Μέση Ανατολή: Η επόμενη μέρα μετά το άδοξο τέλος στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ και Ιράν – Τα Στενά του Ορμούζ και η “αφέλεια” της Ουάσινγκτον

Χωρίς να βγει “΄λευκός καπνός” ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις για το τέλος του πολέμου στην Μέση Ανατολή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο (11/4) στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν.

Μετά από 21 ώρες διαπραγματεύσεων οι διπλωματικές ομάδες των δύο χωρών έφυγαν άπραγες μην έχοντας υποχωρήσει σε κανένα από τα αρχικά αιτήματα που έθεσαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Από ιστορικής πλευράς οι διαπραγματεύσεις αποτελούν ένα ορόσημο καθώς εκπρόσωποι των ανώτατων ηγεσιών των ΗΠΑ και της Ισλαμικής Δημοκρατίας συναντήθηκαν για πρώτη φορά από το 1979.

Ωστόσο, θα μείνουν στην ιστορία ως «αποτυχία» της διπλωματίας, αφού τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν γνώριζαν εκ των προτέρων ότι οι συνομιλίες θα ήταν περίπλοκες, με σαφείς «κόκκινες γραμμές» και με τις δύο πλευρές να ισχυρίζονται ότι έχουν κερδίσει τον πόλεμο δίχως να δείχνουν πρόθεση να βρεθεί η χρυσή τομή, ενώ παράλληλα, η εύθραυστη εκεχειρία παραμένει με το Ισραήλ να συνεχίζει τις επιχειρήσεις στο Λίβανο.

Το “ναυάγιο” των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ δεν ήταν κάτι απρόσμενο, όπως εξάλλου και οι αντιδράσεις των Αμερικανών και των Ιρανών αξιωματούχων μετά το τέλος των διαπραγματεύσεων, με την μία πλευρά να κατηγορεί την άλλη για την αποτυχία τους.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κατηγόρησε την ιρανική πλευρά για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων, λέγοντας πως η Τεχεράνη δεν έδωσε ρητή δέσμευση ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι που η Ισλαμική Δημοκρατία επιθυμεί ως το απόλυτο μέσο αποτροπής, με τους δύο πολέμους – τον 12ημερο πόλεμο του Ιουνίου 2025 και τον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 – να ενισχύει το επιχείρημα τους.

Αν πράγματι οι Αμερικανοί αποχώρησαν από τις συνομιλίες λόγω της διαφωνίας στο πυρηνικό πρόγραμμα των Ιρανών, πρόκειται για μια τεράστια αφέλεια – πολιτική και διπλωματική – διότι θα έπρεπε να γνωρίζουν πως η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει στην απαίτηση αυτή, που το θεωρεί «ζήτημα ζωής και θανάτου».

Επίσης, είναι χαρακτηριστικό πως η τελευταία φορά που η Δύση και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για το πυρηνικό ζήτημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας χρειάστηκαν σχεδόν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων. 

«Οι ΗΠΑ προσπάθησαν να επιτύχουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αυτό που δεν μπορούσαν να επιτύχουν μέσω του πολέμου», ανέφερε ιρανική αντιπροσωπεία σε δήλωση μετά το πέρας των ειρηνευτικών συνομιλιών. Με αυτόν τον τρόπο, η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι οι Αμερικανοί δεν κατάφεραν να πετύχουν τους πολιτικούς στόχους μέσω της στρατιωτικής βίας.

Με απλά λόγια, οι ΗΠΑ μπορεί να νικήσουν στρατιωτικά – στο τακτικό ή και στο επιχειρησιακό κομμάτι – αλλά όχι στρατηγικά, αφού δεν πέτυχαν κανέναν από τους αντικειμενικούς σκοπούς που έθεσαν.

Μέση Ανατολή: Η επόμενη μέρα

Η κατάπαυση του πυρός στο Ιράν – που συμφωνήθηκε την Μεγάλη Τετάρτη (08/04) – ξεκίνησε μετά από τις απειλές του Τραμπ ότι θα αφανίσει ολόκληρο τον ιρανικό πολιτισμό. Μετά από την κατάρρευση των συνομιλιών, η πιθανότητα να ξεκινήσουν ξανά οι εχθροπραξίες αποτελεί ένα σενάριο που ενισχύεται ώρα με την ώρα.

Στην εξίσωση βέβαια παραμένουν και τα Στενά του Ορμούζ που το Ιράν είχε επιλεκτικά, αλλά αποτελεσματικά, μπλοκάρει. Η ανακοίνωση της CENTCOM ότι δύο αμερικανικά αντιτορπιλικά διέσχισαν τα Στενά και έχει ήδη ξεκινήσει επιχείρηση εκκαθάρισης των ιρανικών ναρκοπεδίων στην περιοχή δείχνει ότι οι ΗΠΑ «ανοίγουν» δρόμο για την ναυτιλία.

Αυτός είναι και ο παράγοντας «κλειδί» που εν πολλοίς μπορεί να καθορίσει την στάση των Αμερικανών το επόμενο χρονικό διάστημα.

Όσο βρισκόμαστε ακόμα σε περίοδο εκεχειρίας, αφού θεωρητικά η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός διαρκεί μέχρι τις 22 Απριλίου 2026, οι διπλωματικές επαφές και παρασκηνιακές συνομιλίες αναμένεται να εντατικοποιηθούν από τις επόμενες ώρες.

Εάν σε αυτό το χρονικό διάστημα δεν σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος, τότε είναι πάρα πολύ πιθανό να ξεκινήσουν πάλι οι επιθέσεις και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.