HPV: Μεγάλο μέρος του πληθυσμού παραμένει ανεμβολίαστο – “Κλειδί” οι επισκέπτες υγείας

Μια σκληρή αλλά ανατρέψιμη πραγματικότητα: καρκίνοι που μπορεί να προληφθούν εξακολουθούν να απειλούν χιλιάδες ανθρώπους, παρότι διαθέτουμε ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο. Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) δεν κάνει διακρίσεις: δεν ενδιαφέρεται για το φύλο, την ηλικία ή τον αριθμό των συντρόφων.

Στην Ελλάδα, όμως, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού παραμένει ανεμβολίαστο και σε ότι αφορά την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας , η χώρα μας μένει μακριά από τον στόχο που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει για το 2030.

Το 80% των σεξουαλικώς ενεργών ανθρώπων χωρίς εμβολιασμό θα μολυνθεί από HPV

Ο HPV είναι η πιο συχνή σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη παγκοσμίως. Μεταδίδεται μέσω της επαφής δέρμα με δέρμα κατά τη σεξουαλική επαφή. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ιός εξαφανίζεται μόνος του, χωρίς συμπτώματα και χωρίς να το αντιληφθεί κανείς.

Το πρόβλημα είναι όταν η λοίμωξη εμμένει. Ορισμένοι τύποι HPV μπορούν να προκαλέσουν κυτταρικές αλλοιώσεις που οδηγούν σε καρκίνο: του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού, του πέους, ακόμη και του στοματοφάρυγγα. Το 80% των σεξουαλικώς ενεργών ανθρώπων χωρίς εμβολιασμό θα μολυνθεί από HPV κάποια στιγμή της ζωής τους.

Ανησυχητικά τα στοιχεία για την Ελλάδα

Τον Ιανουάριο του 2026, για πρώτη φορά στη χώρα μας, δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Vaccine μια συστηματική εθνική αποτύπωση της εμβολιαστικής κάλυψης έναντι του HPV. Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης για παιδιά 9-15 ετών κατά την τριετία 2022-2024.

Τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά και ανησυχητικά:

• Μόλις το 52,5% των κοριτσιών έχει ολοκληρώσει το εμβολιαστικό σχήμα έως την ηλικία των 15 ετών. Δηλαδή σχεδόν 1 στα 2 κορίτσια παραμένει απροστάτευτο στην κρίσιμη ηλικία.
• Τα αγόρια, αν και σημείωσαν εντυπωσιακή άνοδο (από 1% το 2022 σε 27,7% το 2024), παραμένουν μακριά από τον στόχο.
• Μόλις 1 στα 5 παιδιά ηλικίας 9-11 ετών έχει ξεκινήσει τον εμβολιασμό, ενώ αυτή είναι η βέλτιστη ηλικία για εμβολιασμό, πριν από κάθε έκθεση στον ιό.
• Νησιωτικές περιοχές υστερούν σημαντικά, ενώ παιδιά γεννημένα εκτός Ελλάδας εμφανίζουν έως και τριπλάσια χαμηλότερα ποσοστά κάλυψης.

Η χώρα μας απέχει στους στόχους εμβολιασμού

Η Ελλάδα απέχει σημαντικά από τον στόχο του 90% πλήρους εμβολιαστικής κάλυψης που έχει θέσει ο ΠΟΥ για το 2030. Οι επισκέπτες υγείας τονίζουν πως εάν επιτευχθεί ο στόχος, μπορούν να αποτραπούν πάνω από 74 εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου και 62 εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας θα μπορούσε να γίνει μια ασθένεια του παρελθόντος.

Το εμβόλιο HPV: Τι χρειάζεται να ξέρουμε

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών 2026 , το 9-δύναμο εμβόλιο είναι δωρεάν και το χρονοδιάγραμμα διαμορφώνεται ως εξής:

• Παιδιά 9-11 ετών (Συνιστώμενη ηλικία): 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 6-12 μηνών. Αυτή είναι η ιδανική ηλικία, καθώς τα παιδιά 9-12 ετών αναπτύσσουν περισσότερα αντισώματα και επιτυγχάνεται μέγιστη προστασία πριν από την πρώτη έκθεση στον ιό.
• Έφηβοι έως 18 ετών (Αναπλήρωση): 2 δόσεις (δωρεάν για τις ηλικίες 15-18 έως τις 31/12/2026).
• Ανοσοκατεσταλμένοι (9-18 ετών): 3 δόσεις χωρίς χρονικό περιορισμό.
• Ενήλικες 18-45 ετών: Συστήνεται και αποζημιώνεται πλήρως για ανεμβολίαστους σε ειδικές ομάδες αυξημένου κινδύνου (2 ή 3 δόσεις αναλόγως).
• Το εμβόλιο δεν επηρεάζει τη γονιμότητα , είναι ασφαλές σε θηλάζουσες μητέρες και προστατεύει για πάνω από 15 χρόνια (πιθανώς δια βίου), χωρίς να απαιτείται αναμνηστική δόση.

Απολύτως ασφαλές το εμβόλιο

Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον τακτικό κυτταρολογικό-HPV έλεγχο. Οι γυναίκες από 25 ετών πρέπει να συνεχίζουν το τακτικό προληπτικό έλεγχο. Το εμβόλιο είναι απόλυτα ασφαλές, δεν επηρεάζει τη γονιμότητα και δεν τροποποιεί τη σεξουαλική συμπεριφορά.

Ο ρόλος των επισκεπτών υγείας

Σε ένα σύστημα υγείας που αγωνίζεται να καλύψει κενά, οι Επισκέπτες Υγείας όπως αναφέρουν αποτελούν τον κρίκο που λείπει

• Ενημερώνουν γονείς και εφήβους με επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση, αντιμετωπίζοντας την εμβολιαστική διστακτικότητα.
• Εντοπίζουν ευάλωτους πληθυσμούς που υστερούν στην κάλυψη.
• Συμμετέχουν ενεργά στα σχολικά εμβολιαστικά προγράμματα.
• Συνδέουν τον εμβολιασμό με το τακτικό screening.
• Αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία για στοχευμένες παρεμβάσεις.

Δίκτυο παρεμβάσεων

Αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο δίκτυο παρεμβάσεων στην κοινότητα με δράσεις πρόληψης, ενημέρωσης, εκστρατεία για τον HPV και Ακαδημίες εμβολιασμού.

«Η πρόληψη του καρκίνου που σχετίζεται με τον HPV δεν είναι απλώς εφικτή ,είναι υποχρέωση. Και οι Επισκέπτες Υγείας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας. Ο HPV μπορεί να κοστίσει ζωές, αλλά έχουμε τη δύναμη να το αλλάξουμε. Έχουμε τα εργαλεία, το εμβόλιο και τους επαγγελματίες υγείας. Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι η πολιτική βούληση και η κοινωνική ευαισθητοποίηση να τα αξιοποιήσουμε» τονίζει ο Σύλλογος.