Σερβία: Στις κάλπες 6,45 εκατ. ψηφοφόροι – Η μεγάλη αναμέτρηση Βούτσιτς και φοιτητών

Στις κάλπες προσέρχονται την Κυριακή (25/10) περίπου 6,45 εκατομμύρια ψηφοφόροι στη Σερβία, προκειμένου να εκλέξουν τους 250 βουλευτές της νέας Εθνοσυνέλευσης, σε μια εκλογική αναμέτρηση που πραγματοποιείται υπό συνθήκες έντονης πολιτικής και κοινωνικής πόλωσης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η αντιπαράθεση ανάμεσα στον πρώην πρόεδρο της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, και τη «Φοιτητική Λίστα», το πολιτικό εγχείρημα που αναδείχθηκε μέσα από τις μαζικές κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς και της αδιαφάνειας.

Οι εκλογές αποτελούν κρίσιμη δοκιμασία για την πολιτική κυριαρχία του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), το οποίο βρίσκεται στην εξουσία από το 2012.

Το αποτέλεσμα θα καθορίσει τη σύνθεση του νέου κοινοβουλίου και τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθιές κοινωνικές αντιθέσεις.

Ο Βούτσιτς και η «Ενωμένη Σερβία»

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ηγείται του εκλογικού συνδυασμού «Ενωμένη Σερβία», στον οποίο συμμετέχουν το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα και μικρότερα πολιτικά κόμματα.

Ο πρώην πρόεδρος παραιτήθηκε από το προεδρικό αξίωμα τον Σεπτέμβριο του 2026, προκειμένου να συμμετάσχει στην εκλογική αναμέτρηση ως υποψήφιος για την πρωθυπουργία.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός προβάλλει ως βασικά στοιχεία της εκστρατείας του την πολιτική σταθερότητα, την οικονομική ανάπτυξη και την εθνική κυριαρχία.

Απέναντί του βρίσκεται πλέον ένας αντίπαλος με διαφορετική προέλευση από την παραδοσιακή κομματική αντιπολίτευση.

Η «Φοιτητική Λίστα» και η τραγωδία που πυροδότησε τις διαδηλώσεις

Η «Φοιτητική Λίστα», με επίσημη ονομασία «Students Are Winning», προέκυψε από το φοιτητικό κίνημα που πρωτοστάτησε στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις των τελευταίων δύο ετών.

Η αφετηρία των κινητοποιήσεων ήταν η τραγωδία της 1ης Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε στέγαστρο στον ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ.

Από την κατάρρευση έχασαν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.

Το δυστύχημα προκάλεσε κύμα οργής, με τους φοιτητές να ζητούν λογοδοσία, διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και διερεύνηση ενδεχόμενων ευθυνών για την κατασκευή και ανακαίνιση του σταθμού.

Οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν σταδιακά σε ολόκληρη τη χώρα, με διαδηλώσεις, αποκλεισμούς πανεπιστημίων και συγκεντρώσεις πολιτών.

Το κίνημα εξελίχθηκε σε οργανωμένη πολιτική παρουσία, καταθέτοντας εκλογική λίστα με 250 υποψηφίους.

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Η εικόνα των δημοσκοπήσεων παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις, ανάλογα με την εταιρεία που πραγματοποίησε την έρευνα.

Σε δημοσκόπηση του ινστιτούτου NSPM, που δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου, η «Φοιτητική Λίστα» συγκέντρωνε 44,5% μεταξύ των αποφασισμένων ψηφοφόρων, έναντι 42,7% για τον συνασπισμό του Βούτσιτς.

Αντίθετα, δημοσκόπηση της Ipsos, που δημοσιεύθηκε στις 22 Οκτωβρίου, κατέγραφε 47,4% για τον κυβερνητικό συνασπισμό και 40% για τη φοιτητική παράταξη.

Οι διαφορές αυτές δείχνουν ότι δεν υπάρχει ενιαία δημοσκοπική εικόνα για τον συσχετισμό δυνάμεων.

Επιπλέον, ο περιορισμένος αριθμός δημοσίως διαθέσιμων ερευνών και οι διαφορές στις μεθοδολογίες τους καθιστούν δύσκολη την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων για το τελικό αποτέλεσμα.

Βαθιά πόλωση και αλληλοκατηγορίες

Η προεκλογική περίοδος χαρακτηρίστηκε από ιδιαίτερα υψηλούς τόνους.

Στελέχη του κυβερνητικού στρατοπέδου έχουν κατηγορήσει τους φοιτητές ότι εξυπηρετούν ξένα συμφέροντα και ότι επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση της χώρας.

Από την πλευρά τους, εκπρόσωποι του φοιτητικού κινήματος και της αντιπολίτευσης καταγγέλλουν πρακτικές εκφοβισμού, πιέσεις προς ψηφοφόρους, εξαγορά ψήφων και παρεμβάσεις σε βάρος ακτιβιστών.

Οι συγκεκριμένες καταγγελίες αποτελούν αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης και δεν μπορούν να θεωρηθούν συλλήβδην αποδεδειγμένες.

Το κλίμα έχει προκαλέσει ανησυχία για την ομαλή διεξαγωγή της ψηφοφορίας και την αποδοχή του εκλογικού αποτελέσματος από όλες τις πλευρές.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί τις εξελίξεις

Οι εξελίξεις στη Σερβία βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η χώρα παραμένει υποψήφια προς ένταξη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υπογραμμίσει τη σημασία της ομαλής λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών και του σεβασμού των εκλογικών διαδικασιών.

Όπως επισημάνθηκε από την ευρωπαϊκή πλευρά, η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών αποτελεί βασική προϋπόθεση της ενταξιακής διαδικασίας.

Η διεθνής προσοχή επικεντρώνεται στη διαφάνεια της ψηφοφορίας, στην καταμέτρηση των ψήφων και στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες καταγγελίες.

Πότε ανοίγουν και πότε κλείνουν οι κάλπες

Η εκλογική διαδικασία θα ξεκινήσει την Κυριακή στις 07:00 το πρωί, τοπική ώρα Σερβίας, και θα ολοκληρωθεί στις 20:00.

Για την Ελλάδα, οι ώρες αντιστοιχούν σε 08:00 το πρωί και 21:00 το βράδυ.

Οι Σέρβοι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν 250 βουλευτές, ενώ για τον σχηματισμό κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας απαιτούνται τουλάχιστον 126 έδρες.

Η αναμέτρηση θα αποτελέσει σημαντικό πολιτικό σταθμό για τη Σερβία, καθώς θα αποτυπώσει τον συσχετισμό δυνάμεων ανάμεσα στον κυβερνητικό συνασπισμό και στο φοιτητικό κίνημα που αναπτύχθηκε μετά την τραγωδία του Νόβι Σαντ.