Ηπατική ίνωση: Ένα συχνό, υποτιμημένο και σε μεγάλο βαθμό σιωπηλό πρόβλημα 

Η ηπατική ίνωση δεν είναι μια λέξη που συναντά κανείς συχνά στην καθημερινή ζωή. Κι όμως, πρόκειται για μια κατάσταση με μεγάλη σημασία για τη δημόσια υγεία, ακριβώς επειδή εξελίσσεται αθόρυβα. Με απλά λόγια, η ίνωση είναι η δημιουργία ουλώδους ιστού στο ήπαρ, ύστερα από χρόνια επιβάρυνσης. Το ανησυχητικό είναι ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να προχωρά για πολλά χρόνια χωρίς έντονα συμπτώματα. Όταν τελικά εμφανιστούν σοβαρά προβλήματα, η βλάβη μπορεί να έχει ήδη προχωρήσει σε κίρρωση και στις επιπλοκές της. 

30.000 άνθρωποι από 9 χώρες συμμετείχαν στην έρευνα 

Μια μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη, το πρόγραμμα LiverScreen, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό Lancet  έρχεται να δείξει ότι το πρόβλημα είναι πολύ πιο συχνό απ’ όσο ίσως νομίζουμε και ότι συνδέεται στενά με ορισμένους πολύ συνηθισμένους παράγοντες της σύγχρονης ζωής. Όπως αναφέρουν η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο τ. Πρύτανης του ΕΚΠΑ,Θάνος Δημόπουλος η μελέτη αυτή είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή δεν περιορίστηκε σε μία μόνο χώρα ή σε ομάδες ασθενών υψηλού κινδύνου. Αντίθετα, συμπεριέλαβε περισσότερους από 30.000 ανθρώπους ηλικίας 40 ετών και άνω από εννέα ευρωπαϊκές χώρες. 

Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από τον γενικό πληθυσμό και εξετάστηκαν με μια μη επεμβατική μέθοδο που μετρά τη «σκληρότητα» του ήπατος, δηλαδή έναν δείκτη που μπορεί να υποδηλώνει ίνωση. Παράλληλα, ελήφθησαν υπόψη και οι ηπατικές εξετάσεις αίματος. 

1 στους 60 ενήλικες είχε πρόβλημα στο ήπαρ 

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 6,9% των συμμετεχόντων είχε θετικό αρχικό έλεγχο, ενώ το 4,6% εμφάνιζε αυξημένη σκληρότητα ήπατος, ένδειξη συμβατή με πιθανή αδιάγνωστη ίνωση. Όταν οι άνθρωποι αυτοί παραπέμφθηκαν για πιο εξειδικευμένο έλεγχο από ηπατολόγους, επιβεβαιώθηκε ότι τουλάχιστον το 1,6% του συνολικού πληθυσμού της μελέτης είχε χρόνια ηπατική νόσο με ίνωση. Δηλαδή, περίπου ένας στους εξήντα ενήλικες άνω των 40 ετών στον πληθυσμό που εξετάστηκε είχε ήδη σημαντικό πρόβλημα στο ήπαρ χωρίς να το γνωρίζει.

Οι παράγοντες κινδύνου 

Η μελέτη δείχνει ξεκάθαρα ότι οι κυριότεροι «οδηγοί» του προβλήματος ήταν η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η σημαντική κατανάλωση αλκοόλ. Επιπλέον, όσο περισσότεροι μεταβολικοί παράγοντες συνυπήρχαν, τόσο αυξανόταν η πιθανότητα παθολογικού ευρήματος. Σε ανθρώπους χωρίς μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου και χωρίς ενδείξεις βλαπτικής κατανάλωσης αλκοόλ, η αυξημένη σκληρότητα ήπατος βρέθηκε στο 1,3%. Όταν όμως υπήρχαν ένας, δύο, τρεις ή τέσσερις μεταβολικοί παράγοντες, το ποσοστό ανέβαινε σταδιακά σε 2,2%, 5,2%, 9,4% και 20,7% αντίστοιχα. Και όταν σε αυτούς τους παράγοντες προστίθετο η σημαντική κατανάλωση αλκοόλ, το ποσοστό μπορούσε να φτάσει έως και το 37,1%. Συνεπώς, το ήπαρ δεν επηρεάζεται μόνο από την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, όπως πιστευόταν συχνά παλιότερα, αλλά και από το σύνολο του μεταβολικού φορτίου που σχετίζεται με το αυξημένο βάρος, τον διαβήτη, την υπέρταση και τις διαταραχές των λιπιδίων. 

Λίπος στο ήπαρ 

Η έρευνα έδειξε επίσης ότι στη μεγάλη πλειονότητα των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων, η αιτία δεν ήταν κάποια σπάνια ηπατοπάθεια, αλλά η στεατωτική νόσος του ήπατος, δηλαδή η νόσος που συνδέεται με το λίπος στο ήπαρ και τον μεταβολισμό. Συγκεκριμένα, το 93% των περιπτώσεων ανήκε σε αυτή την ευρύτερη κατηγορία. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, διότι πρόκειται για μια μορφή ηπατικής βλάβης που σχετίζεται στενά με τις σημερινές συνήθειες ζωής: την καθιστική ζωή, τη διατροφή, την παχυσαρκία, τον διαβήτη και την κατανάλωση αλκοόλ. 

Πως θα μειωθούν τα ηπατικά προβλήματα 

Ο έλεγχος στον γενικό πληθυσμό πρέπει να συνοδεύεται από καλά οργανωμένα βήματα επιβεβαίωσης, ώστε να αποφεύγονται οι ψευδώς θετικές ενδείξεις και να εντοπίζονται σωστά όσοι πραγματικά έχουν πρόβλημα. 

Η μελέτη αυτή δείχνει ότι η ηπατική ίνωση δεν είναι πρόβλημα λίγων. Είναι ένα συχνό, υποτιμημένο και σε μεγάλο βαθμό σιωπηλό πρόβλημα που συνδέεται άμεσα με τις πιο κοινές μεταβολικές διαταραχές και με το αλκοόλ. Αν θέλουμε πραγματικά να μειώσουμε τα σοβαρά ηπατικά νοσήματα στο μέλλον, τότε η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση και η αντιμετώπιση των μεταβολικών παραγόντων κινδύνου πρέπει να μπουν πολύ πιο ψηλά στην ατζέντα της δημόσιας υγείας.