Με ρευματοειδή αρθρίτιδα 70.000 – 100.000 Έλληνες – Τα πρώτα συμπτώματα και οι μύθοι για τη νόσο

Η πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αντιρευματικού Αγώνα (ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α.) Καίτη Αντωνοπούλου απαντά στο DEBATER για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, η οποία παρουσιάζει 20% αύξηση.

Καθώς η νόσος των αρθρώσεων χτυπά όλο και περισσότερους συνανθρώπους μας, στην πλειοψηφία γυναίκες, χωρίς όμως να ξεχνά και τους άνδρες, η πρόεδρος της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α. μας βοηθά να κατανοήσουμε τη νόσο, τους μύθους γύρω από αυτή, αλλά και τα συμπτώματα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν.

«Η ρευματοειδής αρθρίτιδα συχνά παρεξηγείται ως ένας απλός πόνος στις αρθρώσεις. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα σοβαρό αυτοάνοσο νόσημα, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στον ίδιο τον οργανισμό, προκαλώντας φλεγμονή κυρίως στις αρθρώσεις, αλλά πολλές φορές και σε άλλα όργανα, όπως τα μάτια, οι πνεύμονες και η καρδιά» εξηγεί η κ. Αντωνοπούλου.

1.Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα και γιατί είναι σημαντική η διάγνωση;

Τα πρώτα συμπτώματα έχουν ένα χαρακτηριστικό μοτίβο που δεν πρέπει να αγνοούμε: πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί πάνω από μισή ώρα, δυσκολία να «ανοίξουν» τα χέρια το πρωί, συμμετρικό πρήξιμο στις αρθρώσεις και έντονη κόπωση που δεν εξηγείται από την καθημερινότητα.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική, γιατί υπάρχει ένα σημαντικό «παράθυρο ευκαιρίας» στους πρώτους μήνες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Αν η θεραπεία ξεκινήσει νωρίς, οι πιθανότητες ύφεσης της νόσου είναι πολύ υψηλές και μπορούν να αποφευχθούν μόνιμες βλάβες στις αρθρώσεις. Για αυτό κάθε καθυστέρηση μετράει.

2.Είναι λάθος η εντύπωση που έχουμε πως η ρευματοειδής αρθρίτιδα αφορά ηλικιωμένους ή μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία;

Αυτός είναι ένας από τους μεγαλύτερους μύθους γύρω από τη νόσο. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα δεν αφορά μόνο μεγαλύτερες ηλικίες. Εμφανίζεται συχνότερα μεταξύ 35 και 55 ετών, δηλαδή σε ανθρώπους που βρίσκονται στην πιο ενεργή περίοδο της ζωής και της εργασίας τους. Μπορεί όμως να εμφανιστεί ακόμη και σε παιδιά, όπου μιλάμε για νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα.

Πολλοί άνθρωποι καθυστερούν να απευθυνθούν σε ρευματολόγο γιατί αποδίδουν τα συμπτώματα στο άγχος, στην κούραση ή στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Αυτή η καθυστέρηση, όμως, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την πορεία της νόσου.

3.Γιατί υπάρχει αύξηση των περιστατικών;

Τα στοιχεία είναι ανησυχητικά. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι σήμερα 70.000 έως 100.000 άνθρωποι ζουν με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αν συνυπολογίσουμε και τα υπόλοιπα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα — όπως η ψωριασική αρθρίτιδα, η αξονική σπονδυλοαρθρίτιδα, το σύνδρομο Sjögren και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος — τότε μιλάμε συνολικά για έως και 200.000 συμπολίτες μας.

Αυτό που προβληματίζει ιδιαίτερα είναι ότι τα περιστατικά φαίνεται να αυξάνονται τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μόνο την τελευταία τετραετία η ρευματοειδής αρθρίτιδα αυξήθηκε κατά 20% στη χώρα μας.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής φαίνεται να παίζει ρόλο, με παράγοντες όπως το χρόνιο στρες, το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η έλλειψη σωματικής άσκησης να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, πάντα σε συνδυασμό με γενετική προδιάθεση.

Αξίζει επίσης να τονιστεί ότι οι γυναίκες προσβάλλονται σημαντικά συχνότερα από τους άνδρες, κάτι που χρειάζεται μεγαλύτερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση.

4.Ποια είναι τα συμπτώματα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν ώστε να απευθυνθούμε σε ρευματολόγο; Οι γυναίκες τι πρέπει να γνωρίζουν καθώς πολλές φορές μπορεί να μπερδεύονται με τα συμπτώματα και τα αποδίδουν στην εμμηνόπαυση;

Το βασικό σύμπτωμα που δεν πρέπει να αγνοούμε είναι η πρωινή δυσκαμψία. Αν κάποιος ξυπνά με «βαριά» χέρια ή αρθρώσεις που χρειάζονται αρκετή ώρα μέχρι να κινηθούν φυσιολογικά, αυτό δεν είναι πάντα απλή κούραση.

