ΕΛ.Α.Σ. για φυσικές καταστροφές: Ζητά Εθνικό Ταμείο Αποκατάστασης και δεσμευτικές προθεσμίες για τις ενισχύσεις

Τις προτάσεις της για τη στεγαστική και κρατική αρωγή μετά από φυσικές καταστροφές καταθέτει η ΕΛ.Α.Σ., με κοινή ανακοίνωση των Τομέων Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας και Υποδομών, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το σχετικό σχέδιο νόμου.

Η ΕΛ.Α.Σ. χαρακτηρίζει θετική την προσπάθεια συγκέντρωσης και εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, όπως και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, την αντιμετώπιση εκκρεμών υποθέσεων και την ενίσχυση των ελέγχων.

Ωστόσο, εκτιμά ότι το νομοσχέδιο δεν δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα αποκατάστασης, καθώς επικεντρώνεται κυρίως στις διοικητικές διαδικασίες χορήγησης της αρωγής.

Όπως επισημαίνει, κρίσιμα ζητήματα, μεταξύ των οποίων το ύψος των ενισχύσεων, οι όροι προσωρινής στέγασης και οι προθεσμίες εφαρμογής, παραπέμπονται σε μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις.

Οι τρεις βασικές προτάσεις

Στο επίκεντρο των προτάσεων βρίσκονται τρεις κεντρικές παρεμβάσεις.

Πρώτον, προτείνεται η δημιουργία Εθνικού Συστήματος Αποκατάστασης Καταστροφών, το οποίο θα συνδέει την πρώτη αρωγή και την προσωρινή στέγαση με τη στεγαστική αποκατάσταση, τις υποδομές, το φυσικό περιβάλλον, την τοπική οικονομία και τη μείωση του κινδύνου από μελλοντικές καταστροφές.

Δεύτερον, ζητείται η σύσταση Εθνικού Ταμείου Αποκατάστασης Καταστροφών, με πολυετή χρηματοδοτικό σχεδιασμό, εγγυημένο ελάχιστο αποθεματικό και διαφανή κριτήρια κατανομής των χρημάτων. Σύμφωνα με την πρόταση, η χρηματοδότησή του δεν θα πρέπει να προέλθει από την επιβολή νέου ειδικού φόρου.

Τρίτη βασική πρόταση αποτελεί η δεσμευτική εφαρμογή της αρχής «Αποκαθιστούμε Καλύτερα – Build Back Better», ώστε μετά από μία καταστροφή να μην επιδιώκεται απλώς η επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση, αλλά η δημιουργία μεγαλύτερης ανθεκτικότητας απέναντι σε μελλοντικούς κινδύνους.

Δεσμευτικές προθεσμίες και στήριξη των πληγέντων

Μεταξύ άλλων, προτείνονται επίσης κοινωνικά κριτήρια στις ενισχύσεις, καθολική προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία και ευάλωτες ομάδες, καθώς και ενιαίος ψηφιακός φάκελος για κάθε πληγέντα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καθιέρωση δεσμευτικών προθεσμιών για τις αυτοψίες, τις εγκρίσεις και την καταβολή των ενισχύσεων, αλλά και στη δωρεάν υποστήριξη των ευάλωτων πολιτών κατά τη διαδικασία αποκατάστασης.

Παράλληλα, ζητείται μόνιμη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών και των ΟΤΑ με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, καθώς και οριστική ρύθμιση του εργασιακού καθεστώτος των εργαζομένων ΙΔΟΧ στις δύο Γενικές Γραμματείες του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Στις προτάσεις περιλαμβάνεται, τέλος, η δημιουργία δημόσιου πίνακα προόδου για κάθε μεγάλη φυσική καταστροφή, ώστε να υπάρχει δυνατότητα παρακολούθησης της αποκατάστασης, με μετρήσιμους δείκτες, διαφάνεια και εξωτερική θεσμική εποπτεία.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, χωρίς ένα ολοκληρωμένο και επαρκώς χρηματοδοτούμενο σύστημα, το νέο θεσμικό πλαίσιο κινδυνεύει να περιοριστεί σε «αναδιοργάνωση των διοικητικών διαδικασιών», αντί να εξασφαλίσει ουσιαστική και ανθεκτική αποκατάσταση των περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές.