“Μπλακ άουτ” στο FIR Αθηνών: Αναπάντητα ερωτήματα και έρευνες για το πρόβλημα στις ραδιοσυχνότητες – “Δεν μας εξήγησαν τι συνέβη” λένε οι ελεγκτές

Συνεχίζονται οι έρευνες για το τεχνικό πρόβλημα που παρουσιάστηκε το πρωί της Κυριακής 4/1 σε πολλαπλές συχνότητες και παρέλυσε για αρκετές ώρες τις επικοινωνίες στο FIR Αθηνών, προκαλώντας χάος στις πτήσεις.

Οι επικοινωνίες αποκαταστάθηκαν πλήρως το απόγευμα της Κυριακής, ωστόσο η ταλαιπωρία εκατοντάδων επιβατών συνεχίζεται, αφού άλλοι κοιμήθηκαν στις καρέκλες του αεροδρομίου “Ελευθέριος Βενιζέλος” και άλλοι έχασαν τις βαλίτσες τους.

Σύμφωνα με νεότερη ανακοίνωση της ΥΠΑ, οι συχνότητες και οι τηλεφωνικές γραμμές επιχειρησιακής επικοινωνίας επανήλθαν σε πλήρη λειτουργία από τις 17:00, ενώ η ροή της εναέριας κυκλοφορίας κανονικοποιήθηκε στις 17:45.

Η ασφάλεια των πτήσεων διασφαλίστηκε σε όλα τα στάδια του συμβάντος, ανέφερε η ΥΠΑ τονίζοντας ταυτόχρονα ότι οι Ηλεκτρονικοί της Μηχανικοί διερευνούν τις γενεσιουργές αιτίες του προβλήματος, το οποίο δεν έχει καταγραφεί στο παρελθόν με αυτή την έκταση και μορφή.

Ζητούμενο για την ΥΠΑ και την κυβέρνηση είναι να διαπιστωθεί εάν υπήρξε ή όχι οποιοδήποτε ενδεχόμενο δολιοφθοράς ή αν το πρωτοφανές περιστατικό προήλθε κατά τις αρχικές ενδείξεις, από “τηλεπικοινωνιακές υποδομές”.

Πάντως, σύμφωνα με την αρχική ανακοίνωση της ΥΠΑ “υπήρξε μαζική παρεμβολή από αέρος πρωτοφανούς διάστασης σε όλες σχεδόν τις συχνότητες του FIR Αθηνών”.

Την ίδια στιγμή ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, με ανακοίνωσή του τόνισε ότι το τεχνικό πρόβλημα, δεν επηρέασε με οποιονδήποτε τρόπο την ασφάλεια των πτήσεων.

Όπως εξήγησε το πρωί της Δευτέρας 5/1 στον ΣΚΑΪ ο Φαίδων Καραηωσιφίδης, το πρόβλημα που προέκυψε στο FIR Αθηνών εντοπίζεται στις ραδιοσυχνότητες και όχι στα αεροδρόμια.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα δεν μπορούσε να κατευθύνει αεροσκάφη που διέρχονταν από τον εναέριο χώρο της, ενώ το μεγαλύτερο ζήτημα αφορούσε την αδυναμία υποδοχής πτήσεων με προορισμό ελληνικά αεροδρόμια. Για τον λόγο αυτό, αεροσκάφη που βρίσκονταν εκτός του FIR Αθηνών αναδρομολογήθηκαν και προσγειώθηκαν σε γειτονικές χώρες, ενώ παράλληλα δεν ήταν δυνατή η αναχώρηση πτήσεων.

Ο κ. Καραϊωσιφίδης ξεκαθάρισε ότι δεν δημιουργήθηκε άμεσος κίνδυνος, καθώς τα αεροσκάφη μπορούσαν να επικοινωνούν με τους τοπικούς πύργους ελέγχου των αεροδρομίων, γεγονός που διασφάλισε την ασφάλεια όσων βρίσκονταν ήδη στον αέρα.

Όπως ανέφερε, το σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας είναι πολυεπίπεδο: στο ανώτερο επίπεδο βρίσκεται ο έλεγχος του FIR, ενώ σε χαμηλότερα επίπεδα λειτουργούν εναλλακτικά δίκτυα επικοινωνίας, τα οποία ενεργοποιούνται σε περιπτώσεις δυσλειτουργίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο γεγονός ότι υπάρχει πρωτεύον και δευτερεύον σύστημα, τα οποία -θεωρητικά- είναι πλήρως ανεξάρτητα μεταξύ τους. Το πρωτεύον, εξήγησε, αποτελείται από 12 σταθμούς και το δευτερεύον από επτά, ανεξάρτητους μεταξύ τους. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) δεν έχει διευκρινίσει ποιο από τα δύο συστήματα παρουσίασε πρόβλημα.

Οι συγκεκριμένοι σταθμοί, όπως εξήγησε, συνδέονται μεταξύ τους μέσω ραδιοζεύξεων και καταλήγουν στα δύο κέντρα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.

Επίσης, ο αεροναυπηγός χαρακτήρισε “ατυχέστατη” την πρωινή ανακοίνωση των αρμόδιων αρχών, καθώς έγινε λόγος για “παρεμβολή” χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις. Όπως τόνισε, ο όρος παρεμβολή –με τη δική του τεχνική ερμηνεία– δεν παραπέμπει σε κακόβουλη ενέργεια, ιδιαίτερα από τη στιγμή που στη συνέχεια έγινε λόγος για ακούσια παρεμβολή.

Από την πλευρά τους, ο πρόεδρος των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας Παναγιώτης Ψαρρός μιλώντας στον ΣΚΑΪ άσκησε έντονη κριτική στη διαχείριση του προβλήματος, υπογραμμίζοντας ότι μέχρι αυτή την ώρα, δεν υπάρχει σαφής ενημέρωση για το τι ακριβώς συνέβη.

Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας “υπερέβαλαν εαυτόν» για να διαχειριστούν μια πρωτοφανή κατάσταση, ανέφερε χαρακτηριστικά και επισήμανε πως, αν δεν προέκυψε κίνδυνος για τις πτήσεις, αυτό οφείλεται αποκλειστικά στην αυταπάρνηση και τον επαγγελματισμό των συναδέλφων του. “Αν δεν υπήρξε κίνδυνος, είναι γιατί οι συνάδελφοι έκαναν με το παραπάνω το καθήκον τους”, τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Ψαρρός άσκησε δριμεία κριτική στην ΥΠΑ, υποστηρίζοντας ότι δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων, καθώς εξέδωσε δύο ανακοινώσεις, εκ των οποίων η δεύτερη αναιρούσε την πρώτη, χωρίς ωστόσο να δίνονται ουσιαστικές απαντήσεις.

“Μας είπαν απλώς ότι το σύστημα “επανήλθε”, χωρίς να μας εξηγήσουν ούτε τι ακριβώς συνέβη ούτε πώς αποκαταστάθηκε η βλάβη”, ανέφερε, προσθέτοντας ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία επίσημη απάντηση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η συζήτηση εξαντλήθηκε σε δελτία Τύπου, την ώρα που παραμένουν αναπάντητα τα κρίσιμα ερωτήματα για τη λειτουργία και την ασφάλεια του συστήματος.

Όπως σημείωσε, από όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι τώρα, φαίνεται να έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο κακόβουλης ενέργειας, με το πρόβλημα να αποδίδεται γενικά σε “τεχνικό ζήτημα”. Ωστόσο, ούτε αυτή η εξήγηση συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες τεχνικές διευκρινίσεις.

Παράλληλα, ο πρόεδρος των ελεγκτών επεσήμανε ότι το σύστημα εναέριας κυκλοφορίας είναι παμπάλαιο, τονίζοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρώπη όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό αντίστοιχων υποδομών.

Ο κ. Ψαρρός χαρακτήρισε την κατάσταση “εξωπραγματική”, επισημαίνοντας ότι οι ελεγκτές έκαναν κανονικά τη δουλειά τους, “και με το παραπάνω”, χωρίς όμως να γνωρίζουν τι ακριβώς προκάλεσε τη βλάβη ή πώς αυτή αποκαταστάθηκε.

