Ένας πόλεμος επιλογής

Του Σωτήρη Ντάλη

Πρόκειται για έναν πόλεμο επιλογής με αβέβαιο μέλλον. Στόχος τους είναι να «αναδιαμορφώσουν» το Ιράν, τον γεωπολιτικό και γεωοικονομικό χάρτη της ευρύτερης περιοχής. Όμως, οι προθέσεις των δυο χωρών δεν είναι απολύτως ταυτόσημες. Το Ισραήλ έχει μια ξεκάθαρη στρατηγική με μεγάλη συνοχή. Θέλει να γονατίσει και να ταπεινώσει το Ιράν. Η φράση του ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου πως «η ημέρα της επίθεσης είχε αποφασιστεί εδώ και καιρό», είναι χαρακτηριστική.

Από την πλευρά των ΗΠΑ, σύμφωνα με τα τρέχοντα δεδομένα, οι προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν, ο οποίος το 2011 κατηγορούσε τον Ομπάμα πως θα κάνει πόλεμο με το Ιράν, παραμένουν ένα κράμα αντιφάσεων, που κινούνται μεταξύ στοχευμένων στρατιωτικών πληγμάτων και μιας ρητορικής περί ανατροπής του καθεστώτος.

Η επιχείρηση «αστραπή» που θα οδηγούσε σε γρήγορη αλλαγή καθεστώτος και θα εμφάνιζε τον Τραμπ νικητή δεν λειτούργησε αποτελεσματικά και τώρα θα πρέπει να εξηγήσει στο εσωτερικό γιατί παρέκαμψε τα νομοθετικά σώματα των ΗΠΑ, όταν πολύ πρόσφατα το Ανώτατο Δικαστήριο τού θύμιζε τα συνταγματικά του όρια.

Το ερώτημα είναι, μέχρι πού είναι διατεθειμένος να φτάσει; Η αρχική «στρατηγική» του της «μέγιστης πίεσης» που έγινε στρατιωτική δεν οδήγησε σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ επανέφερε αρχικά την πολιτική της «μέγιστης πίεσης» για να αναγκάσει την Τεχεράνη σε μια νέα συμφωνία για τα πυρηνικά. Ωστόσο, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων, ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 η «Επιχείρηση Επική Οργή» (Operation Epic Fury), μια σειρά μαζικών αεροπορικών επιθέσεων σε συνεργασία με το Ισραήλ.

Εμπλοκή όμως Ρωσίας και Κίνας δεν θα υπάρξει. Ειδικά ο Πούτιν με την μάλλον ήπια αντίδρασή του, θα εισπράξει κι άλλη υποστήριξη από τον Τραμπ στην Ουκρανία. Και η μεγάλη αύξηση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ακόμα καλύτερα γι’ αυτόν για να χρηματοδοτήσει τον πέμπτο χρόνο του πολέμου του στην Ουκρανία. Εδώ αξίζει να υπογραμμίσει κανείς πως το Ισραήλ ποτέ δεν καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η αμερικανική συμμετοχή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν, είναι βέβαια ένα μήνυμα προς την Κίνα γιατί αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη θα μπορούσε να απομακρύνει το Ιράν από τις στενές στρατιωτικές και ενεργειακές σχέσεις με το Πεκίνο.

Τον Ιανουάριο ο Τραμπ ανέτρεψε και φυλάκισε τον Μαδούρο τον σημαντικότερο εταίρο της Κίνας στη Λατινική Αμερική και πήρε τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας μέσω της νέας διοίκησης της χώρας. Δεν υπάρχει πλέον σενάριο εκδημοκρατισμού όπως υποστήριζαν οι ΗΠΑ.

Τώρα ήλθε η σειρά του Ιράν, του βασικού πυλώνα της διείσδυσης της Κίνας στη Μέση Ανατολή. Οι δυο χώρες είχαν υπογράψει το 2021 μια συμφωνία τεράστιων επενδύσεων στο Ιράν από πλευράς Πεκίνου, που θα έφτανε σε βάθος 25 ετών τα 400 δισεκατομμύρια δολλάρια .

Μια παρατεταμένη σύγκρουση στην περιοχή του Περσικού Κόλπου θα πλήξει την οικονομία της Κίνας , καθώς θα χάσει μια πηγή φθηνού πετρελαίου και θα την ανάγκαζε να στραφεί σε άλλους ενεργειακούς εφοδιασμούς.

Κι όλα αυτά, περίπου ένα μήνα πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο.

*Καθηγητής διεθνών σχέσεων και ευρωπαϊκής ενοποίησης, Πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου