελήφθη στις 10 Αυγούστου επειδή άναψε φορητή ψησταριά με κάρβουνα σε αυλή μονοκατοικίας, σε μεικτή ζώνη με δασική βλάστηση, ενώ ο δείκτης κινδύνου ήταν στην κατηγορία 4. Του επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 3.000 ευρώ.

Λέσβος: 63χρονος συνελήφθη στις 11 Αυγούστου επειδή πραγματοποιούσε εργασίες ηλεκτροσυγκόλλησης σε ημέρα κατηγορίας κινδύνου 4. Και σε αυτή την περίπτωση επιβλήθηκε πρόστιμο 3.000 ευρώ.

Χάβαρι Ηλείας: σύμφωνα με την έρευνα της Πυροσβεστικής, 63χρονος πέταξε υπόλειμμα αναμμένου τσιγάρου σε γεωργική έκταση, με αποτέλεσμα η φωτιά να επεκταθεί σε γειτονικές εκτάσεις με ελαιόδεντρα. Συνελήφθη για εμπρησμό από αμέλεια και του επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 2.185,63 ευρώ.

Διδυμότειχο: 63χρονη συνελήφθη μετά από πυρκαγιά που, σύμφωνα με την Πυροσβεστική, προκλήθηκε όταν άναψε φωτιά σε υπαίθριο χώρο για να μαγειρέψει. Κάηκαν περίπου τρία στρέμματα ξερών χόρτων και της επιβλήθηκε πρόστιμο 2.964,84 ευρώ.

Πέραμα και Χίος: για θερμές εργασίες σε ημέρα πολύ υψηλού κινδύνου επιβλήθηκαν πρόστιμα 3.000 ευρώ σε καθεμία από τις δύο περιπτώσεις.

Θεσπρωτία: άνδρας συνελήφθη αφού, σύμφωνα με τις Αρχές, προκάλεσε από αμέλεια πυρκαγιά σε ξερά χόρτα πετώντας υπόλειμμα τσιγάρου. Το διοικητικό πρόστιμο ανήλθε σε 1.093,75 ευρώ.

Φωκίδα: η χρήση τροχού σε ημέρα κατηγορίας κινδύνου 4 οδήγησε επίσης σε σύλληψη και πρόστιμο 3.000 ευρώ.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, στα Σπάτα – Αρτέμιδα, 50χρονος συνελήφθη επειδή χρησιμοποίησε ψησταριά στερεών καυσίμων στην ύπαιθρο και σε απόσταση μικρότερη των 300 μέτρων από δασική έκταση, ενώ ίσχυε κατηγορία κινδύνου 4. Το πρόστιμο ήταν και εκεί 3.000 ευρώ. Στα Τρίκαλα, αντίστοιχα, σε άνδρα που προκάλεσε πυρκαγιά βάζοντας φωτιά σε υπολείμματα βλάστησης επιβλήθηκε πρόστιμο 1.500 ευρώ.

Και τώρα το Ρέθυμνο

Στο πιο πρόσφατο περιστατικό, ένας 35χρονος υπήκοος Ισραήλ συνελήφθη στο νότιο Ρέθυμνο για εμπρησμό από αμέλεια.

Σύμφωνα με την έρευνα της Πυροσβεστικής, η πυρκαγιά της 14ης Αυγούστου προκλήθηκε κατά τη χρήση ψησταριάς, ενώ η περιοχή βρισκόταν σε κατηγορία κινδύνου 4. Η σύλληψή του έγινε την επομένη στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας.

Το περιστατικό έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά υποθέσεων που επαναφέρουν το ίδιο ερώτημα: όταν κάποιος γνωρίζει ότι ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι πολύ υψηλός και παρ’ όλα αυτά ανάβει φωτιά ή πραγματοποιεί εργασίες που μπορούν να προκαλέσουν σπινθήρες, αρκεί να χαρακτηρίζεται η πράξη του «αμέλεια»;

Η μία πλευρά: Οι ποινές πρέπει να γίνουν ακόμη αυστηρότερες

Όσοι τάσσονται υπέρ μιας περαιτέρω αυστηροποίησης μπορούν να υποστηρίξουν ότι οι αριθμοί δείχνουν πως η αποτρεπτική λειτουργία των σημερινών κυρώσεων δεν είναι αρκετή.

Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις, τις συλλήψεις και τα πρόστιμα, εξακολουθούν να καταγράφονται περιστατικά με ψησταριές, τσιγάρα, τροχούς και ηλεκτροσυγκολλήσεις ακόμη και σε ημέρες πολύ υψηλού κινδύνου.

Σε μια χώρα που κάθε καλοκαίρι πληρώνει τεράστιο περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος από τις πυρκαγιές, το επιχείρημα αυτής της πλευράς είναι ότι η βαριά αμέλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό «λάθος».

Η άλλη πλευρά: Το πρόβλημα δεν είναι οι ποινές αλλά η εφαρμογή

Από την άλλη πλευρά, το ισχύον πλαίσιο κάθε άλλο παρά επιεικές είναι.

Υπάρχουν συλλήψεις, αυτόφωρη διαδικασία, διοικητικά πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τις 50.000 ευρώ, ποινικές χρηματικές ποινές και στερητικές της ελευθερίας ποινές που γίνονται πολύ βαρύτερες όταν μια φωτιά πάρει μεγάλες διαστάσεις ή δημιουργήσει κίνδυνο για ανθρώπους.

Επομένως, η αντίθετη άποψη μπορεί να υποστηρίξει ότι μια ακόμη αύξηση των ποινών δεν θα αποτρέψει εκείνον που ενεργεί απερίσκεπτα. Περισσότερη ενημέρωση, συστηματικοί έλεγχοι, άμεση εφαρμογή των υφιστάμενων διατάξεων και μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι κάθε παράβαση θα εντοπίζεται ίσως λειτουργούν αποτελεσματικότερα από μια νέα αύξηση των προβλεπόμενων ποινών.

DEBATE

Χρειάζεται η Ελλάδα ακόμη αυστηρότερες ποινές για τις πυρκαγιές από αμέλεια;

ΝΑΙ — Όταν μια πράξη αμέλειας μπορεί να κάψει χιλιάδες στρέμματα και να θέσει ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο, οι συνέπειες πρέπει να είναι ακόμη βαρύτερες.

ΟΧΙ — Οι ποινές είναι ήδη αυστηρές. Το ζητούμενο είναι να εφαρμόζονται σταθερά και να ενισχυθούν η πρόληψη, οι έλεγχοι και η ενημέρωση.