Bayt: Το σκοτεινό κέντρο εξουσίας του καθεστώτος στο Ιράν που κληρονόμησε ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Εδώ και κάποια 24ωρα, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αποτελεί τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν αναλαμβάνοντας την θέση εξουσίας που ενίσχυσε ο πατέρας του Αλί Χαμενεΐ ο οποίος σκοτώθηκε κατά την πρώτη ημέρα της επίθεσης που εξαπέλυσαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Ο Χαμενεΐ ρύθμιζε οτιδήποτε αφορούσε το κράτος του Ιράν από το λεγόμενο Bayt-e Rahbari που είναι κάτι περισσότερο από απλά ένα γραφείο καθώς αποτελεί κέντρο εξουσίας που λειτουργεί ως ένα εκτεταμένο δίκτυο που ελέγχει απόλυτα τους μοχλούς εξουσίας (στρατό, σώματα και υπηρεσίες ασφαλείας, οικονομικά ιδρύματα), επιτρέποντας στον ηγέτη του Ιράν να παρακάμπτει την κυβέρνηση και το κοινοβούλιο.

Το κέντρο εξουσίας που τώρα περνά στα χέρια του Μοτζτάμπα είναι γνωστό στα περσικά ως Bayt-e Rahbari, δηλαδή «Οίκος του Ανώτατου Ηγέτη», και συχνά αποκαλείται απλώς Bayt. Παραδοσιακά, στο σιιτικό Ισλάμ, κάθε αγιατολάχ διατηρεί ένα τέτοιο γραφείο για να ασχολείται με τα θρησκευτικά ζητήματα των πιστών και να οργανώνει δραστηριότητες όπως η φιλανθρωπία. Όμως κατά την διάρκεια της ηγεμονίας του Αλί Χαμενεΐ, το Bayt μετατράπηκε σε ένα κέντρο ελέγχου του καθεστώτος.

Σύμφωνα με τους New York Times, ο Αλί Χαμενεΐ χρησιμοποιούσε το γραφείο του ως ένα τεράστιο κέντρο εθνικής ασφάλειας που επιβλέπει τον στρατό, τις μυστικές υπηρεσίες, την οικονομία, την εξωτερική πολιτική αλλά και το θρησκευτικό κατεστημένο.

Σήμερα στο Bayt εργάζονται περίπου 4.000 άτομα, ενώ ακόμη 40.000 συνεργάζονται με το δίκτυό του σε διάφορους κρατικούς θεσμούς. Ο Αλί Χαμενεΐ δημιούργησε παράλληλες δομές για σχεδόν κάθε υπουργείο, τοποθετώντας ισχυρούς εκπροσώπους για θέματα εξωτερικής πολιτικής, εκπαίδευσης, πολιτισμού και άλλων τομέων, ώστε να διασφαλίζεται ότι η κυβερνητική πολιτική ακολουθεί τις κατευθύνσεις του. Επίσης ελέγχει άμεσα τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Σύμφωνα με αναφορές, ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, έχει διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στη διασύνδεση του γραφείου με τις υπηρεσίες πληροφοριών και τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, 56 ετών και δεύτερος από τους τέσσερις γιους του εκλιπόντος ηγέτη, θεωρούνταν ήδη επί χρόνια ο «μίνι Ανώτατος Ηγέτης», καθώς συμβούλευε τον πατέρα του και είχε ενεργό ρόλο στον συντονισμό των δραστηριοτήτων του γραφείου. Οι τρεις αδελφοί του συμμετείχαν επίσης ως σύμβουλοι.

Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν ότι η θρησκευτική βαρύτητα του αξιώματος έχει μειωθεί ακόμη περισσότερο. Ο 56χρονος είναι ιερωμένος μεσαίας βαθμίδας  – αν και τα επίσημα μέσα άρχισαν αμέσως να τον αποκαλούν αγιατολάχ.

Αν και η κυρίαρχη ιδεολογία στο Ιράν δεν βλέπει κατ’ αρχήν με καλό μάτι την κληρονομική διαδοχή, οι αναλυτές εκτιμούν ότι, όπως και ο πατέρας του, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θα στηριχθεί κυρίως στις δυνάμεις ασφαλείας και στους Φρουρούς της Επανάστασης, με τους οποίους διατηρεί στενές σχέσεις από νεαρή ηλικία. Μάλιστα, η σχέση του με τους διοικητές του Σώματος των Φρουρών χρονολογείται από τα τελευταία χρόνια του πολέμου Ιράν–Ιράκ τη δεκαετία του 1980 όταν πολέμησε ως νεαρός εθελοντής. 

Σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια βαθύτερη μεταμόρφωση του καθεστώτος: από μια θεοκρατική δημοκρατία που γεννήθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 σε ένα πιο σκληρό, συγκεντρωτικό κράτος ασφάλειας.