Παγκόσμια Ημέρα Αυτοάνοσης και Αυτοφλεγμονώδους Αρθρίτιδας: Οι νέες θεραπείες που δίνουν αισιοδοξία 

Ή αυτοάνοση αρθρίτιδα είναι μια χρόνια νόσος στην οποία το ίδιο το ανοσοποιητικό μας σύστημα «μπερδεύεται» και επιτίθεται στις αρθρώσεις και σε άλλα όργανα του σώματος. 

Περίπου 150.000 με 200.000 άνθρωποι στην Ελλάδα και πάνω από 30 εκατομμύρια παγκοσμίως, ζουν σήμερα με αυτοάνοση αρθρίτιδα.

Στη χώρα μας, μόνο τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των ανθρώπων με ρευματοειδή αρθρίτιδα έχει αυξηθεί κατά 20%. Όμως το αισιόδοξο είναι πως υπάρχουν  θεραπείες, ορισμένες πραγματικά πρωτοποριακές που αλλάζουν δραστικά τη ζωή των ασθενών.

Αυτή είναι η εικόνα που αναδεικνύει η Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα (ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α.) με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αυτοάνοσης & Αυτοφλεγμονώδους Αρθρίτιδας 2026, που τιμάται στις 20 Μαΐου.

Η νόσος που χτυπάει όλα το σώμα 

Η αυτοάνοση αρθρίτιδα δεν είναι «απλά ένας πόνος στις αρθρώσεις». Είναι μια νόσος που μπορεί να χτυπήσει ολόκληρο το σώμα: αρθρώσεις, δέρμα, μάτια, καρδιά, πνεύμονες, έντερο, αγγεία. Όταν δεν αναγνωρίζεται έγκαιρα, οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση, χειρότερη ποιότητα ζωής, εντάσεις στις σχέσεις και αυξημένο κόστος υγείας  όπως αναφέρει η Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα.

Τα στοιχεία σοκ για την Ελλάδα 

Στη χώρα μας, η εικόνα έχει ως εξής:

• 70.000 – 100.000 Έλληνες με ρευματοειδή αρθρίτιδα.

• Περίπου 35.000 με ψωριασική αρθρίτιδα.

• Περίπου 30.000 με αξονική σπονδυλοαρθρίτιδα.

• Περίπου 23.000 με Sjögren και 11.000 με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο.

• Αύξηση κατά 20% στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα την τελευταία τετραετία.

• 3 φορές πιο συχνά στις γυναίκες από ό,τι στους άντρες.

• Καθυστέρηση στη διάγνωση: μήνες έως και χρόνια. Όσο περνά ο χρόνος, οι αρθρώσεις παθαίνουν μη αναστρέψιμη ζημιά.

Οι νέες θεραπείες που αλλάζουν τη ζωή των ασθενών 

Σήμερα στην Ελλάδα όπως τονίζει η Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα, η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών έχει ήδη πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες με έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων και το ΕΟΦ. 

-Διαθέσιμα και χορηγούμενα είναι: οι κλασικοί βιολογικοί παράγοντες (anti-TNF, anti-IL-6, anti-CD20, αναστολείς CTLA-4 κ.ά.) και τα βιο-ομοειδή τους, τα νεότερα από του στόματος χάπια (αναστολείς JAK – tofacitinib, baricitinib, upadacitinib, filgotinib), οι αναστολείς IL-17 και IL-23 (secukinumab, ixekizumab, guselkumab, risankizumab) και το νέο βιολογικό bimekizumab, το οποίο μπλοκάρει ταυτόχρονα δύο μέτωπα της φλεγμονής (IL-17A και IL-17F) και έχει έγκριση στην Ελλάδα για ψωριασική αρθρίτιδα και αξονική σπονδυλοαρθρίτιδα. 

-Διαθέσιμες είναι επίσης πιο φιλικές μορφές χορήγησης, υποδόριες αυτοενέσεις που γίνονται στο σπίτι και προσιτότερα βιο-ομοειδή – ενώ συγκεκριμένα φάρμακα έχουν πλέον έγκριση και για παιδιά με νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα.

Η πρώτη συσκευή που μειώνει τη φλεγμονή 

Μια εξέλιξη που τραβά τα φώτα διεθνώς αλλά δεν έχει φτάσει ακόμα στους Έλληνες ασθενείς είναι η πρώτη μικροσκοπική συσκευή νευροανοσορρύθμισης (γνωστή ως «νευροδιεγέρτης πνευμονογαστρικού»). Τοποθετείται με μικρή επέμβαση και στέλνει ήπια ηλεκτρικά σήματα σε ένα νεύρο, ώστε να μειωθεί η φλεγμονή. Εγκρίθηκε στις ΗΠΑ τον Ιούλιο 2025 για ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα, αλλά στην Ευρώπη και την Ελλάδα δεν είναι ακόμη διαθέσιμη ωστόσο αναμένεται έγκριση από τον EMA. 

