Μέση Ανατολή: Η ανάλυση του BBC για τις “αναδιατάξεις” στην περιοχή – Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Με ισορροπία τρόμου να κυριαρχεί στην Μέση Ανατολή, ΗΠΑ και Ιράν αναμένεται να αρχίσουν συνομιλίες αύριο στο Πακιστάν με στόχο την επίτευξη ειρήνης στην περιοχή.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επιτυχία τους είναι η πλήρης έλλειψη εμπιστοσύνης, η έλλειψη διακριτού κοινού εδάφους και το γεγονός ότι το Ισραήλ, ο εταίρος των ΗΠΑ στον πόλεμο, έχει κλιμακώσει σε μεγάλο βαθμό με συνεχείς επιθέσεις στον Λίβανο, αναφέρει το BBC σε ανάλυση του.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μιλάει ήδη για τον πόλεμο σε παρελθοντικό χρόνο. Έχει ανακηρύξει τη νίκη του και χρειάζεται μια έξοδο. Όχι μόνο έχει προγραμματισμένη επίσημη επίσκεψη από τον βασιλιά Κάρολο αργότερα αυτόν τον μήνα, ακολουθούμενη από μια σύνοδο κορυφής με τον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ τον Μάιο, αλλά υπάρχουν και ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο. Με την περίοδο των καλοκαιρινών διακοπών στην Αμερική να πλησιάζει, ο Τραμπ χρειάζεται επίσης οι τιμές της βενζίνης να υποχωρήσουν στα επίπεδα που ήταν πριν από τον πόλεμο.

Το καθεστώς του Ιράν έχει τους δικούς του λόγους για να τερματίσει τον πόλεμο. Είναι πιο προκλητικό από ποτέ, εξακολουθεί να είναι σε θέση να εκτοξεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με τους «πολεμιστές» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να δημοσιεύουν βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που χλευάζουν τον Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά το Ιράν έχει υποστεί τεράστιες ζημιές. Οι πόλεις έχουν περιέλθει σε οικονομικό αδιέξοδο και το καθεστώς χρειάζεται χρόνο για να ανασυνταχθεί και θα προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει τις συνομιλίες στο Πακιστάν για να ενισχύσει τη θέση του.

Οι Πακιστανοί μεσάζοντες που θα μετακινούνται μεταξύ των δύο αντιπροσωπειών έχουν δύσκολη δουλειά. Οι δηλωμένες θέσεις των δύο πλευρών απέχουν όσο το δυνατόν περισσότερο.

Ο Τραμπ έχει ένα σχέδιο 15 σημείων που δεν έχει δημοσιευτεί, αλλά οι διαρροές του το κάνουν να ακούγεται περισσότερο σαν έγγραφο παράδοσης παρά ως βάση για διαπραγματεύσεις. Το σχέδιο 10 σημείων του Ιράν περιέχει μια λίστα απαιτήσεων που η Αμερική έχει απορρίψει επανειλημμένα στο παρελθόν.

Η δημιουργία μιας πιο βιώσιμης εκεχειρίας θα απαιτήσει κάποιο είδος συμφωνίας για να συνεχιστεί τουλάχιστον η συζήτηση σχετικά με τις αντιφατικές λίστες των δύο πλευρών με τα δυσεπίλυτα ζητήματα.

Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Το πιο κρίσιμο ζήτημα των διαπραγματεύσεων αφορά στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.

Αν συνεχίσουν να παραμένουν κλειστά, το Ιράν θα διατηρήσει έναν στρατηγικό μοχλό πίεσης στη διεθνή οικονομία, καθώς περίπου το 20% των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου περνούσε καθημερινά από εκεί πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης.

Η Τεχεράνη φέρεται να επιδιώκει την «θεσμοθέτηση» ελέγχου του περάσματος, επιβάλλοντας άδειες διέλευσης και τέλη σε πλοία, εξέλιξη που προκαλεί έντονη ανησυχία στις χώρες του Κόλπου.

Οι παίκτες και οι αναδιανομή ρόλων στην Μέση Ανατολή

Η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο Ιράν και τις ΗΠΑ, αλλά επηρεάζει συνολικά τη γεωπολιτική ισορροπία της Μέσης Ανατολής.

Το Ισραήλ, υπό τον πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, συνεχίζει την επιθετική του στρατηγική απέναντι στο Ιράν και συμμάχους του, κυρίως τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Οι αεροπορικές επιδρομές στον Λίβανο, που έχουν προκαλέσει εκατοντάδες θύματα, απειλούν να εκτροχιάσουν τις συνομιλίες στο Πακιστάν.

Παράλληλα, η ασάφεια γύρω από το αν η εκεχειρία περιλαμβάνει ή όχι τον Λίβανο δημιουργεί διπλωματικό χάος, με διαφορετικές ερμηνείες από ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν και περιφερειακούς παίκτες.

Την ίδια ώρα η Κίνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, επιδιώκοντας σταθερότητα στις ροές ενέργειας, ενώ η Ρωσία αξιοποιεί τη συγκυρία για να ενισχύσει τη δική της επιρροή.

Το Πεκίνο, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει ήδη ασκήσει πίεση για τη συνέχιση των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, καθώς η ενεργειακή του ασφάλεια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ροές μέσω του Περσικού Κόλπου.

Μια εύθραυστη εκεχειρία και ένας πόλεμος χωρίς ξεκάθαρο τέλος

Παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης, το BBC καταλήγει ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται ακόμη σε φάση αναδιάταξης και όχι σταθεροποίησης.

Η απουσία εμπιστοσύνης μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη, η ασάφεια των συμφωνιών και η συνεχιζόμενη στρατιωτική δραστηριότητα δείχνουν ότι ακόμη και αν επιτευχθεί προσωρινή εκεχειρία, δεν υπάρχουν εγγυήσεις για τη διάρκειά της.

Για τους απλούς πολίτες στην περιοχή που έχουν ήδη βιώσει εβδομάδες πολέμου, βομβαρδισμών και ενεργειακής αστάθειας, η ελπίδα για οριστικό τέλος της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιη – και ίσως μακρινή.