Μάντζος: Το ΠΑΣΟΚ δεσμεύεται ότι δεν θα εφαρμόσει το εκλογικό σύστημα που αποδυναμώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση των δημάρχων

Για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που ψηφίστηκε στη Βουλή αναφέρθηκε ο κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος.

«Είναι μια χαμένη ευκαιρία, το δίχως άλλο, κάθε απόπειρα κωδικοποίησης που ξεκινά από την πρόθεση να κωδικοποιηθεί μια διάσπαρτη νομοθεσία, όταν το επισπεύδον Υπουργείο Εσωτερικών και ολόκληρη η Κυβέρνηση εμφανίζεται να έχει ένα μόνο μέλημα, όχι την ενίσχυση της λογοδοσίας στη λειτουργία των αυτοδιοικητικών αρχών ή τη δημοκρατική τους νομιμοποίηση, αλλά τον έλεγχο των δημάρχων και τον έλεγχο ιδίως του τρόπου εκλογής τους. Γι’ αυτό και δικαίως η συζήτηση περιστράφηκε κυρίως γύρω από αυτό.

Αντί να ενισχύσουμε τους δήμους να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές ανισότητες, την ενεργειακή φτώχεια, τη στεγαστική ανασφάλεια, την ανασφάλεια απέναντι στην κλιματική κρίση, αντί να τους ενισχύσουμε με πραγματικές αρμοδιότητες και πόρους και προσωπικό, τους ρίχνει η Κυβέρνηση περισσότερες ευθύνες, ενώ κρατάει η ίδια όλες τις εξουσίες, συγκεντρώνοντάς τις, εντελώς αντίρροπα προς τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις του παρελθόντος, που έγιναν από το ΠΑΣΟΚ στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Αντί να υποστηριχθεί η δημοκρατική νομιμοποίηση, επιβάλλεται ένα εκλογικό σύστημα που ο εισηγητής μας πολύ σωστά χαρακτήρισε ως ένα μη τίμιο εκλογικό σύστημα στους δήμους που δεν εξασφαλίζει τη δημοκρατική νομιμοποίηση, δεν σέβεται τη λαϊκή κυριαρχία, δεν εξασφαλίζει καν το αδιάβλητο των εκλογών.

Αν η αιτιολογία την οποία επικαλείται η Κυβέρνηση είναι ότι «κοστίζουν οι δεύτερες εκλογές», όπως πολλές φορές μας λέει με ιδιαίτερα έντονο ύφος ο Υφυπουργός Εσωτερικών κ. Σπανάκης, να τους ενημερώσουμε ότι κοστίζουν και οι πρώτες εκλογές. Οπότε αν πάμε με αυτήν τη λογική, φοβάμαι ότι θα έχουμε και την κατάργηση των πρώτων εκλογών, θα έχουμε διορισμένους δημάρχους, διορισμένους περιφερειάρχες, όπως είχαμε κάποτε διορισμένους νομάρχες πριν το ΠΑΣΟΚ οδηγήσει στην αιρετή αυτοδιοίκηση!

Και ξέρετε, αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί μιλάμε για τις εγγύτερες στον πολίτη πολιτειακές αρχές. Ο δήμαρχος είναι όσο πιο κοντά γίνεται στους πολίτες, άρα πρέπει να έχει και αυξημένη τη μέγιστη δυνατή δημοκρατική νομιμοποίηση.

Το ΠΑΣΟΚ, λοιπόν, δεσμεύεται ότι δεν θα εφαρμόσει με τη δική του Κυβέρνηση αυτόν τον νόμο, ο οποίος νοθεύει τη λαϊκή βούληση και κατασκευάζει πλειοψηφίες.

Επί πολλές δεκαετίες είχαμε ένα συγκεκριμένο εκλογικό σύστημα πλειοψηφικό για την αυτοδιοίκηση, επί τριάντα έτη, έως να το αναιρέσει η τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας το 2004-2009. Στη συνέχεια με τον «Καλλικράτη» επιστρέψαμε σε αυτό το σύστημα. Ο «Κλεισθένης» ξανά εισήγαγε εξαίρεση και έχουμε τώρα την πέμπτη τροποποίηση αυτού του εκλογικού συστήματος.