Θεραπείες σε ερευνητικό στάδιο δίνουν ελπίδες 

Στον ίδιο «ορίζοντα του εγγύς μέλλοντος» βρίσκονται και νέες μορφές υπαρχουσών θεραπειών (π.χ. ενδοφλέβια χορήγηση secukinumab) καθώς και νέες ενδείξεις για το deucravacitinib στην ψωριασική αρθρίτιδα.

Τέλος, μεγάλη ελπίδα για το μέλλον δίνουν θεραπείες που βρίσκονται ακόμα σε ερευνητικό στάδιο, δηλαδή μέσα σε κλινικές μελέτες και όχι ακόμη εγκεκριμένες ως καθιερωμένη θεραπεία πουθενά στον κόσμο για τα αυτοάνοσα νοσήματα. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι κυτταρικές θεραπείες CAR-T (όπου παίρνουμε κύτταρα από τον ίδιο τον ασθενή, τα «εκπαιδεύουμε» στο εργαστήριο και τα ξαναβάζουμε στο σώμα του), με εντυπωσιακές υφέσεις σε σοβαρές μορφές λύκου στις πρώτες διεθνείς δοκιμές, καθώς και νέα μόρια σε προχωρημένες κλινικές δοκιμές και αναγεννητικές προσεγγίσεις με βλαστοκύτταρα. Ορισμένα από αυτά εκτιμάται ότι θα φτάσουν στην κλινική πράξη μέσα στα επόμενα 2–3 χρόνια.

Η έγκαιρη διάγνωση σώζει τις αρθρώσεις 

Αν διαγνωστεί γρήγορα ο ασθενής ,  ιδανικά μέσα στους 3 πρώτους μήνες και αν ο πάρει έγκαιρα τη σωστή θεραπεία, ο πόνος υποχωρεί, η φλεγμονή σταματά και οι αρθρώσεις σώζονται.

Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, αυτή η «κούρσα με τον χρόνο» έχει ήδη οργανωθεί συστηματικά. Η EULAR – η ευρωπαϊκή ομοσπονδία ρευματολογίας, στην οποία η ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α. εκπροσωπεί την Ελλάδα ως πλήρες μέλος του πυλώνα ασθενών (PARE) – συνιστά κάθε ασθενή με ύποπτη φλεγμονώδη αρθρίτιδα να εξετάζεται από ρευματολόγο μέσα σε 6 εβδομάδες από τα πρώτα συμπτώματα. 

Το παράδειγμα της Ολλανδίας 

Παράδειγμα αποτελεί η Ολλανδία, όπου το Early Arthritis Clinic του Πανεπιστημίου του Leiden λειτουργεί συνεχώς από το 1993 ως κέντρο ταχείας υποδοχής, διάγνωσης και έναρξης θεραπείας. Αντίστοιχα οργανωμένα δίκτυα έχουν αναπτυχθεί στη Γαλλία,στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γερμανία, την Ισπανία και τη Σκανδιναβία. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχο εθνικά δομημένο δίκτυο. 

Η ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α. ζητά:

• Ίση και γρήγορη πρόσβαση όλων των ασθενών στις σύγχρονες θεραπείες, ανεξάρτητα από τόπο κατοικίας, ηλικία ή ασφάλιση.

• Ιατρεία ταχείας διάγνωσης για όσους εμφανίζουν τα πρώτα συμπτώματα αρθρίτιδας, σε όλη την Ελλάδα.

• Καλύτερη ενημέρωση των γιατρών πρωτοβάθμιας φροντίδας, ώστε ο ασθενής να φτάνει πιο γρήγορα στον ρευματολόγο.

• Ψυχολογική υποστήριξη για ασθενείς και οικογένειες, η αυτοάνοση αρθρίτιδα δεν επηρεάζει μόνο το σώμα.

«Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: όλο και περισσότεροι συμπολίτες μας ζουν με αυτοάνοση αρθρίτιδα. Η καλή είδηση είναι ότι η επιστήμη προχωρά γρηγορότερα από ποτέ. Σήμερα υπάρχουν θεραπείες που πριν από δέκα χρόνια έμοιαζαν με επιστημονική φαντασία. Η μάχη μας τώρα είναι μία: αυτές οι θεραπείες να φτάνουν έγκαιρα και ισότιμα σε κάθε ασθενή στην Ελλάδα. Κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να χάνει αρθρώσεις, εργασία ή χρόνια ζωής επειδή διαγνώστηκε αργά ή επειδή δεν είχε πρόσβαση.» δηλώνει η κα Καίτη Αντωνοπούλου, Πρόεδρος της ΕΛΕΑΝΑ.