Τι σημαίνει το “μπλόκο” των ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια – Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και τη διπλωματία

Την απόφαση να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στα λιμάνια του Ιράν έλαβε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μετά το «ναυάγιο» των ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ των δύο χωρών.

Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι θα μπλοκάρουν τη ναυσιπλοΐα από και προς το Ιράν από σήμερα Δευτέρα 13/4, μια κίνηση που αναμένεται να επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και να έχει σημαντικό διπλωματικό αντίκτυπο.

Αρχικά, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το αμερικανικό ναυτικό «θα ξεκινήσει τη διαδικασία ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ κάθε πλοίου που επιχειρεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ».

Ωστόσο, λίγο αργότερα, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή (United States Central Command) διευκρίνισε ότι ο αποκλεισμός θα αφορά μόνο πλοία που κατευθύνονται προς ή από το Ιράν, συμπεριλαμβανομένων όλων των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν. Τα αμερικανικά πλοία δεν θα εμποδίζουν τη διέλευση πλοίων που κατευθύνονται προς άλλες χώρες μέσω των Στενών.

Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν αντέδρασαν προειδοποιώντας ότι προσέγγιση στρατιωτικών πλοίων στην περιοχή θα εκληφθεί ως παραβίαση της εκεχειρίας και «αποφασιστική και σκληρή» αντιμετώπισή τους.

Μάλιστα, ο απόστρατος ναύαρχος Γκάρι Ράουγκχεντ προειδοποίησε ότι το Ιράν θα μπορούσε να ανοίξει πυρ κατά πλοίων στον Κόλπο ή να πλήξει ενεργειακές υποδομές χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNNi, ο Αμερικανός πρόεδρος με την εφαρμογή του ναυτικού αποκλεισμού επιχειρεί να «στραγγαλίσει» την οικονομία του Ιράν, μέσω του περιορισμού των εσόδων που λαμβάνει η Τεχεράνη από το πετρέλαιο.

Η παρεμπόδιση των ιρανικών εξαγωγών θα αφαιρούσε σημαντική ποσότητα πετρελαίου από την παγκόσμια αγορά, την ώρα που η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σχεδόν παγωμένη, παρά την πρόσφατη εκεχειρία.

Πολλά δεξαμενόπλοια αποφεύγουν τη διέλευση, αν και περιορισμένος αριθμός δεξαμενόπλοιων εξακολουθεί να κινείται, κυρίως για φόρτωση από χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ.

Σημειώνεται ότι πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η Κίνα ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, ενώ πρόσφατα και η Ινδία επανεκκίνησε εισαγωγές.

Συνολικά, περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, με κύριο προορισμό την Ασία, γεγονός που δείχνει το μέγεθος των πιθανών επιπτώσεων στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Τι θα συμβεί όμως με την παρεμπόδιση πλοίων που δεν έχουν ιρανική σημαία, αλλά σημαία Ινδίας ή Πακιστάν; Επιπλέον, σημαντικό ποσοστό πλοίων κινεζικών συμφερόντων καταφέρνουν να διαπλεύσουν.

Η επιβίβαση σε πλοίο τεχνικά θεωρείται πράξη πολέμου και σε κάθε περίπτωση ιδιαίτερα εχθρική ενέργεια, κάτι που θα μπορούσε να έχει τεράστιες διπλωματικές επιπτώσεις.

Σύμφωνα με ανάλυση στο BBC, μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε προηγούμενο που δεν θα περνούσε απαρατήρητο στη Νότια Σινική Θάλασσα, όπου οι φιλοδοξίες της Κίνας σε σχέση με την Ταϊβάν βρίσκονται στο προσκήνιο.

Η επιχείρηση μπορεί να υλοποιηθεί, αλλά με σημαντικό ρίσκο, συνεχίζει το BBC. Τα πολεμικά πλοία του ναυτικού των ΗΠΑ δεν θα παραμένουν κοντά στις ακτές, έξω από τα λιμάνια, καθώς κάτι τέτοιο θα τα καθιστούσε άμεσα ευάλωτα σε επιθέσεις.

Πιθανότατα, λοιπόν, οι ΗΠΑ θα βασιστούν σε δορυφορικά δεδομένα και άλλες πηγές πληροφοριών για να εντοπίζουν ποια πλοία έχουν αναχωρήσει από ιρανικά λιμάνια και σε ποιον ανήκουν.

Ακόμη και αν τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης (AIS) των πλοίων είναι απενεργοποιημένα, τα αμερικανικά πολεμικά πλοία που θα επιχειρούν σε σχετικά ασφαλή απόσταση στον Κόλπο του Ομάν θα μπορούν να τα εντοπίζουν μόλις εξέλθουν και να τα αναχαιτίζουν.

Βέβαια, το Ιράν χαρακτηρίζει αυτή την απειλή πράξη «θαλάσσιας πειρατείας», κατηγορία που το ίδιο έχει δεχθεί για τον περιορισμό της διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει απειλήσει με αντίποινα εναντίον λιμανιών γειτονικών αραβικών κρατών του Κόλπου.

Την ίδια ώρα, τίθεται το ζήτημα των συμμάχων του Ιράν, όπως η Κίνα και η Ρωσία, και το αν θα ήταν διατεθειμένες οι ΗΠΑ να επιβιβαστούν και να κατασχέσουν ένα πλοίο ή φορτίο κινεζικών συμφερόντων.