Δημογραφικό: Πάνω από 50% μειώθηκαν οι γεννήσεις σε έξι περιοχές της Ελλάδας

Δραματικές διαστάσεις λαμβάνει η υπογεννητικότητα στην Ελλάδα, καθώς μέσα σε μόλις 15 χρόνια οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 42%, ενώ σε έξι περιοχές της χώρας η πτώση ξεπέρασε ακόμη και το 50%.

Τα στοιχεία του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών αποτυπώνουν τη συνεχιζόμενη συρρίκνωση του νεανικού πληθυσμού και τις μεγάλες διαφοροποιήσεις που καταγράφονται από περιοχή σε περιοχή.

Από τις 117.440 γεννήσεις του 2009, η χώρα περιορίστηκε στις 68.310 γεννήσεις το 2024, καταγράφοντας απώλεια περισσότερων από 49.000 γεννήσεων μέσα σε μία δεκαπενταετία.

Οι έξι περιοχές με μείωση άνω του 50%

Σύμφωνα με την ανάλυση του καθηγητή Δημογραφίας και διευθυντή Ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών Βύρωνα Κοτζαμάνη, η μεγαλύτερη υποχώρηση καταγράφηκε σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας:

• Γρεβενά.
• Θεσπρωτία.
• Φθιώτιδα.
• Ευρυτανία.
• Κοζάνη.
• Φλώρινα.

Στις συγκεκριμένες περιοχές, οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά περισσότερο από 50% μεταξύ 2009 και 2024.

Σε άλλους δέκα νομούς η πτώση κυμάνθηκε μεταξύ 45% και 50%, επιβεβαιώνοντας ότι η δημογραφική κρίση δεν πλήττει με την ίδια ένταση ολόκληρη τη χώρα, αλλά είναι ιδιαίτερα οξεία σε ορεινές, αγροτικές και παραμεθόριες περιοχές.

Ο όρος «νομοί» χρησιμοποιείται στην ανάλυση για λόγους σύγκρισης των γεωγραφικών δεδομένων, παρότι διοικητικά έχουν αντικατασταθεί από τις Περιφερειακές Ενότητες.

Ζάκυνθος και Κυκλάδες εμφανίζουν αντοχές

Στον αντίποδα, η εικόνα είναι λιγότερο αρνητική σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές.

Σε έξι νησιωτικούς νομούς, η μείωση των γεννήσεων παρέμεινε κάτω από το 30%, ενώ σε Ζάκυνθο και Κυκλάδες ήταν μικρότερη ακόμη και από 15%.

Επομένως, το νησί που εμφανίζει τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην πανελλαδική τάση είναι η Ζάκυνθος, μαζί με το νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων.

Η διαφορετική δημογραφική εικόνα των συγκεκριμένων περιοχών συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την παρουσία νεότερου πληθυσμού, την τουριστική και οικονομική δραστηριότητα και την προσέλκυση εργαζομένων από άλλες περιοχές της Ελλάδας ή το εξωτερικό.

Μόλις πέντε περιοχές με περισσότερες γεννήσεις από θανάτους

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η σύγκριση γεννήσεων και θανάτων κατά το 2024.

Μόλις πέντε από τις 74 Περιφερειακές Ενότητες που εξετάστηκαν κατέγραψαν περισσότερες γεννήσεις από θανάτους:

1. Θήρα.
2. Μύκονος.
3. Κως.
4. Νάξος.
5. Ρέθυμνο.

Στην Περιφερειακή Ενότητα Θήρας καταγράφηκαν περίπου δύο γεννήσεις για κάθε έναν θάνατο, παρουσιάζοντας την καλύτερη επίδοση σε ολόκληρη τη χώρα.

Στον αντίποδα, σε Σέρρες, Ευρυτανία και Γρεβενά αντιστοιχούσαν 3,5 ή και περισσότεροι θάνατοι σε κάθε γέννηση.

Οι θάνατοι σχεδόν διπλάσιοι από τις γεννήσεις

Σε πανελλαδικό επίπεδο, το 2024 καταγράφηκαν 184 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, όταν το 2009 η αντίστοιχη αναλογία ήταν 92 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις.

Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε 15 χρόνια η Ελλάδα πέρασε από ένα σχετικά ισορροπημένο φυσικό ισοζύγιο σε μία κατάσταση κατά την οποία οι θάνατοι είναι σχεδόν διπλάσιοι από τις γεννήσεις.

Η εξέλιξη αυτή οδηγεί σε συνεχή φυσική μείωση του πληθυσμού, η οποία δεν αναπληρώνεται πλήρως από τις μεταναστευτικές ροές.

Γιατί καταρρέουν οι γεννήσεις

Στη μείωση των γεννήσεων έχει συμβάλει καθοριστικά η συρρίκνωση του πληθυσμού σε αναπαραγωγική ηλικία.

Οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 480.000 ή 28%, καθώς σε αυτές τις ηλικίες φτάνουν πλέον οι αριθμητικά μικρότερες γενιές που γεννήθηκαν μετά την έναρξη της δημογραφικής κάμψης.

Η τάση επιβαρύνθηκε περαιτέρω από:

• Τη φυγή νέων ανθρώπων στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης.
• Την εργασιακή και εισοδηματική ανασφάλεια.
• Τη δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία.
• Την καθυστέρηση δημιουργίας οικογένειας.
• Την περιορισμένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών υγείας και φροντίδας στην περιφέρεια.
• Την εσωτερική μετανάστευση προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Ο κίνδυνος ερήμωσης της περιφέρειας

Η συρρίκνωση των γεννήσεων σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού δημιουργεί συνθήκες σταδιακής ερήμωσης για πολλές περιοχές της ελληνικής περιφέρειας.

Η μείωση του ενεργού πληθυσμού επηρεάζει τη λειτουργία σχολείων, υπηρεσιών υγείας, τοπικών επιχειρήσεων και βασικών δημόσιων υποδομών.

Παράλληλα, δημιουργεί σοβαρές πιέσεις στην αγορά εργασίας, στο ασφαλιστικό σύστημα και στη δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να διατηρήσουν την οικονομική και κοινωνική τους συνοχή.