Politico για Σύνοδο Κορυφής: “Η στιγμή που η ΕΕ κατάλαβε ότι διέβη τον Ρουβίκωνα και πρέπει να πορευτεί μόνη της”

«Δεν υπάρχει πια γυρισμός» ήταν, σύμφωνα με το Politico, το μήνυμα που εξέπεμψαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες που συμμετείχαν στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης 22/1 στις Βρυξέλλες.

Και παρόλο που η έκτακτη αυτή Σύνοδος, που συγκλήθηκε μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία, εξελίχθηκε σε κάτι πολύ λιγότερο δραματικό (καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε κάνει πίσω 24 ώρες νωρίτερα) η σιωπηρή συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη διέβη τον μεταπολεμικό της Ρουβίκωνα ήταν, αν μη τι άλλο, ακόμη πιο αξιοσημείωτη.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο ισχυρότεροι ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι το τελευταίο διάστημα δεν βρίσκονται σε πλήρη σύμπνοια, εμφανίστηκαν ενωμένοι στην προειδοποίηση ότι η διατλαντική κρίση έχει εξωθήσει την Ένωση σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα – μια πραγματικότητα στην οποία οφείλει να αγκαλιάσει την ανεξαρτησία της.

«Γνωρίζουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο τέλος της πεντάωρης συνεδρίασης.

Σε αντίθεση με πρόσφατες Συνόδους της ΕΕ, δεν υπήρξαν υψηλοί τόνοι, αντιπαραθέσεις, ούτε καν αποφάσεις προς λήψη, η Σύνοδος Κορυφής κατέστησε κάτι ξεκάθαρο σε όλους, σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο που μίλησαν στο Politico υπό καθεστώς ανωνυμίας, προκειμένου να εκφραστούν ελεύθερα για τη Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών.

Πρόκειται για τη σιωπηρή κατανόηση ότι έχει επέλθει μια μοιραία ρήξη ανάμεσα στην παλιά τάξη πραγμάτων και τη νέα, ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε η Δύση από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και σε ό,τι πρόκειται να ακολουθήσει.

Από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ μπήκε για πρώτη φορά στον Λευκό Οίκο το 2017, οι πρωτοφανείς απειλές του για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως καμπανάκι κινδύνου, αναγκάζοντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να προχωρήσουν σε κινήσεις που θα θεωρούνταν αδιανόητες ακόμη και πριν από λίγους μήνες, όπως ανέφεραν οι ίδιες πηγές.

«Αυτή η στιγμή σηματοδοτεί έναν Ρουβίκωνα», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα της ανατολικής πτέρυγας, με γνώση των συζητήσεων μεταξύ των ηγετών. «Είναι μια θεραπεία-σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει σε αυτό που ήταν πριν. Το λένε αυτό εδώ και ημέρες».

Το πώς ακριβώς θα διαμορφωθεί αυτή η νέα πορεία παραμένει —όπως συνήθως— θέμα για επόμενες συζητήσεις.

Ωστόσο, τα πρώτα δείγματα γραφής έχουν ήδη φανεί. Η αρχική αντίδραση της ΕΕ στην κρίση της Γροιλανδίας —η αναστολή εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, η αποστολή στρατευμάτων στο νησί και οι απειλές για εκτεταμένα εμπορικά αντίποινα— έδωσε μια πρώτη εικόνα του τι θα μπορούσε να ακολουθήσει.

Οι ηγέτες ξεκαθάρισαν, τόσο κατ’ ιδίαν όσο και δημόσια, ότι η γρήγορη και ενιαία αντίδραση δεν μπορεί να είναι μια εξαίρεση. Πρέπει να γίνει ο κανόνας.

«Δεν μπορεί να είναι μόνο η ενέργεια ή μόνο η άμυνα, μόνο η οικονομία ή μόνο το εμπόριο. Πρέπει να είναι όλα, ταυτόχρονα», τόνισε ένας από τους διπλωμάτες.

Κεντρικό στοιχείο της νέας ευρωπαϊκής πορείας είναι ένα επίπεδο ενότητας που για χρόνια έλειπε από την ΕΕ.

Για τις χώρες της ανατολικής πτέρυγας της Ένωσης, η γεωγραφική τους θέση έχει επί μακρόν θεμελιώσει μια σχεδόν δογματική πίστη στο ΝΑΤΟ, στο οποίο μια αξιόπιστη Αμερική διέθετε τη μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ και εγγυόταν την άμυνα όλων των υπολοίπων μελών, καθώς και την ικανότητα αποτροπής της Μόσχας. Το αίσθημα υπαρξιακής εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες διατήρησε αυτές τις χώρες σταθερά στο στρατόπεδο της Ουάσινγκτον, προκαλώντας διαφωνίες με κράτη πιο δυτικά, όπως η Γαλλία, που προωθούσαν τη «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης.

Πλέον, η Γαλλία δεν αποτελεί εξαίρεση. Ακόμη και χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή απέναντι στη ρωσική επεκτατικότητα δείχνουν διατεθειμένες να συνταχθούν με τη στροφή προς την ευρωπαϊκή ανεξαρτησία.

Μια αντίστοιχη συνειδητοποίηση φαίνεται να εδραιώνεται και στις βόρειες χώρες της Ευρώπης που στηρίζουν παραδοσιακά το ελεύθερο εμπόριο, σύμφωνα με το Politico.

Aν και χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία αντιτίθεντο ιστορικά σε κάθε κίνηση που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις εμπορικές τους σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, έστειλαν πλέον και αυτές σήμα ότι είναι ανοιχτές σε αντίποινα απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ.

«Πρόκειται για μια νέα εποχή, στην οποία δεν θα βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς», δήλωσε τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Τουλάχιστον όχι για τα επόμενα τρία χρόνια», όσο ο Τραμπ παραμένει στον Λευκό Οίκο. «Αυτή η κρίση της Γροιλανδίας ήταν ένα τεστ. Πήραμε το μάθημά μας».

Αν και Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι εκτιμούν ότι αυτές οι κινήσεις συνέβαλαν στο να αλλάξει στάση ο Τραμπ ως προς τις απειλές του για δασμούς, προειδοποιούν ότι έρχονται ακόμη πιο δύσκολες αποφάσεις.

«Πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη της δικής μας ατζέντας», διεμήνυσε ο τέταρτος διπλωμάτης. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία. Το δίδαγμα δεν είναι να λέμε όχι σε όλα».