Συμπτώματα που χρειάζονται αξιολόγηση από ρευματολόγο είναι επίσης το πρήξιμο στις αρθρώσεις, ο πόνος, η αίσθηση θερμότητας στις αρθρώσεις και η επίμονη κόπωση.

Ειδικά οι γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση συχνά μπερδεύουν τα πρώτα σημάδια της νόσου με ορμονικές αλλαγές ή εξάντληση. Όμως όταν τα συμπτώματα επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινότητα, είναι σημαντικό να γίνεται αξιολόγηση από ειδικό.

5.Γιατί είναι σημαντικό η διάγνωση να γίνεται πολύ νωρίς;

Στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, ο χρόνος παίζει καθοριστικό ρόλο. Όταν η φλεγμονή μένει χωρίς θεραπεία, μπορεί σταδιακά να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στις αρθρώσεις και να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει πλέον ότι υπάρχει ένα κρίσιμο «παράθυρο ευκαιρίας» στους πρώτους μήνες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Αν η θεραπεία ξεκινήσει έγκαιρα, οι πιθανότητες ύφεσης της νόσου είναι σημαντικά υψηλότερες και μπορούν να προληφθούν σοβαρές επιπλοκές και μόνιμες βλάβες.

Η EULAR, η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Ρευματολογίας, συνιστά κάθε ύποπτο περιστατικό να αξιολογείται από ρευματολόγο μέσα στις πρώτες έξι εβδομάδες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Σε χώρες όπως η Ολλανδία, αυτό αποτελεί ήδη βασικό πρότυπο φροντίδας.

Στην Ελλάδα, ως ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α., διεκδικούμε τη δημιουργία ιατρείων ταχείας διάγνωσης σε ολόκληρη τη χώρα, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να φτάνουν έγκαιρα στον ρευματολόγο και να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος μέχρι να ξεκινήσει η θεραπεία. Γιατί στην περίπτωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί πραγματικά να αλλάξει την πορεία της νόσου και τη ζωή του ασθενούς.

6.Ποιες είναι οι διαθέσιμες θεραπείες και πόσο βοηθούν την ποιότητα ζωής των ασθενών;

Η εικόνα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας έχει αλλάξει ριζικά τις τελευταίες δεκαετίες — και αυτή η αλλαγή αφορά τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων. Η νόσος δεν αποτελεί πλέον μια αναπόφευκτη πορεία προς την αναπηρία, όπως συνέβαινε παλαιότερα.

Σήμερα, η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών στην Ελλάδα έχει πρόσβαση σε σύγχρονες και αποτελεσματικές θεραπείες, όπως οι βιολογικοί παράγοντες, τα βιοομοειδή και οι αναστολείς JAK, που στοχεύουν πιο συγκεκριμένα στους μηχανισμούς της φλεγμονής. Η έγκαιρη και σωστή θεραπεία επιτρέπει σε πολλούς ασθενείς να ζουν χωρίς ενεργή φλεγμονή, να εργάζονται, να έχουν κοινωνική ζωή και πολύ καλή ποιότητα ζωής.

Παράλληλα, η επιστημονική έρευνα εξελίσσεται συνεχώς. Νέες προσεγγίσεις, όπως η νευροδιέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου — μέσω ειδικής συσκευής που μειώνει τη φλεγμονή με ήπια ηλεκτρικά σήματα — έχουν ήδη εγκριθεί από το 2025 στις ΗΠΑ για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στη φαρμακευτική αγωγή, ενώ αναμένονται εξελίξεις και στην Ευρώπη.

Ταυτόχρονα, κυτταρικές θεραπείες όπως οι CAR-T για αυτοάνοσα νοσήματα βρίσκονται σε κλινικές δοκιμές με ιδιαίτερα ενθαρρυντικά πρώτα αποτελέσματα, δημιουργώντας αισιοδοξία για το μέλλον.

Η θέση της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α. είναι σαφής: κάθε ασθενής πρέπει να έχει έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στη σωστή διάγνωση, στη θεραπεία και στη φροντίδα που χρειάζεται, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας, την ηλικία ή την οικονομική του κατάσταση. Γιατί κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να στερείται τη δυνατότητα να ζήσει με αξιοπρέπεια και ποιότητα ζωής εξαιτίας μιας χρόνιας νόσου.