Προστασία των ανηλίκων από καπνό και νικοτίνη: Από την ενημέρωση στην πρόληψη

Η προστασία των ανηλίκων από την πρόσβαση σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης δεν μπορεί να εξαρτάται από μία μόνο παρέμβαση. Χρειάζεται ενημέρωση, εφαρμογή των κανόνων, σύγχρονα εργαλεία και, κυρίως, επένδυση στην εκπαίδευση και την πρόληψη.

Σε αυτή τη λογική βασίζεται η πρωτοβουλία που αναπτύσσει από το 2025 η BAT Hellas, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας.

Μια προσπάθεια που ξεκίνησε από την ενημέρωση γύρω από την απαγόρευση πρόσβασης των ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης και σταδιακά διευρύνθηκε, ενσωματώνοντας την τεχνολογία και πλέον την εκπαίδευση.

Το πρώτο βήμα: Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση

Η αρχή έγινε στην 89η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου η συνεργασία της BAT Hellas με το Υπουργείο Υγείας έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης γύρω από τη νομοθεσία που απαγορεύει την πρόσβαση των ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης.

Το ζητούμενο δεν ήταν μόνο να γίνει περισσότερο γνωστό τι προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο. Ήταν παράλληλα να ενισχυθεί η αντίληψη ότι η προστασία των παιδιών αποτελεί ευθύνη που αφορά το σύνολο της κοινωνίας.

Άλλωστε, η αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Στην καθημερινότητα εμπλέκονται τα σημεία λιανικής, οι επαγγελματίες, οι επιχειρήσεις, οι καταναλωτές και οι ίδιοι οι πολίτες.

Η ενημέρωση αποτέλεσε έτσι το πρώτο στάδιο μιας ευρύτερης προσέγγισης, ώστε η εφαρμογή της νομοθεσίας να αποκτήσει ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα.

Η τεχνολογία ως πρόσθετο εργαλείο προστασίας

Το επόμενο βήμα ήταν περισσότερο πρακτικό: πώς μπορεί η τεχνολογία να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή των περιορισμών στο σημείο πώλησης;

Στο πλαίσιο αυτό, η BAT Hellas παρουσίασε στην Ελλάδα λύση για την επαλήθευση της ηλικίας, η οποία αξιοποιεί τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου και βιομετρική ανάλυση προκειμένου να εκτιμά την ενηλικότητα ενός αγοραστή σε πραγματικό χρόνο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα αξιοποίησης αντίστοιχων τεχνολογικών εργαλείων τόσο σε φυσικά σημεία πώλησης όσο και σε ψηφιακά περιβάλλοντα, με την προστασία των προσωπικών δεδομένων να αποτελεί απαραίτητη παράμετρο της εφαρμογής τους.

Η τεχνολογία πέρασε στη συνέχεια από τη θεωρία στην πράξη, μέσω πιλοτικής εφαρμογής σε 100 σημεία πώλησης στην Αττική.

Με αυτόν τον τρόπο κατέστη δυνατή η αξιολόγηση της λειτουργικότητας μιας τέτοιας λύσης σε πραγματικές συνθήκες αγοράς.

«Καπνός και Νικοτίνη κάτω των 18; Με την καμία!»

Η επόμενη φάση της προσπάθειας εστιάζει ακόμη περισσότερο στην πρόληψη.

Στην 90ή ΔΕΘ παρουσιάστηκε η νέα καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του Υπουργείου Υγείας, την οποία στηρίζει η BAT Hellas, με κεντρικό μήνυμα:

«Καπνός και Νικοτίνη κάτω των 18; Με την καμία!»

Στόχος της καμπάνιας είναι να ενισχυθεί το μήνυμα ότι οι ανήλικοι δεν πρέπει να έχουν πρόσβαση σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης, μεταφέροντάς το με άμεσο και κατανοητό τρόπο στο ευρύτερο κοινό.

Ωστόσο, η πρόληψη δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε μια επικοινωνιακή καμπάνια. Η μακροπρόθεσμη αλλαγή στάσεων απαιτεί γνώση, διάλογο και καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες.

Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το επόμενο στάδιο της πρωτοβουλίας.

Η πρόληψη περνά πλέον και από το σχολείο

Η BAT Hellas προχωρά, σε συνεργασία με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό SciCo, στην έναρξη προγράμματος σχολικής πρόληψης.

Η φιλοσοφία του προγράμματος δεν περιορίζεται στη μετάδοση πληροφοριών προς τους μαθητές. Επικεντρώνεται στην ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών, ώστε οι ίδιοι να αποκτήσουν γνώσεις και εργαλεία που μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν μέσα στη σχολική κοινότητα.

Στόχος είναι οι μαθητές να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τους κινδύνους και να αξιολογούν τις επιλογές τους με μεγαλύτερη κριτική σκέψη.

Για τον σκοπό αυτό, το πρόγραμμα βασίζεται στη μεθοδολογία «Train the Trainer», ξεκινώντας από την εκπαίδευση των ίδιων των εκπαιδευτικών.

Μέσα από ειδικά διαμορφωμένο εκπαιδευτικό υλικό και σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένα μοντέλο με μεγαλύτερη διάρκεια και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στο σχολικό περιβάλλον.

Έτσι, η παρέμβαση μετακινείται από την αποτροπή μιας συγκεκριμένης πράξης στο σημείο πώλησης προς κάτι ευρύτερο: την έγκαιρη καλλιέργεια γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων που μπορούν να λειτουργήσουν προληπτικά.

Μια συνεργασία με κοινό στόχο

Κατά την παρουσίαση των νέων δράσεων στην 90ή ΔΕΘ, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης αναφέρθηκε στη σημασία της συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας και επιχειρηματικού κόσμου για τον κοινό στόχο της προστασίας των ανηλίκων, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της BAT Hellas προς αυτή την κατεύθυνση.

Η συγκεκριμένη συνεργασία αναδεικνύει ταυτόχρονα μια ευρύτερη διάσταση του ζητήματος.

Η Πολιτεία διαμορφώνει το θεσμικό πλαίσιο, οι επαγγελματίες καλούνται να το εφαρμόζουν, η κοινωνία να το στηρίζει και η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει πρόσθετα εργαλεία. Η εκπαίδευση, από την άλλη πλευρά, μπορεί να λειτουργήσει σε βάθος χρόνου, πριν ακόμη φτάσει η στιγμή της επιλογής.

Σε αυτόν τον άξονα, η πρωτοβουλία της BAT Hellas επιχειρεί να συνδέσει την ενημέρωση, την τεχνολογική καινοτομία και την εκπαίδευση.

Από το 2025 μέχρι σήμερα, η εξέλιξή της αποτυπώνει μια σταδιακή μετάβαση από την επικοινωνία και την ενημέρωση σε μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της πρόληψης.

Γιατί η προστασία των ανηλίκων από τον καπνό και τη νικοτίνη δεν είναι υπόθεση μιας μεμονωμένης καμπάνιας. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί συνέπεια στον χρόνο, συνεργασία και διαρκή επένδυση στην πρόληψη.