Politico: Το παρασκήνιο της συνάντησης Τραμπ και Ρούτε – Οι “τζαμπατζήδες” Ευρωπαίοι και η ενδεχόμενη ρήξη με το ΝΑΤΟ

ΝΑΤΟ και Ντόναλντ Τραμπ δεν φαίνεται να διάγουν την καλύτερη περίοδο στην σχέση τους μετά την άρνηση των συμμάχων να στηρίξουν ενεργά τις ΗΠΑ στον πόλεμο του Ιράν.

Στην χθεσινή συνάντηση, που κράτησε αρκετή ώρα, ο Τραμπ τα “έψαλε” στο Ρούτε εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στην άρνηση ευρωπαϊκών χωρών του ΝΑΤΟ να επιτρέψουν στις ΗΠΑ τη χρήση στρατιωτικών βάσεων για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, όπως αναφέρει το Politico.

O πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε επανειλημμένα να αποχωρήσει από τη συμμαχία επειδή χώρες όπως η Ισπανία και η Γαλλία αρνήθηκαν να υποστηρίξουν την αμερικανο-ισραηλινή σύγκρουση με την Τεχεράνη, η οποία έχει καταλήξει σε μια εύθραυστη εκεχειρία. 

Σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους αξιωματούχους και ένα άτομο που γνωρίζει το θέμα, οι οποίοι ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες, ο Τραμπ χρησιμοποίησε τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο ως μια συνεδρία εκτόνωσης για να εκφράσει την απογοήτευσή του για την άρνηση της Ευρώπης να συμμετάσχει στην επιχείρηση στο Ιράν.

Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διατύπωσε συγκεκριμένες απαιτήσεις ούτε απείλησε ευθέως με μείωση της αμερικανικής δέσμευσης στο ΝΑΤΟ, επανερχόταν διαρκώς στο ίδιο ζήτημα. Όπως ανέφερε μία από τις πηγές, ο Τραμπ αισθανόταν ότι οι σύμμαχοι «τον πρόδωσαν», αρνούμενοι να επιτρέψουν επιχειρήσεις από βάσεις που – κατά την άποψή του – υφίστανται χάρη στην αμερικανική στήριξη.

Χαρακτηριστική ήταν και η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο: «Δεν τους ζητάμε να κάνουν αεροπορικές επιδρομές. Όταν όμως χρειαζόμαστε να μας επιτρέψουν να χρησιμοποιήσουμε τις στρατιωτικές τους βάσεις, η απάντησή τους είναι όχι; Τότε γιατί είμαστε στο ΝΑΤΟ;».

“Πήγε χάλια” λέει ευρωπαίος αξιωματούχος

«Πήγε χάλια», είπε ο πρώτος Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Η συζήτηση δεν ήταν τίποτα άλλο παρά μια καταιγίδα προσβολών». Ο Τραμπ «προφανώς απείλησε να κάνει σχεδόν τα πάντα».

Αυτός ο αξιωματούχος και το άτομο που γνωρίζει το θέμα δήλωσαν ότι ο Τραμπ άφησε επίσης να εννοηθεί ότι εξετάζει επιλογές για αντίποινα, αλλά δεν μπήκε σε λεπτομέρειες.

Τα ίδια δύο άτομα και ένας τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος που ενημερώθηκαν για τη συνάντηση — οι οποίοι, όπως και άλλοι σε αυτό το άρθρο, έλαβαν την ανωνυμία τους για να αποκαλύψουν ευαίσθητες λεπτομέρειες — δήλωσαν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ έδωσε στους παρόντες την εντύπωση ότι ήθελε συγκεκριμένες ενέργειες από τους συμμάχους για να βοηθήσουν στην επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ το συντομότερο δυνατό.

«Όπως είπε χθες ο Πρόεδρος Τραμπ, το ΝΑΤΟ δοκιμάστηκε και απέτυχε», δήλωσε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. «Δεν έχει καμία προσδοκία από το ΝΑΤΟ σε αυτό το σημείο και δεν τους ζήτησε τίποτα, παρόλο που είναι γεγονός ότι επωφελούνται από το Στενό του Ορμούζ πολύ περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Περιορισμένη αλλά υπαρκτή ευρωπαϊκή στήριξη

Παρά τις εντάσεις, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν προσφέρει υποστήριξη, έστω και περιορισμένη. Η Γαλλία, για παράδειγμα, επιτρέπει τον ανεφοδιασμό αεροσκαφών, χωρίς όμως να εγκρίνει επιθετικές αποστολές από το έδαφός της. Παράλληλα, αμερικανικά πολεμικά πλοία έχουν ελλιμενιστεί σε Ελλάδα και Ισπανία, ενώ πτήσεις έχουν πραγματοποιηθεί από βάσεις στη Βρετανία και την Ιταλία.

Ένα βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με διπλωμάτες, είναι η έλλειψη σαφούς καθοδήγησης από τις ΗΠΑ σχετικά με το τι ακριβώς χρειάζονται και πότε. Ο ίδιος ο Ρούτε παραδέχθηκε την ασάφεια αυτή: «Όταν ήρθε η ώρα να παρασχεθεί η υλικοτεχνική και άλλη υποστήριξη που χρειάζονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Ιράν, ορισμένοι σύμμαχοι ήταν, τουλάχιστον, αργοί. Για να είμαστε δίκαιοι, ήταν επίσης κάπως αιφνιδιασμένοι από τα πλήγματα».

Μπορεί να κερδίσει η Ευρώπη από “ρήξη” με τις ΗΠΑ;

Η κρίση αυτή φαίνεται να ενισχύει τη συζήτηση στην Ευρώπη για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι είναι «αδιαμφισβήτητο» πως οι σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ «διανύουν μια περίοδο ιδιαίτερης δυσκολίας», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενίσχυση των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων «ώστε να μην εξαρτόμαστε από τους Αμερικανούς συμμάχους μας».

Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι μια τέτοια μετάβαση δεν μπορεί να γίνει άμεσα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος: «ΝΑΤΟ σημαίνει “Needs Americans to Operate” (Χρειάζεται Αμερικανούς για να λειτουργήσει). Πρέπει να φύγουμε εξαιτίας αυτού; Σίγουρα όχι. Αλλά ο Τραμπ δεν έχει άδικο που είναι απογοητευμένος».

Παρά τις προσπάθειες του Ρούτε να κατευνάσει την κατάσταση, παραμένει ασαφές τι ακριβώς αναμένουν οι ΗΠΑ από τους συμμάχους τους στον πόλεμο με το Ιράν. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν υποβληθεί συγκεκριμένα αιτήματα στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ.

Όπως σημείωσε ο Λιθουανός πολιτικός Γκιεντρίμας Γιέγκλινσκας: «Αυτό δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ. Η απογοήτευση του προέδρου Τραμπ θα πρέπει να κατευθυνθεί σε συγκεκριμένα αιτήματα προς συγκεκριμένες χώρες».

Η επόμενη φάση των σχέσεων εντός της Συμμαχίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να γεφυρώσουν το χάσμα προσδοκιών – ή αν η ένταση αυτή αποτελεί προάγγελο βαθύτερων ρήξεων.