Ποιος είναι ο λόγος να γίνεται αυτό; Ποιος είναι ο λόγος να δημιουργείται η αίσθηση της ανωριμότητας της δημοκρατίας μας, όταν αλλάζουν διαρκώς οι όροι του πολιτικού παιχνιδιού στο κατ’ εξοχήν δημοκρατικό πεδίο που είναι η αυτοδιοίκηση, όταν η ευρωπαϊκή πρακτική -και το γνωρίζετε, κύριε Υπουργέ- είναι ότι ο δήμαρχος πρέπει να έχει ισχυρή πλειοψηφία, τη μέγιστη δυνατή δημοκρατική νομιμοποίηση εξαιτίας ακριβώς της αρχής της εγγύτητας; Ποιο πρόβλημα διαπιστώθηκε;

Το πρόβλημα για την Κυβέρνηση ΝΔ ήταν οι ανατροπές που είχαμε στις πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές. Με όρους κομματικούς και πελατειακούς, λοιπόν, διέγνωσε η ΝΔ το πρόβλημα. Διότι είχαμε ογδόντα τέσσερις επαναληπτικές εκλογές σε όλη την Ελλάδα, στις σαράντα εννέα εξ αυτών είχαμε ανατροπή, ποσοστό 58,3%. Ιδίως δε στην Αττική από τις είκοσι οκτώ εκλογικές αναμετρήσεις που οδηγήθηκαν στο δεύτερο γύρο, στις δέκα επτά υπήρξε ανατροπή, ποσοστό 60,7%.

Έτσι αναιρείτε σήμερα το δεύτερο σκέλος, τη δεύτερη Κυριακή, που είναι και η βασική δημοκρατική λειτουργία, που καλεί την κοινωνία να απαντήσει στο ερώτημα που θέτει η ίδια στον εαυτό της. Δεν είναι τα κόμματα που ρωτούν την κοινωνία. Η κοινωνία ρωτά τον εαυτό της «Ποιον από τους δύο;» και αυτό σήμερα αναιρείται.

Δημιουργείται ένα εκλογικό σύστημα χωρίς σαφήνεια και ασφάλεια με εκλογικό σύστημα ραμμένο πάνω στις εσωκομματικές ισορροπίες της ΝΔ και στην ιδιοκτησιακή προσέγγιση που έχει στο κράτος και την αυτοδιοίκηση.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, ενισχύονται τα μονοπρόσωπα όργανα, οι δήμαρχοι, και όχι τα δημοτικά συμβούλια, τα οποία αποδυναμώνονται.

Έτσι ουσιαστικά οδηγούμαστε σε περαιτέρω ανισότητες και μέσα στους ίδιους τους δήμους και τις περιφέρειες. Εγκαταλείπεται έτι περαιτέρω η τοπική κοινωνία. Δημιουργούνται ενδοπεριφερειακές ανισότητες. Αντί να πάμε στην αποκέντρωση της αποκέντρωσης, όπως λέμε εμείς, με κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, σε μια Ελλάδα που παρουσιάζει δημογραφική συρρίκνωση και καταρράκωση – είμαστε στο 2026 και έτσι πρέπει να νομοθετούμε-, εγκαταλείπεται η περιφέρεια και αναπαράγεται και μέσα στους δήμους και μέσα στις περιφερειακές ενότητες το λάθος μοντέλο της συγκέντρωσης εξουσίας.

Πολλώ μάλλον δεν μπορεί να γίνει λόγος για οικονομική αυτοτέλεια, όταν αφήνονται οι δήμοι αδύναμοι, χωρίς πόρους, χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση σε κάθε αρμοδιότητα ή σε κάθε ευθύνη που τους πετά η Κυβέρνηση σαν να είναι ένα «πάρκινγκ» αποκέντρωσης ευθυνών, ένα «μακρύ χέρι» της κυβέρνησης αδύναμο, δήμαρχοι όμηροι της φιλευσπλαχνίας του εκάστοτε Υπουργού Εσωτερικών και του Υπουργού Οικονομικών.

Δεν είναι αυτή η αυτοδιοίκηση που αξίζουμε για το σήμερα και το αύριο. Δεν είναι η αυτοδιοίκηση που οφείλει συγκλίνει με το σύγχρονο κράτος, το οποίο, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις που αποκεντρώνεται στις πόλεις και τις περιφέρειες. Δεν είναι η αυτοδιοίκηση που υπηρετεί τους στόχους τους κοινωνικούς και τους εθνικούς για την υπέρβαση των ανισοτήτων, την ενεργειακή δημοκρατία, την κοινωνική συνοχή, τη μείωση των ψηφιακών ανισοτήτων. Δεν είναι η αυτοδιοίκηση στην οποία όλα τα ταυτοτικά ζητήματα και όλες οι ταυτότητες του σύγχρονου πολίτη σήμερα συναντώνται.

Το κράτος για τη ΝΔ είναι, δυστυχώς, ένας μηχανισμός εξυπηρετήσεων. Η συμμετοχή για τη ΝΔ εξαντλείται στο τηλέφωνο για το ρουσφέτι και στην ψήφο εξαργύρωσης. Έτσι χρεοκοπήσαμε το 2008, όταν η δημοκρατία απομακρύνθηκε από τον δήμο, όταν η δημοκρατία έγινε ένα κράτος ξέχωρα από τον λαό. Αυτό είναι ένα φαύλο αντιδημοκρατικό μοντέλο.

Η προσέγγισή μας και το πολιτικό μας παράδειγμα είναι υπέρ μιας αυτοδιοίκησης ισχυρής, με πόρους, διαφάνεια, χρηματοδότηση, προσωπικό που θα δουλεύει για την περιφερειακή ανθεκτικότητα και την περιφερειακή ανάπτυξη, την ενεργειακή δημοκρατία, την υπέρβαση και τη μείωση των ανισοτήτων. Αυτή είναι μια οραματική προοδευτική ατζέντα, ένα άλλο πολιτικό παράδειγμα που προφανώς προϋποθέτει την αλλαγή της πολιτικής και την πολιτική αλλαγή μέσα από τις εκλογές, με τη δημοκρατική ανατροπή ενός συστήματος που παράγει και αναπαράγει ανισότητες.

Για αξιοπρέπεια, αξιοκρατία, και δημοκρατία παντού, με το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ στον πυρήνα της προοδευτικής κυβέρνησης που έχει ανάγκη ο τόπος και ο λαός μας.

ΙΙ. Παρέμβαση

Δηλώνω εντυπωσιασμένος από το γεγονός ότι σε αυτήν την σπουδαία κατά τα λοιπά, σύμφωνα με την Κυβέρνηση και την πλειοψηφία που τη στηρίζει, νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Εσωτερικών, η μισή ομιλία του Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου της Νέας Δημοκρατίας αναλώθηκε και αφιερώθηκε στην προσωπική αποδόμηση του Δημάρχου της Αθήνας.

Αυτό ξέρετε επιβεβαιώνει αυτό το οποίο λέμε στην Επιτροπή και εδώ στην Ολομέλεια, όλες αυτές τις μέρες, όχι μόνο εμείς, αλλά όλη η Βουλή, ότι η αλλαγή την οποία επιχειρείτε στο εκλογικό σύστημα ανάδειξης των δημοτικών αρχών και των δημάρχων, έρχεται ως ανάγκη δική σας, κομματική, να απαντήσετε στις ανατροπές που υποσχεθήκατε το 2023 και στην Αθήνα και αλλού, σε δήμους και περιφέρειες.

Επιβεβαιώνετε, αξιότιμε κ. Καιρίδη, αυτό το οποίο επί μέρες λέμε. Και, ξέρετε, ο Δήμαρχος της Αθήνας, όπως και κάθε δήμαρχος και κάθε περιφερειάρχης, δεν χρήζει συνηγορίας από Βουλευτές και Κοινοβουλευτικές Ομάδες, διότι εμείς πιστεύουμε στο πραγματικό αυτοδιοίκητο και στη χειραφετημένη φύση και λειτουργία της αυτοδιοίκησης, σε αντίθεση με εσάς που τις θεωρείτε «μακρές χείρες» της Κυβέρνησής σας και αποκεντρωμένες υπηρεσίες του Μαξίμου.

Όμως, δεν μπορώ να αφήσω αναπάντητες τις προσωπικές αντιπολιτευτικές κορώνες για έναν Δήμαρχο με δημοκρατική νομιμοποίηση, του οποίου το πρόγραμμα εγκρίθηκε το 2023 από τους δημότες της Αθήνας, για την περιβαλλοντική προστασία, την κοινωνική συνοχή, την ενεργειακή δημοκρατία, την υπέρβαση των ανισοτήτων στην πρωτεύουσα της χώρας μας. Και δεν μπορεί ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Πλειοψηφίας να ασκεί τέτοια κριτική σε έναν δήμαρχο, τον Δήμαρχο της Αθήνας, με τις δικές του απόψεις και μόνο, και τις απόψεις της Πλειοψηφίας την οποία σήμερα εκπροσωπεί.

Το αν τελικά είναι αποτυχημένος ο Δήμαρχος της Αθήνας, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, και οι δήμαρχοι όλης της χώρας και οι περιφερειάρχες, δεν θα το κρίνει ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Πλειοψηφίας, της Πλειοψηφίας που σήμερα φέρνει ένα καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα για να αλλοιώσει τη λαϊκή κυριαρχία και να αποδυναμώσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση των δημάρχων. Όχι η Νέα Δημοκρατία να μιλά για την αυτοδιοίκηση και τους δημάρχους.

Το αν ένας δήμαρχος είναι αποτυχημένος ή είναι επιτυχημένος, το ζουν καθημερινά οι δημότες στην Αθήνα και παντού σε όλους τους δήμους της χώρας, το ζουν οι πολίτες σε όλες τις περιφέρειες της χώρας. Και αυτό, για κακή σας τύχη, θα αποτυπωθεί όχι στα Πρακτικά της Βουλής με όσα λέτε, αλλά στις εκλογές στις αυτοδιοικητικές όταν γίνουν.

Αυτό ακριβώς είναι για εσάς το σενάριο που θέλετε να αποφύγετε, την επανάληψη του 2023, το οποίο ακόμα, τρία χρόνια μετά, πονά και πλήττει το κύρος και το «μεγαλείο» αυτής της Κυβέρνησης, που δεν δέχεται με τίποτα να κλονίζεται η κυριαρχία της παντού.

Τρία χρόνια μετά, περαστικά σας!» ανέφερε.