Γιατί τρώμε μπακαλιάρο με σκορδαλιά την 25η Μαρτίου; Πώς καθιερώθηκε το έθιμο στην Ελλάδα

Κάθε χρόνο, η 25η Μαρτίου αποτελεί μια διπλή γιορτή για τον ελληνισμό, καθώς τιμούμε την επέτειο της Επανάστασης του 1821 και τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Πέρα όμως από το ιστορικό και θρησκευτικό κομμάτι, η ημέρα αυτή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με μια συγκεκριμένη γαστρονομική παράδοση: τον μπακαλιάρο με τη σκορδαλιά.

Γιατί τρώμε μπακαλιάρο με σκορδαλιά την 25η Μαρτίου

Η απάντηση κρύβεται στους αυστηρούς κανόνες της Μεγάλης Σαρακοστής. Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου θεωρείται μια ιδιαίτερα χαρμόσυνη ημέρα, γι’ αυτό και η Εκκλησία επιτρέπει μια «παύση» στη νηστεία, επιτρέποντας την κατανάλωση ψαριού, λαδιού και κρασιού.

Ανάλογες εξαιρέσεις συναντάμε μόνο την Κυριακή των Βαΐων και τη Μεγάλη Πέμπτη.

Διαβάστε επίσης: 25η Μαρτίου 2026: Η αυθεντική συνταγή για μπακαλιάρο όπως τον έκαναν οι παλιοί, με το πιο τραγανό κουρκούτι

Ο λόγος που επιλέχθηκε ο μπακαλιάρος και όχι κάποιο φρέσκο ελληνικό ψάρι είναι κυρίως πρακτικός και οικονομικός. Κατά τον 15ο αιώνα, όταν ο παστός μπακαλιάρος άρχισε να φτάνει στην Ελλάδα από τον Βόρειο Ατλαντικό, το φρέσκο ψάρι αποτελούσε ακριβή πολυτέλεια, ειδικά για τους κατοίκους της ηπειρωτικής χώρας.

Ο παστός μπακαλιάρος, αντίθετα, ήταν φθηνός, μπορούσε να συντηρηθεί για μεγάλο διάστημα εκτός ψυγείου και μεταφερόταν εύκολα ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα ορεινά χωριά. Έτσι, έγινε γρήγορα το «ψάρι του βουνού» και της φτώχειας.

Όσο για τη συνοδευτική σκορδαλιά, αυτή αποτελεί το στοιχείο που «ελληνοποίησε» πλήρως το πιάτο. Οι ρίζες της βρίσκονται στην αρχαιότητα, όπου οι πρόγονοί μας έφτιαχναν το «μυττωτό», ένα παρόμοιο μείγμα με σκόρδο, λάδι και πράσα.

Ο συνδυασμός αυτού του πανάρχαιου συνοδευτικού με τον παστό μπακαλιάρο φαίνεται πως οριστικοποιήθηκε κατά τους βυζαντινούς χρόνους, δημιουργώντας μια γευστική παράδοση που παραμένει αναλλοίωτη μέχρι σήμερα.