“Δεν ξέρουμε καν τι έγινε και έφτιαξε το πρόβλημα”, σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι εργαζόμενοι περιμένουν από την ΥΠΑ σαφείς διαβεβαιώσεις ότι ένα αντίστοιχο περιστατικό δεν θα επαναληφθεί.

Σημειώνεται ότι μετά τη διαπίστωση του τεχνικού προβλήματος άμεσα ενημερώθηκαν η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας και η ΕΥΠ για να πραγματοποιήσουν και εκείνοι έλεγχο στις αιτίες του προβλήματος.

Από την έως τώρα έρευνα που πραγματοποίησαν, τόσο η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας όσο και η ΕΥΠ, δεν προέκυψε κάποιο ίχνος δολιοφθοράς ή κυβερνοεπίθεσης, αντιθέτως προέκυψε πως το πρόβλημα οφείλεται σε βλάβη κεραίας στα Γεράνεια Όρη που εξυπηρετεί το FIR Αθηνών.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε η ΥΠΑ ανέφερε μεταξύ άλλων πως “η Υπηρεσία αντιμετώπισε μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το F.I.R. Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάστηκε πτώση των γραμμών HELLAS COM καθώς και των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας. Ο “θόρυβος” που παρατηρήθηκε στις συχνότητες είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής”.

Η ΕΥΠ, σύμφωνα με πληροφορίες, έλεγξε και αυτή την περίπτωση σε συνεργασία με την ΕΕΤΤ (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων) και κατέληξαν πως δεν υπήρξε σε καμία περίπτωση εξωτερική παρεμβολή, άρα δολιοφθορά, αλλά πιθανόν να συνέβη αυτό από κάποια βλάβη ακόμα και σε μία πλακέτα που να προκάλεσε συντονισμό, κάτι που θα μπορούσε σύμφωνα με τους αρμόδιους να προκαλέσει μαζική εσωτερική παρεμβολή.

Υπενθυμίζεται ότι σε προηγούμενο έλεγχο διαπιστώθηκε το πρόβλημα σε κεραία της ΥΠΑ στα Γεράνεια Όρη. Ο τεχνικός έλεγχος για να βρεθεί η ακριβής πιθανή βλάβη συνεχίζεται.

Πρωτοφανές περιστατικό σύμφωνα με την ΥΠΑ

Σε προηγούμενη ενημέρωση της η ΥΠΑ ανέφερε ότι “η διαχείριση της αποκατάστασης των συχνοτήτων που εξυπηρετούν τις ανάγκες του FIR Αθηνών συνεχίζεται σε συντονισμό με τους αρμόδιους εξωτερικούς φορείς, ενώ επιχειρησιακά η Υπηρεσία συντονίζεται με το EUROCONTROL. Με γνώμονα πάντα την ασφάλεια των πτήσεων, αυτή τη στιγμή εξυπηρετούνται μέχρι 35 αναχωρήσεις και αφίξεις από τα ελληνικά αεροδρόμια και μερικώς η διερχόμενη κυκλοφορία σε τρεις τομείς. Το τεχνικό θέμα, το μέγεθος του οποίου αντιμετωπίζεται για πρώτη φορά, συνεχίζει να είναι υπό διερεύνηση και θα υπάρξουν νεότερες ανακοινώσεις. Έχει εκδοθεί επικαιροποιημένη αγγελία ΝΟΤΑΜ”.

Ανακοίνωση εξέδωσε η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας για τα συμβάντα στην εναέρια κυκλοφορία, ζητώντας άμεσα διερεύνηση, με συμμετοχή ΑΠΑ και ΕΟΔΑΣΑΑΜ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΕΕΚΕ, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας που υπηρετούσαν στο Κ.Ε.Π.ΑΘ.Μ. ενεργοποίησαν άμεσα όλα τα διαθέσιμα εναλλακτικά μέσα, προκειμένου να διαχειριστούν με ασφάλεια τις πτήσεις που βρίσκονταν ήδη εντός του FIR Αθηνών ή δεν ήταν δυνατόν να αναδρομολογηθούν.

