Γιατί η συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν δεν είναι η αρχή του τέλους – Τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά

Παρά τις πανηγυρικές αναρτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ μετά την επίτευξη της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν, υπάρχουν ακόμη αναπάντητα ερωτήματα και ανοιχτά ζητήματα ως προς το πλαίσιο.

Χαρακτηριστικός είναι ο τίτλος του Sky News που κάνει λόγο λόγο για «συμφωνία που δεν είναι η αρχή του τέλους αλλά το τέλος της αρχής» θέλοντας να τονίζει τα γκρίζα σημεία του deal που δεν έχουν αναφερθεί ακόμη λόγω της έλλειψης λεπτομερειών. Στο ίδιο πλαίσιο, το BBC αναφέρει ότι η εξέλιξη αποτελεί μόνο την αρχή σε μία μακρά διαδικασία η οποία βέβαια παραμένει ρευστή με πολλούς άγνωστους παράγοντες.

Όπως σημειώνει το βρετανικό δίκτυο σε αυτό που συμφωνούν οι δύο πλευρές είναι η παρουσία του Λιβάνου στο κείμενο του μνημονίου. Ο Λίβανος τουλάχιστον στα αρχικά στάδια των συζητήσεων αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι καθώς δεν υπάρχει καμία εγγύηση ούτε από το Ισραήλ ούτε από την Χεζμπολάχ ότι τερματιστούν οι στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.

Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής, μετά την τελετή υπογραφής της Παρασκευής, θα ξεκινήσει μια περίοδος 60 ημερών κατά την οποία ΗΠΑ και Ιράν θα πρέπει να συμφωνήσουν για το πώς να καταστρέψουν και να απομακρύνουν το εμπλουτισμένο ουράνιο που έχει στην κατοχή της η Τεχεράνη.

Διαφωνία υπάρχει και για τα Στενά του Ορμούζ καθώς οι δυο πλευρές δεν φαίνεται να συμφωνούν στο χρονοδιάγραμμα της άρσης των κυρώσεων και των απαγορεύσεων.

«Ένα πράγμα είναι σαφές, ωστόσο: Η διαβεβαίωση του Τραμπ προς τον ιρανικό λαό ότι “η βοήθεια ήταν καθ’ οδόν” και ότι, όταν οι ΗΠΑ θα είχαν τελειώσει, η κυβέρνηση θα ήταν δική τους, δεν φαίνεται πιθανό να συμβεί σύντομα» καταλήγει το BBC.

Τι γνωρίζουμε

Σε ένα θολό τοπίο υπάρχουν πράγματα που γνωρίζουμε για το deal ΗΠΑ – Ιράν. Για αρχή το έγγραφο παρουσιάζεται ως μνημόνιο κατανόησης δίνοντας περιθώριο στις δύο πλευρές να έρθουν σε τελική συμφωνία. Ακόμη, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν, θα εγκριθεί από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν που έκανε γνωστή την επί της αρχής συμφωνίας στο πλαίσιο, η συμφωνία προβλέπει «τον άμεσο και οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Αυτή η τοποθέτηση φέρει αρκετά ερωτήματα καθώς στην σύγκρουση υπάρχει και το μέρος του Ισραήλ που δεν φαίνεται διατεθειμένο να κάτσει στο τραπέζι των συζητήσεων υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις στον Λίβανο είναι ξεχωριστό ζήτημα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η κύρια ναυτιλιακή οδός, την οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει, θα ανοίξει την Παρασκευή. Διέταξε επίσης να αρθεί τότε ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων από τις ΗΠΑ. Το στενό θα είναι «μόνιμα χωρίς χρέωση», δήλωσε στους New York Times.

Το έγγραφο συμφωνίας, σημείωσε το ειδησεογραφικό πρακτορείο του Ιράν, προβλέπει «την αποδέσμευση 24 δισεκ. δολαρίων που έχουν ”παγώσει” κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών» που θα αρχίσει μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου με τις ΗΠΑ.

«Το μισό από αυτό το ποσό θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων», κατά το κείμενο – που είχε ήδη μεταδοθεί από το Mehr στις 13 Ιουνίου και δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα. Ωστόσο, την είδηση διαψεύδουν οι ΗΠΑ.

Τα πυραυλικά συστήματα του Ιράν δεν αναφέρονται εκτενώς στο πλαίσιο αλλά το Mehr δήλωσε ότι το Μνημόνιο Συνεργασίας το αποκλείει από τις τελικές συνομιλίες. Αυτό μπορεί ξανά να αποτελέσει σημείο τριβής καθώς κανείς δεν γνωρίζει την στάση που θα κρατήσει το Ισραήλ.

Τέλος το κρίσιμο ζήτημα, το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν θα αντιμετωπιστεί κατά τη διάρκεια της 60ήμερης κατάπαυσης του πυρός, δήλωσαν πηγές στο Reuters. Οι απόψεις των ΗΠΑ και του Ιράν εξακολουθούν να διίστανται:

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε πριν από την ανακοίνωση ότι μια συμφωνία θα έβλεπε το απόθεμα να απομακρύνεται και να καταστρέφεται. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το προσχέδιο συμφωνίας επιτρέπει στο Ιράν να αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο του εντός της χώρας.

Ο Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι εάν το Ιράν δεν καταφέρει να καταλήξει σε πυρηνική συμφωνία, θα επανεκκινήσει στρατιωτικές επιθέσεις ή θα καταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες «θεματοφύλακα της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής.

Σε ελεύθερη πτώση το πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν κατά 4% μετά την έναρξη των συναλλαγών στην Ασία, μετά την ανακοίνωση για τη συμφωνία.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ειδικότερα, τα ξημερώματα της Δευτέρας 15/6, η τιμή του βαρελιού στο Brent Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, προς παράδοση τον Αύγουστο, υποχωρούσε κατά 4%, στα 83,84 δολάρια. Η τιμή του αργού WTI υποχωρούσε κατά 4,51%, στα 81,05 δολάρια, ενώ η πτώση έφθασε ως το 5% αμέσως μετά το άνοιγμα.

Υπενθυμίζεται ότι οι αγορές πετρελαίου έχουν αντιμετωπίσει ισχυρό πλήγμα από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να επηρεάζει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου.

Την ίδια ώρα, ο ιαπωνικός δείκτης Nikkei σημείωσε άνοδο 3% και ο Kospi 4% μετά την ανακοίνωση της ειρηνευτικής συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν.