Κακοκαιρία: Η εξέλιξη στην Αττική ανά 6ωρο από τον Κολυδά – Τι δείχνουν τα τρία μοντέλα

Την εξέλιξη που θα έχει η κακοκαιρία στη χώρα μας παρουσιάζει ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς μέσα από την ιστοσελίδα του.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία, τα φαινόμενα δεν θα είναι απαραίτητα ακραία σε ένταση, αλλά θα έχουν διάρκεια και επιμονή. Αυτό σημαίνει ότι οι βροχές, ακόμη και αν είναι κατά διαστήματα μέτριες, μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα λόγω της πολύωρης εκδήλωσής τους, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές όπως η Αττική, με την διάρκειά τους να λαμβάνεται περισσότερο υπόψιν απ’ ότι η ένταση.

Αναλυτικά η πρόγνωση του Θοδωρή Κολυδά για την εξέλιξη της κακοκαιρίας:

«Με βάση τα νεότερα προγνωστικά δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου, εξετάσαμε αναλυτικά την εξέλιξη της κακοκαιρίας που επηρεάζει τη χώρα, χωρίζοντας το επεισόδιο σε τέσσερα διαδοχικά εξάωρα. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει μια πιο ρεαλιστική αποτίμηση της χρονικής κατανομής των φαινομένων και αποφεύγει τις απλουστεύσεις που συχνά οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα. Σημειώνεται ότι το Ευρωπαϊκό μοντέλο διαφοροποιείται νεότερα προγνωστικά δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου, εξετάσαμε αναλυτικά την εξέλιξη της κακοκαιρίας που επηρεάζει τη χώρα, χωρίζοντας το επεισόδιο σε τέσσερα διαδοχικά εξάωρα.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει μια πιο ρεαλιστική αποτίμηση της χρονικής κατανομής των φαινομένων και αποφεύγει τις απλουστεύσεις που συχνά οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα. Σημειώνεται ότι το Ευρωπαϊκό μοντέλο διαφοροποιείται σε σχέση με το GFS και το ICON κυρίως ως προς τα εκτιμώμενα ύψη βροχής Μέχρι στιγμής, ωστόσο, το Ευρωπαϊκό παρουσιάζει πιο αξιόπιστη και σταθερή συμπεριφορά , ενώ τα νεότερα τρεξίματά του συγκλίνουν σε ελαφρώς αυξημένα 24ωρα αθροίσματα υετού σε σχέση με τις πρωινές προγνώσεις, χωρίς να αλλάζουν τη συνολική εικόνα της κακοκαιρίας.

Σημαντικές διαφορές ακόμη και «την τελευταία στιγμή»

Η εικόνα που προκύπτει από τα τρία μοντέλα — — δείχνει ότι ακόμη και λίγες ώρες πριν από το επεισόδιο, οι διαφορές στα 24ωρα ύψη υετού παραμένουν σημαντικές (40.4 , 59.7 και 84.8 mm . Αυτό δεν είναι ένδειξη «αστοχίας», αλλά αποτέλεσμα της φύσης του φαινομένου: ένα δυναμικό, ασύμμετρο σύστημα, με υετό που εξαρτάται έντονα από τη μικροκλίμακα, τη σύγκλιση χαμηλών ρευμάτων και τη χρονική επιμονή των ζωνών βροχής.

ECMWF – Συντηρητικό, αλλά σταθερό

Το ευρωπαϊκό μοντέλο εμφανίζεται πιο συγκρατημένο στα ύψη βροχής, με τιμές γύρω στα 40–60 mm για την Αττική. Το πλεονέκτημά του δεν είναι η «ένταση», αλλά η χρονική συνοχή : από τρέξιμο σε τρέξιμο δεν παρουσιάζει απότομες διακυμάνσεις και αποτυπώνει καλύτερα τη διάρκεια του υετού. Αυτή η συμπεριφορά το καθιστά συχνά πιο αξιόπιστο σε επεισόδια παρατεταμένης βροχής, χωρίς έντονη καταιγιδογενή δομή.

ΙCON – Υπερβάλλει στην ποσότητα, όχι απαραίτητα άδικα

Το ICON δίνει σαφώς υψηλότερα αθροίσματα , με τοπικές τιμές που προσεγγίζουν ή ξεπερνούν τα 80 mm. Συχνά κατηγορείται για «υπερβολή», όμως σε τέτοιες περιπτώσεις λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα : αναγνωρίζει καλύτερα τη δυναμική ανατροφοδότηση και τη δυνατότητα τοπικών ραγδαιοτήτων. Δεν σημαίνει ότι θα επαληθευτεί πλήρως, αλλά ότι το ταβάνι του κινδύνου είναι υψηλότερο από αυτό που δείχνουν τα πιο συντηρητικά σενάρια.

GFS – Ενδιάμεσο αλλά ευαίσθητο στη γεωμετρία

Το GFS κινείται ανάμεσα στα δύο , με τιμές που άλλοτε πλησιάζουν το ECMWF και άλλοτε το ICON, εμφανίζοντας όμως έντονη χωρική ανομοιογένεια. Αυτό δείχνει αυξημένη ευαισθησία στη γεωμετρία των ζωνών σύγκλισης και στο ανάγλυφο, κάτι που μπορεί να είναι πλεονέκτημα ή μειονέκτημα, ανάλογα με το αν η πραγματική εξέλιξη «κουμπώσει» πάνω στις λεπτομέρειες που προσομοιώνει.

Το κρίσιμο φίλτρο είναι το αστικό περιβάλλον και εδώ βρίσκεται η ουσία της αξιολόγησης. Σε ένα αστικό περιβάλλον όπως η Αθήνα, η επικινδυνότητα δεν κρίνεται μόνο από το απόλυτο ύψος βροχής, αλλά από τη διάρκεια, τη χρονική συγκέντρωση, την προηγηθείσα βροχή, και τη μειωμένη απορροφητικότητα του εδάφους. Υπό αυτό το πρίσμα, ακόμη και 60–80 mm σε 24 ώρες δεν συνιστούν “ακραίο” μετεωρολογικό γεγονός, αλλά μπορούν να αποτελέσουν λειτουργικά επικίνδυνη κατάσταση για μια πόλη. Αυτό μας οδηγεί στη σκέψη ότι μάλλον ήταν σωστή η επιλογή του “χειρότερου σεναρίου” καθώς οι διαφορές τους παραμένουν μεγάλες μέχρι την τελευταία στιγμή, το αστικό ρίσκο δεν επιτρέπει πολυτέλεια υποεκτίμησης, και το κόστος πρόληψης είναι μικρότερο από το κόστος αιφνιδιασμού. Η μετεωρολογία εδώ δεν καλείται να προβλέψει ένα ακραίο φαινόμενο, αλλά να διαχειριστεί την αβεβαιότητα. Και σε τέτοιες περιπτώσεις, η επιλογή του πιο δυσμενούς ρεαλιστικού σεναρίου δεν είναι υπερβολή — είναι ένδειξη ωριμότητας.

Ανάλυση για την Ελλάδα – Αττική με τα δεδομένα του ECMWF

Επιλέξαμε να αναλύσουμε τα νεότερα προγνωστικά δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου , χωρίζοντας το επεισόδιο σε τέσσερα διαδοχικά εξάωρα . Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει μια πιο ρεαλιστική αποτίμηση της χρονικής κατανομής των φαινομένων και αποφεύγει τις απλουστεύσεις που συχνά οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα. Η ΕΜΥ και η Επιτροπή εκτίμησης κινδύνου θα αναλύσει όλα τα δεδομένα συγκρίνοντας ομοιότητες και διαφορές.

06 UTC – Πρωινή φάση (οργάνωση)

Το σύστημα βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της οργάνωσης. Οι πιο αξιόλογες βροχές εντοπίζονται στα δυτικά και νοτιοδυτικά, στο Ιόνιο και τη δυτική Πελοπόννησο, με στρωματομορφικό κυρίως χαρακτήρα. Η κεραυνική δραστηριότητα είναι περιορισμένη και κατά βάση θαλάσσια. Πρόκειται για τη «χαμηλόφωνη» αρχή, που συχνά περνά απαρατήρητη αλλά θέτει τη βάση για τη συνέχεια.

Στην Αττική, οι βροχές ξεκινούν ασθενείς έως μέτριες, με διακοπές. Το σκηνικό δεν προδιαθέτει για προβλήματα και εύκολα δημιουργείται η αίσθηση ότι η περιοχή βρίσκεται στο περιθώριο της κακοκαιρίας. Ωστόσο, αυτή η φάση λειτουργεί ως «προθέρμανση» του υδρολογικού συστήματος.

12 UTC – Μεσημέρι (επιτάσχυνση και εξάπλωση)

Εδώ εμφανίζεται καθαρά η ταχύτερη έλευση των βροχών. Η ζώνη υετού εξαπλώνεται γρήγορα προς την κεντρική και ανατολική Ελλάδα, με πιο συνεκτικά και εκτεταμένα φαινόμενα. Παράλληλα, κάνουν την εμφάνισή τους σποραδικοί κεραυνοί ενσωματωμένοι μέσα στη γενικευμένη βροχή. Είναι το χρονικό σημείο όπου η ανώτερη δυναμική «κουμπώνει» με την υγρασία και αυξάνει τον κίνδυνο τοπικών ραγδαιοτήτων.

Εδώ οι περισσοτερες βροχές στην Αττική έρχονται νωρίτερα και πιο οργανωμένα απ’ ό,τι θα ανέμενε κανείς από την χθεσινή πρωινή εικόνα. Η βροχή γίνεται πιο συνεχής, με τοπικές εντάσεις, κυρίως στα δυτικά και βόρεια του νομού, ενώ δεν αποκλείονται μεμονωμένοι κεραυνοί. Πρόκειται για τη χρονική ζώνη με τον μεγαλύτερο κίνδυνο υποεκτίμησης.

18 UTC – Απόγευμα (ώριμη φάση)

Το σύστημα εμφανίζεται ώριμο και λιγότερο ομοιόμορφο. Οι βροχές παραμένουν εκτεταμένες, αλλά με εναλλαγές έντασης και τοπικές εξάρσεις. Η κεραυνική δραστηριότητα γίνεται πιο αισθητή σε επιλεγμένες περιοχές, κυρίως στα νότια και στα θαλάσσια τμήματα, χωρίς όμως να μετατρέπεται σε γενικευμένη καταιγίδα. Το βάρος μετατοπίζεται στη διάρκεια και στη συσσώρευση υετού. Τα φαινόμενα στην Αττική συνεχίζονται με διακυμάνσεις. Δεν πρόκειται για γενικευμένες καταιγίδες, αλλά για ένα μωσαϊκό βροχής με αιφνίδιες εξάρσεις και πιθανή σποραδική ηλεκτρική δραστηριότητα. Η συσσώρευση υετού αρχίζει να παίζει καθοριστικό ρόλο, ειδικά στο αστικό περιβάλλον.

00 UTC – Νυχτερινή φάση (επιμονή και υπολειμματική αστάθεια)

Κατά τη διάρκεια της νύχτας, τα φαινόμενα δεν «σβήνουν». Ο υετός επιμένει σε αρκετές περιοχές, συχνά με πιο ανοργάνωτο χαρακτήρα, ενώ παραμένει πιθανή η σποραδική ηλεκτρική δραστηριότητα, κυρίως σε θαλάσσιες ζώνες μέσα στο Αιγαίο. Είναι η φάση όπου η κόπωση του συστήματος δεν σημαίνει απουσία κινδύνου, αλλά παρατεταμένη επιβάρυνση. Κατά τη νύχτα, οι βροχές στην Αττική δεν αποχωρούν άμεσα. Παραμένουν κατά διαστήματα, συντηρώντας την επιβάρυνση, ενώ ο κίνδυνος προέρχεται πλέον όχι από την ένταση, αλλά από τη διάρκεια και τη συσσωρευτική δράση. Σε αυτή τη φάση, ακόμη και μέτριες βροχές μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα, ακριβώς επειδή έχουν προηγηθεί πολλές ώρες υετού.

Κλείνουμε υπενθυμίζοντας ότι η ουσία της πρόγνωσης δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς, αλλά στον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται τα φαινόμενα στον χρόνο και στον χώρο. Η συγκεκριμένη κακοκαιρία δεν χαρακτηρίζεται από ακραίες κορυφώσεις, αλλά από επιμονή, χρονική συσσώρευση και τοπικές εξάρσεις, στοιχεία που συχνά οδηγούν σε υποεκτίμηση του πραγματικού κινδύνου. Τα νεότερα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι απαιτείται αυξημένη προσοχή, ιδιαίτερα σε αστικές και ευάλωτες περιοχές, καθώς ακόμη και μέτρια ύψη βροχής μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα όταν εκδηλώνονται με διάρκεια. Η συνεχής παρακολούθηση των επικαιροποιημένων προγνώσεων και οι επαληθεύσεις των αριθμητικών μοντέλων παραμένει καθοριστική, όχι για να καλλιεργηθεί ανησυχία, αλλά για να υπάρχει έγκαιρη και ψύχραιμη προσαρμογή στην πραγματική δυναμική του καιρού».