Για λόγους ασφάλειας, ανεστάλησαν προσωρινά οι απογειώσεις από όλα τα ελληνικά αεροδρόμια για πτήσεις που επρόκειτο να εισέλθουν στο FIR Αθηνών, ενώ όπου αυτό κατέστη εφικτό, υπερπτήσεις που βρίσκονταν ήδη στον αέρα αναδρομολογήθηκαν μέσω γειτονικών FIR.

Η εναέρια κυκλοφορία διαχειρίζεται μέχρι στιγμής με περιορισμένα μέσα, ενώ έχει επιτευχθεί μερική επαναφορά της κυκλοφορίας, με την εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων ευρωπαϊκών και διεθνών διαδικασιών ασφάλειας.

Η Ένωση επισημαίνει ότι το περιστατικό χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σοβαρό και πρωτοφανές για σύστημα Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας.

Τονίζει ότι παρόμοια περιστατικά δεν αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα, αλλά, όπως αναφέρει, συνδέονται με τη χρόνια παλαιότητα και την ανεπαρκή συντήρηση του εξοπλισμού επικοινωνιών και επιτήρησης, θέμα το οποίο έχει τεθεί επανειλημμένα από τους ελεγκτές τα προηγούμενα χρόνια. «Αποτελεί το άμεσο αποτέλεσμα της χρόνιας αδράνειας, της κακής διαχείρισης και των λανθασμένων επιλογών της Διοίκησης της Υ.Π.Α., η οποία αγνοεί συστηματικά τις προειδοποιήσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας. Η Ε.Ε.Ε.Κ.Ε. εδώ και χρόνια αναδεικνύει την παλαιότητα του εξοπλισμού επιτήρησης και επικοινωνιών και απαιτεί την αντικατάστασή του με σύγχρονο εξοπλισμό που να πληροί τις απαιτήσεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών. Δυστυχώς έως τώρα το αίτημά μας δεν έχει τύχει ανταπόκρισης» αναφέρει χαρακτηριστικά .

Παράλληλα, γίνεται αναφορά και σε αντίστοιχο περιστατικό τον Αύγουστο του 2025, όταν είχε καταγραφεί απώλεια επικοινωνιών και εικόνας ραντάρ στον λόφο Μερέντα, χωρίς -όπως σημειώνεται- να υπάρξει επίσημη ανάληψη ευθύνης.

Η Ένωση ζητεί:

Αμεση διερεύνηση του περιστατικού, με τη συμμετοχή της Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ώστε να προσδιοριστούν τα ακριβή αίτια.
Επίσημη ενημέρωση για τον χρόνο πλήρους αποκατάστασης, καθώς και για τα μέτρα που θα ληφθούν, ώστε να αποφευχθεί επανάληψη αντίστοιχων βλαβών.

Τέλος, επισημαίνεται ότι η επαναφορά της εναέριας κυκλοφορίας σε ονομαστικά επίπεδα θα εξαρτηθεί από την πλήρη αποκατάσταση των συστημάτων, με την ασφάλεια των πτήσεων να παραμένει, όπως αναφέρεται, απόλυτη προτεραιότητα.

ΟΤΕ: Κανένα τεχνικό πρόβλημα στα κυκλώματα

Με νέα ανακοίνωσή του, ο ΟΤΕ ξεκαθάρισε ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέγχει στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας είναι πλήρως λειτουργικά και δεν σχετίζεται με κανένα άλλο σύστημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας”.

Ειδικότερα, στην ανακοίνωσή του ο Όμιλος ΟΤΕ ανέφερε: “Σε συνέχεια ολοκλήρωσης όλων των ελέγχων, ο ΟΤΕ επιβεβαιώνει ότι τα κυκλώματα διασύνδεσης που παρέχει στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας είναι πλήρως λειτουργικά. Ο ΟΤΕ δεν σχετίζεται με κανένα άλλο σύστημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας”.