Σοκ στη Γερμανία: Ιστορική νίκη της ακροδεξιάς AfD με 44,5% – Καταρρέει το CDU

Πολιτικό σεισμό στη Γερμανία προκαλεί η σαρωτική επικράτηση της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία στις κρατιδιακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ.

Σύμφωνα με την πρώτη εκτίμηση του ARD, η AfD συγκεντρώνει 44,5%, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό του 20,8% που είχε λάβει το 2021.

Την ίδια ώρα, το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα καταγράφει βαριά ήττα και περιορίζεται στο 18,5%, έναντι 37,1% στις προηγούμενες εκλογές. Το CDU κυβερνούσε το κρατίδιο από το 2002.

Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί απλώς μία μεγάλη εκλογική ανατροπή σε ένα ανατολικό γερμανικό κρατίδιο. Συνιστά προειδοποιητικό σήμα για το σύνολο του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος της χώρας και νέο πλήγμα για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

Τα πρώτα ποσοστά

Με βάση την πρώτη εκτίμηση του αποτελέσματος, τα κόμματα συγκεντρώνουν:

• AfD: 44,5%
• CDU: 18,5%
• Πράσινοι: 9%
• Αριστερά: 8,5%
• SPD: 8%
• BSW: 5%

Τα ποσοστά παραμένουν προσωρινά και ενδέχεται να μεταβληθούν κατά την ενσωμάτωση των επίσημων αποτελεσμάτων.

Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η τελική επίδοση της Συμμαχίας Σάρα Βάγκενκνεχτ, η οποία βρίσκεται στο όριο του 5%. Η είσοδος ή η παραμονή της εκτός κοινοβουλίου μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την κατανομή των εδρών.

Μπορεί η AfD να κυβερνήσει μόνη της;

Παρά το εντυπωσιακό ποσοστό της, δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι η AfD εξασφαλίζει την απόλυτη πλειοψηφία στο τοπικό κοινοβούλιο.

Η τελική κατανομή των εδρών θα εξαρτηθεί από το πόσα κόμματα θα ξεπεράσουν το όριο εισόδου και από το συνολικό ποσοστό των πολιτικών δυνάμεων που θα μείνουν εκτός.

Η AfD θα πρέπει να διαθέτει την πλειοψηφία των εδρών για να κυβερνήσει χωρίς εταίρο, καθώς τα υπόλοιπα κόμματα έχουν αποκλείσει τη συνεργασία μαζί της.

Εάν το πετύχει, θα μπορούσε να σχηματίσει την πρώτη ακροδεξιά κρατιδιακή κυβέρνηση στη μεταπολεμική Γερμανία. Σύμφωνα με τις πρώτες αναλύσεις, πάντως, η αυτοδυναμία εξακολουθεί να κρίνεται οριακά. Reuters

Οικονομική ανασφάλεια και φόβος για το μέλλον

Η εκλογική άνοδος της AfD δεν μπορεί να ερμηνευθεί ανεξάρτητα από την έντονη κοινωνική και οικονομική δυσαρέσκεια που καταγράφεται στη Σαξονία-Άνχαλτ.

Η προεκλογική περίοδος κυριαρχήθηκε από:

• την οικονομική στασιμότητα,
• την αύξηση των τιμών,
• την κοινωνική ασφάλιση,
• την κρίση στις τοπικές βιομηχανίες,
• την ανασφάλεια για τις θέσεις εργασίας.

Σε έρευνα του Ινστιτούτου Infratest Dimap για λογαριασμό του ARD, μόλις το 13% των ερωτηθέντων δήλωνε αισιόδοξο για την κατάσταση, ενώ το 82% εξέφραζε ανησυχία.

Παράλληλα, το 66% εμφανιζόταν δυσαρεστημένο από τον κυβερνητικό συνασπισμό CDU, SPD και FDP.

Η οικονομία και η κοινωνική ασφάλιση αποτέλεσαν το σημαντικότερο κριτήριο ψήφου για το 25% των πολιτών. Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε ένα κρατίδιο με τον γηραιότερο πληθυσμό της Γερμανίας και σημαντική εξάρτηση από βιομηχανίες που αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν αθωώνει την ακροδεξιά

Η οικονομική ανασφάλεια εξηγεί ένα μέρος της μετακίνησης των ψηφοφόρων, δεν αναιρεί όμως τον χαρακτήρα της πολιτικής επιλογής.

Η AfD έχει επενδύσει συστηματικά στον εθνικισμό, στην αντιμεταναστευτική ρητορική και στην αμφισβήτηση πλευρών της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Στελέχη και οργανώσεις της έχουν απασχολήσει επανειλημμένα τις γερμανικές Αρχές για ζητήματα ακροδεξιού εξτρεμισμού.

Το αποτέλεσμα αποκαλύπτει ταυτόχρονα την αποτυχία των παραδοσιακών κομμάτων να δώσουν πειστικές απαντήσεις στις πραγματικές αγωνίες των πολιτών. Όταν οι δημοκρατικές δυνάμεις αφήνουν αναπάντητα τα προβλήματα της ακρίβειας, της εργασίας και της κοινωνικής ανασφάλειας, δημιουργείται χώρος για πολιτικές δυνάμεις που μετατρέπουν την οργή σε φόβο και κοινωνικό διχασμό.

Βαριά ήττα για το CDU και τον Μερτς

Το αποτέλεσμα αποτελεί καταστροφή για το CDU, το οποίο χάνει σχεδόν τη μισή εκλογική του δύναμη μέσα σε πέντε χρόνια.

Η ήττα έχει και ισχυρή ομοσπονδιακή διάσταση, καθώς εντείνει την πίεση προς τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς σε μία περίοδο κατά την οποία η κυβέρνησή του βρίσκεται αντιμέτωπη με την οικονομική στασιμότητα και τη διάχυτη κοινωνική δυσαρέσκεια.

Η στρατηγική του CDU να σκληρύνει τη ρητορική του, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό, δεν ανέκοψε την άνοδο της AfD. Αντιθέτως, το εκλογικό αποτέλεσμα αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το κατά πόσο η υιοθέτηση μέρους της ατζέντας της ακροδεξιάς ενισχύει τελικά το πρωτότυπο αντί να το περιορίζει.

Η επόμενη ημέρα για το «τείχος προστασίας»

Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το γερμανικό «τείχος προστασίας» –η άτυπη αλλά σταθερή δέσμευση των δημοκρατικών κομμάτων να μη συνεργάζονται με την AfD.

Η σαρωτική νίκη της ακροδεξιάς δεν καταργεί αυτή την πολιτική και ηθική γραμμή. Την υποβάλλει, όμως, στη σοβαρότερη δοκιμασία της μέχρι σήμερα.

Εφόσον η AfD δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία, τα υπόλοιπα κόμματα θα κληθούν να αναζητήσουν μία δύσκολη κυβερνητική λύση χωρίς αυτήν. Εάν, αντίθετα, αποκτήσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, η Γερμανία θα βρεθεί μπροστά σε μία πρωτόγνωρη μεταπολεμική πραγματικότητα.

Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα της κάλπης είναι διπλό: η ακροδεξιά έχει πλέον βαθιές κοινωνικές ρίζες, ενώ το δημοκρατικό κέντρο καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να υπερασπιστεί τους θεσμούς και ταυτόχρονα να απαντήσει έμπρακτα στην οικονομική και κοινωνική ανασφάλεια.